Raqamli texnologiyalar va iqtisodiyot: zamonaviy muammolari va istiqbollari mavzusida Respublika ilmiy-amaliy

Read the issue as a PDF

720 p. · PDF · 12.05 MB

Download
Text view 461–480 / 720 p.

The text was extracted automatically from the PDF file, so the formatting may be broken. Open the PDF copy for the correct view.

461-p.

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil 1IPERMI7[ER&PSGOGLEMR&PYITVMRXJSVE2I[)GSRSQ] 8ETWGSXX ( 8ETWGSXX % &PSGOGLEMR 6IZSPYXMSR ,S[ XLI 8IGLRSPSK] &ILMRH &MXGSMR-W'LERKMRK1SRI]&YWMRIWWERHXLI;SVPH0SRHSR4SVXJSPMS4IRKYMR 1EVV & 4VEGXMGEP )\EQTPIW 3J ,S[ &PSGOGLEMRW %VI 9WIH -R &EROMRK %RH 8LI*MRERGMEP7IVZMGIW7IGXSV*SVFIW ;MPPMEQ1SYKE]EV8LI&YWMRIWW&PSGOGLEMRE4VMQIVSRXLI4VSQMWI4VEGXMGI ERH%TTPMGEXMSRSJXLI2I\X-RXIVRIX8IGLRSPSK] 461

462-p.

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil &->2)72-/)2+%=8-6-7,9',92)0)/86328-.36%8786%8)+-=%0%6- 1MV^EPM]IZ1Y\XSVNSR1YVSHo‘g‘li 1IRINQIRXZE^EQSREZM]XI\RSPSKM]EPEVYRMZIVWMXIXMQEKMWXVERXMIQEMP QY\XSV$KQEMPGSQ %RRSXEXWM]E &M^RIWRM OIRKE]XMVMWL YGLYR IPIOXVSR XMNSVEX WXVEXIKM]EPEVM VEUEQPM PERHWLEJXHEo‘zlariningSRPE]RQEZNYHPMKMZEWEZHSWMRMSWLMVMWLRMQEUWEHUMPKEROSV\SREPEV uchun muhim taktikalarni o‘rganadi. Ko‘p kanalli yondashuvni qo‘llash, shaxsiylashtirish va QSFMP STXMQEPPEWLXMVMWL SVUEPM QMNS^PEV XENVMFEWMKE YWXYZSVPMO FIVMWL to‘lov NEVE]SRPEVMRM WSHHEPEWLXMVMWL VEUEQPM QEVOIXMRK ZE 7)3HER JS]HEPERMWL ZE HSMQM] MRRSZEXWM]E madaniyatini rivojlantirish muhimligi haqida quyida batafsil ko‘rib o‘tamiz. Elektron tijoratning paydo bo‘lishi iste’molchilarning \EVMH UMPMWL YWYPMRM MRUMPSF UMPMF YPEVKE QMWPM ko‘rilmaganUYPE]PMOZEqulaylik bilan tovar va xizmatlarni ko‘rish, sotib olish va olish imkonini berdi. Onlayn bozorlar, ijtimoiy media platformalari va mobil ilovalarning ko‘payishi bilan iste’molchilar endi geografik chegaralar yoki vaqt cheklovlaridan qat’i nazar, keng ko‘lamli QELWYPSXZE\M^QEXPEVHERJS]HEPERMWLMQOSRM]EXMKEIKE /EPMX so‘zlar: IPIOXVSR FM^RIW STXMQEPPEWLXMVMWL XMNSVEX VEUSFEX SRPE]R \EVMH VEUEQPM FS^SV 7EZHSRMRK HSMQM] VMZSNPERMF FSVE]SXKER PERHWLEJXMHE VEUEQPM WSLE OSV\SREPEVRMRK mijozlar bilan muloqot qilish va tranzaktsiyalarni amalga oshirish usullarini o‘zgartiruvchi kuch sifatida paydo bo‘ldi. Bir vaqtlar bozor hisoblangan elektron tijorat bugungi OYRHE zamonaviy biznes operatsiyalarining asosiy ustuniga aylanib, kengayish va o‘sish uchun mislsiz imkoniyatlarni taqdim etadi. Raqamli ulanish va iste’molchiga yo‘naltirilganlik HEZVMHE WEQEVEPM IPIOXVSR XMNSVEX WXVEXIKM]EPEVMHER JS]HEPERMWL USFMPM]EXM REJEUEX JS]HEPM FEPOM VEUSFEXFEVHSWL FS^SVHE KYPPEFyashnamoqchi bo‘lgan korxonalar uchun muhim ahamiyatga ega bo‘ldi. Biznes uchun kengayish va o‘sish uchun elektron tijoratning roli juda katta. Innovatsion strategiyalarni o‘zlashtirib, raqamli texnologi]EPEVRMRK OYGLMHER JS]HEPERKER LSPHE OSV\SREPEV QMNS^PEVKE IVMWLMWL ZE YPEVRM NEPF UMPMWL YPEVRMRK FS^SV HSMVEWMRM kengaytirish va sotishni rag‘batlantirishning yangi yo‘llarini ochishi mumkin. Onlayn do‘konlarni optimallashtirish va to‘lov jarayonlarini XEVXMFKE WSPMWLHER QEUWEHPM VEUEQPM marketing kampaniyalarini amalga oshirish va ma’lumotlarga asoslangan tushunchalardan JS]HEPERMWLKEGLEFM^RIWIPIOXVSRXMNSVEXMQOSRM]EXPEVMHERJS]HEPERMWLYGLYRJS]HEPERMWLM mumkin bo‘lgan ko‘plab strategiyalar mavjud. &MVSU VEUEQPM PERHWLEJXRMRK QYVEOOEFPMOPEVMHE REZMKEXWM]E UMPMWL ZE WLMHHEXPM VEUSFEXHE ENVEPMF XYVMWL ILXM]SXOSVPMO FMPER VINEPEWLXMVMWL FENEVMWL ZE QSWPEWLMWLRM XEPEF UMPEHM 9WLFY QEUSPEHE FM^ FM^RIWRM OIRKE]XMVMWL YGLYR IPIOXVSR XMNSVEX WXVEXIKM]EPEVM sohasini o‘rganamiz, korxonalarVEUEQPMFS^SVHEOEXXEMWLXMVSOIXMWLo‘sishnirag‘batlantirish ZEHSMQM]muvaffaqiyatga erishish uchun foydalanishi mumkin bo‘lgan asosiy taktikalar va 462

463-p.

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil eng yaxshi amaliyotlarni o‘rganamiz. Mijozlarning tajribasini optimaPPEWLXMVMWL ZE QSFMP EPSUERM OIRKE]XMVMWLHER XSVXMF SQRMOEREP ]SRHEWLYZPEVMRM qo‘llash ZE MRRSZEXWM]EPEV QEHERM]EXMRM SWLMVMWLKEGLE FM^ FYKYRKMHMREQMOFM^RIWQYLMXMHEFEVUEVSVOIRKE]MWLZE farovonlikka yo‘l ochadigan muvaffaqiyatli elektron tijorat straXIKM]EPEVMRMRK QYLMQ elementlarini ko‘rib chiqamiz. 6EUEQPEWLXMVMWLXEVEUUM]SXFMPERWMRSRMQKEE]PERKERHEZVHEWEZHSWSLEWMIPIOXVSR tijorat tomon monumental siljishning guvohi bo‘ldi. Onlayn bozorlarning ko‘payishi va raqamli tranzaktsiyalarga bo‘lgan afzEPPMOPEVRMRK SVXMWLM FMPER OSV\SREPEV OIRKE]MWL YGLYR ko‘plab imkoniyatlarni taqdim etadi. Elektron tijorat strategiyalaridan foydalanish nafaqat foydali, balki bugungi raqobat sharoitida barqaror o‘sish va dolzarblik uchun zarur bo‘ldi. 5Y]MHE OSV\SREPEV o‘zlarining kengayish tashabbuslarini ilgari surish va raqamli bozorda KYPPEFyashnash uchun qabul qilishi mumkin bo‘lgan elektron tijorat strategiyalari sohalarini ko‘rib chiqamiz: 3QRMGLERRIP QEZNYHPMKM 5EXREWLMWLRM QEOWMQEP HEVENEHE SWLMVMWL ZE XYVPM \MP iste’molchilarning xohishMWXEOPEVMRM USRHMVMWL YGLYR OSV\SREPEV FMV RIGLXE OEREPPEVHE Y^PYOWM^ MWLXMVSO IXMWLPEVM OIVEO &YRKE REJEUEX YPEVRMRK ZIFWE]XM FEPOM QEWLLYV SRPE]R FS^SVPEV MNXMQSM] QIHME TPEXJSVQEPEVM ZE QSFMP MPSZEPEV LEQ OMVEHM 9WLFY OEREPPEVRM FMVPEWLXMVKERLSPHEOSV\SREPEV ]EKSRE FVIRH XENVMFEWMRM ]EVEXMWLM QMNS^PEVRM WEQEVEPM NEPF UMPMWLMZEXYVPMEPSUERYUXEPEVMHEsavdo imkoniyatlarini qo‘lga kiritishi mumkin. 7LE\WM]PEWLXMVMWL ZE QMNS^PEV XENVMFEWM 3RPE]R \EVMH UMPMWL XENVMFEWMRM MRHMZMHYEP MQXM]S^PEVKE QSWPEWLXMVMWL QMNS^PEV ILXM]SNMRM USRHMVMWLRM WI^MPEVPM HEVENEHE SWLMVMWLM ZE WEZHSRMSWLMVMWLMQYQOMR 1SFMPSTXMQEPPEWLXMVMWL1SFMPUYVMPQEPEVHER JS]HEPERMWLRMRKIOWTSRIRXWMEP o‘sishi FMPER QSFMP XIPIJSRPEVYGLYR IPIOXVSR XMNSVEX TPEXJSVQEPEVMRM STXMQEPPEWLXMVMWL IRHM M\XM]SVM] IQEWFEPOM ^EVYV:IFWE]XMRKM^ ZEMPSZEPEVMRKM^WI^KMV JS]HEPERYZGLMPEVKEUYPE]ZE QSFMP UYVMPQEPEV YGLYR STXMQEPPEWLXMVMPKERPMKMKE MWLSRGL LSWMP UMPMWL ^EVYV 1SFMP \EVMH UMPMWL XENVMFEWMRM ]E\WLMPEWL ZE QSFMP XMNSVEXRMRK o‘sib FSVE]SXKER XIRHIRXWM]EWMHER JS]HEPERMWL YGLYRQSFMPLEQ]SRPEVFMVmarta bosish orqali to‘lov va mobil qurilmalarga xos reklama aktsiyalari kabi xususiyatlarni qo‘llash talab etiladi. Raqamli to‘lov jarayoni: To‘lov jarayonini soddalashtirish savatdan voz kechish WXEZOEPEVMRM OEQE]XMVMWL ZE OSRZIVWM]EPEVRM QEOWMQEP HEVENEHE SWLMVMWL YGLYR NYHE QYLMQHMV 1MRMQEP UEHEQPEV ZE MWLUEPERMWL RYUXEPEVM FMPER WSHHEPEWLXMVMPKER ZE MRXYMXMZ XIOWLMVMWL NEVE]SRMRM EQEPKE SWLMVMWL PS^MQ 1MNS^PEVRMRK XYVPM ILXM]SNPEVMRM USRHMVMWL ZE UYPE]PMORM SWLMVMWL YGLYR VEUEQPM LEQ]SRPEV OVIHMXHIFIX OEVXEPEVM ZE muqobil to‘lov usullarini o‘zichiga olgan bir nechta to‘lov imkoniyatlarini taklif etish kerak. 6EUEQPM QEVOIXMRKKE WEVQS]E OMVMXMWL 6EUEQPM PERHWLEJXRMRK OIRK QMU]SWMHE ko‘rinish muhim ELEQM]EXKE IKE &VIRH \EFEVHSVPMKMRM SWLMVMWL IPIOXVSR XMNSVEX TPEXJSVQEPEVMRKM^KE XVEJMORM NEPF UMPMWL ZE ]IXEOGLMPEVRM ]EVEXMWL YGLYR UMHMVYZ XM^MQMRM optimallashtirish (SEO), klik uchun to‘lov (PPC) reklamasi, ijtimoiy media marketingi ZE OSRXIRXQEVOIXMRKMOEFMVEUEQPMQEVOIXMRKXEWLEFFYWPEVMKEVIWYVWPEVRMENVEXMWLXEPEFIXMPEHM Ma’lumotlarga asoslangan strategiyalar va tahlillardan foydalanish maksimEP 63- YGLYR QEVOIXMRKOEQTERM]EPEVMRMSTXMQEPPEWLXMVMWLKE]SVHEQFIVEHM 463

464-p.

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil Optimallashtirilgan mahsulot ro‘yxati va SEO: Mahsulotlar ro‘yxatini tegishli kalit so‘zlar,]YUSVMWMJEXPMXEWZMVPEVFEXEJWMPXEZWMJPEVZEQMNS^PEVWLEVLPEVMFMPERSTXMQEPPEWLXMVMWL orqali qidiruv tizimlari va onlayn bozorlarda mahsulotingizning ko‘rinishini oshirish kerak. (SMQM]MRRSZEXWM]EPEVZEQSWPEWLMWL)PIOXVSRXMNSVEXQER^EVEWMXI\RSPSKMOXEVEUUM]SX va iste’molchilarning o‘zgaruvchan afzalliklari bilan boshqariladigan dinEQMO ZE HSMQM] rivojlanmoqda. Egri chiziqdan oldinda bo‘lish uchun korxonalar innovatsiyalar va QSWPEWLYZGLERPMO QEHERM]EXMRM VMZSNPERXMVMWLPEVM OIVEO 6MZSNPERE]SXKER XIRHIRXWM]EPEV XI\RSPSKM]EPEVZEiste’molchilarning\EXXMLEVEOEXPEVMREQYREPEVMHER\EFEVHSVbo‘lishOIVEO ZEWLYRKEQSWVEZMWLHEIPIOXVSRXMNSVEXWXVEXIKM]EPEVMRKM^RMXEOVSVPEWLKEZEVMZSNPERXMVMWLKE tayyor bo‘lish lozim. Umuman olganda, elektron tijorat raqamli asrda biznesni kengaytirish va o‘sish uchun QMWPWM^ MQOSRM]EXPEVRM XEUHMQ IXEHM -RRSZEXWMSR WXVEXIKM]EPEVRM UEFYP UMPMWL QMNS^PEV XENVMFEWMKE YWXYRPMO FIVMWL ZE XI\RSPSKM]EHER WEQEVEPM JS]HEPERMWL SVUEPM OSV\SREPEV muvaffaqiyat uchun yangi yo‘llarni ochishi va raqobatbardosh elektron tijorat landshaftida muhim rol o‘ynashi QYQOMR <YPSWE UMPMF E]XKERHE IPIOXVSR XMNSVEX IZSP]YXWM]EWM OSV\SREPEVKE VEUEQPM EWVHE OIRKE]MWL ZE o‘sish YGLYR QMWPM ko‘rilmagan MQOSRM]EXPEVRM XEUHMQ IXHM Ko‘p OEREPPM QEZNYHPMORMqo‘llagan holda, korxonalar o‘z imkoniyatlarini kengaytirishlari va mijozlarni turli aloqa nuqtalari bo‘ylab jalb qilishlari mumkin, bu esa brendning ko‘proq ko‘rinishi va QMNS^PEVRMRK WSHMUPMKMKE ]SVHEQ FIVEHM &YRHER XEWLUEVM WLE\WM]PEWLXMVMWLKE YWXYZSV ELEQM]EX FIVMWL ZE QSFMP \EVMH UMPMWL XENVMFEWMRM STXMQEPPEWLXMVMWL QYZEJJEUM]EXPM IPIOXVSR tijorat strategiyasining muhim tarkibiy qismlari bo‘lib, korxonalarga bugungi raqamli iste’molchilarning o‘zgarYZGLERILXM]SNPEVMZEEJ^EPPMOPEVMRMUSRHMVMWLMQOSRMRMFIVEHM,MWSF OMXSF NEVE]SRPEVMRM WSHHEPEWLXMVMWL VEUEQPM QEVOIXMRK YWYPPEVMHER JS]HEPERMWL ZE ma’lumotlarga asoslangan tushunchalarni o‘zlashtirish elektron tijorat tashabbuslarining WEQEVEHSVPMKMRM yanada oshiradi, konversiyalarni rag‘batlantiradi va 63-RM QEOWMQEP HEVENEHE SWLMVEHM &YRHER XEWLUEVM HSMQM] MRRSZEXWM]EPEV ZE XI^OSVPMO QEHERM]EXMRM rivojlantirish korxonalarga egri chiziqdan oldinda turish, o‘zgaruvchan bozor dinamikasiga QSWPEWLMWLZa paydo bo‘layotgan imkoniyatlardan foydalanish imkonini FIVEHM /SV\SREPEV IPIOXVSR XMNSVEX PERHWLEJXMRMRK QYVEOOEFPMOPEVMHE LEVEOEX UMPEV IOER QMNS^PEVKEENS]MFXENVMFEPEVRMXEUHMQIXMWLXI\RSPSKMO]YXYUPEVRMUEQVEFSPMWLZEOIRKE]MWL ZEVEUSFEXHSWLYWXYRPMORMWEUPEFUSPMWLYGLYRWXVEXIKMOLEQOSVPMORMVMZSNPERXMVMWLKEWSHMU USPMWLPEVM WLEVX%WPMRM SPKERHE FM^RIWRM OIRKE]XMVMWL YGLYR IPIOXVSR XMNSVEX WXVEXIKM]EPEVM REJEUEX VEUEQPM ZSWMXEPEV ZE TPEXJSVQEPEVHER JS]HEPERMWL FEPOM QMNS^PEV FMPER QE^QYRPM aloqalarni mustahkamlash, yetkazib berish va barqaror o‘sishni ta’minlashdan iborat. *S]HEPERMPKEREHEFM]SXPEVro‘yxati: 4SVWEIZG‘.M.,7EJEVSZ&7L9WQERSZE(56EUEQPMMUXMWSHM]SXEWSWPEVM]MP 9RMXIH 2EXMSRW 'SRJIVIRGI SR 8VEHI ERH (IZIPSTQIRX 92'8%( (MKMXEP IGSRSQ] VITSVX (MKMXEP KPSFEP HMKMXEP SZIVZMI[ :EPYI GVIEXMSR ERH GETXYVI MQTPMGEXMSRW JSV HIZIPSTMRKGSYRXVMIW92'8%( ;SVPH8VEHI7XEXMWXMGEP6IZMI[;SVPH8VEHI3VKERM^EXMSR 464

465-p.

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil /YVTE]ERMHM/-P]SWSZ% 4VSFPIQWSJXLIYWISJHMKMXEPXIGLRSPSKMIWMRMRHYWXV] MRXLIGSRXI\XSJMRGVIEWMRKXLII\TSVXTSXIRXMEPSJXLIGSYRXV]-7.P8LISVIXMGEP %TTPMIH 7GMIRGIT 465

466-p.

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil 5-7,035XO‘JALIGINI6%5%10%7,8-6-7,(%:68%0%&- -RSQNSR<EFMFYPPE]IZ +YPMWXSRHEZPEXYRMZIVWMXIXM6EUEQPMMUXMWSHM]SXZEMRRSZEXWM]EPEVJEOYPXIXM-UXMWSHM]SXXEDPMQ ]SDREPMWLMOYVWXEPEFEWM1EUSPEYGLYRNEZSFKEVEPMWLIVNIRXVE$KQEMPGSQ %RRSXEWM]E Maqolada xo‘jaligi iqtisodiyotini rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari bayon qilingan. Raqamli qishloq xo‘jaligi katta rivojlanish salohiyati va qo‘llashning kenK MWXMUFSPPEVM XELPMP UMPMRKER 5MWLPSU xo‘jaligining VEUEQPM XVERWJSVQEXWM]EWM ZE WSLEHEKM ]EVEXMPKERIPIGXVSRTPEXJSVQEPEVMQOSRM]EXPEVM]SVMXMPKER Kalit so‘zlar: Qishloq xo‘jaligi, raqamlashtirish, raqamli transformatsiyasi, raqamli XI\RSPSKM]EPEV /MVMWL Hozirgi Globollashuv davrida qishloq xo‘jaligi iqtisodiyotini rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishi innovatsion texnologiyalarni joriy etish va raqamlashtirishdMV -UXMWSHM]SXRM VEUEQPEWLXMVMWL FY MUXMWSHM]SXKE VEUEQPM XI\RSPSKM]EPEVRM OIRK NSVM] IXMWLHMV ,S^MVKM ZEUXHE VEUEQPM XI\RSPSKM]EPEV NEQM]EX LE]SXMRMRK XYVPM WSLEPEVMKE OMVMF FSVMWLM ZE VMZSNPERMWLMRM XI^PEWLXMVQSUHE ZE KPSFEP QMU]SWHE MRUMPSFM] VEUEQPM XVERWJSVQEXWM]ERM FSWLPEQSUHE &Y NEVE]SRHE XVIRHKE JESP QSWPEWLMWL MUXMWSHM]SX ZE jamiyatning turli jabhalarida raqamli rivojlanish sur’atlarini NEHEPPEWLXMVMWL UMWLPSU NS]PEVRM VEUEQPMSFSHSRPEWLXMVMWLbo‘yicha strategiyalarni amalga oshirish va ularRMRKWMJEXNMLEXMHER yaxshilanishiga hissa qo‘shish zarur. O`zbekistonda ham qishloq xo‘jaligida raqamlashtirish uning faoliyati samaradorligi va barqarorligini oshirish zarurati hisoblanadi. Bu ilg’or ishlab chiqarish usullariga EWSWPERKER EKVSWERSEX QENQYEWMHE XI\RSPSKMO NEVE]SRPEVRM FSWLUEVMWL \YWYWM]EXPEVM ZE ierarxiyaning barcha darajalarida qarorlar qabul qilish jarayonlarida sezilarli o‘zgarishlar, shuningdek, nazorat qilinadigan elementlar va quyi tizimlardagi ehtimoliy o‘zgarishlarning LSPEXMZETVSKRS^M qishloq xo‘jaligida moliyaviy mezonlar to‘g’risida axborotni keyinchalik LEQUSDPPEWLMQOSRM]EXMQEZNYHFSDPEHM?A Hozirda raqamli qishloq xo‘jaligi katta rivojlanish salohiyati va qo‘llashning keng MWXMUFSPPEVMWLYRHERMFSVEXOMFMVMRGLMHERVEUamli qishloq xo‘jaligi iqtisodiyotini rivojlantirish WEPSLM]EXMNYHEOEXXE(EZPEXVEUEQPEWLXMVMWLMQOSRM]EXPEVMHER\EFEVHSVZEFYQEWEPEPEVKE OEXXE ELEQM]EX FIVQSUHE yilda “Raqamli O‘zbekiston — 2030” strategiyasi ishlab GLMUMPMF YRHE FIPKMPERKER Zazifalarni qo‘llashning ustuvor yo‘nalishlari ko‘rsatilgan. Shu bilan birga, muayyan faoliyatda o‘z aksini topadigan asosiy faoliyat yo‘nalishlariga muhim rol o`ynaydigan “Qishloq xo‘jaligi sohasiga ilg’or raqamli texnologiyalarni joriy qilish chora XEHFMVlari to‘g’risida”gi Prezident Qarori bilan sohada “Agroplatforma”%8TPEXJSVQEWMMWLPEF chiqilishi va qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ishlab chiqaruvchilar, xizmat ko‘rsatuvchi XEWLOMPSXPEV LEQHE QELEPPM] MNVSM]E LSOMQM]EXM SVKERPEVM \SHMQPEVMRM YGLYR ^EQSREZM] UYPE]PMOPEV]EVEXMPHM?A Shu bilan birga, muayyan faoliyatda o‘z aksini topadigan asosiy faoliyat yo‘nalishlariga muhim rol beriladi: ma'lumotlarni keyinchalik tegishli bo‘limlarga o‘tkazish 466

467-p.

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil bilan ma'lumotlarni to‘plash va standart qayta ishlash; chorvachilik va o‘simlikchilikda EQEPM] HEWXYVPEVRM QSRMXSVMRK UMPMWL ZE NSVM] IXMWL MGLOM MWLPEF GLMUEVMWL NEVE]SRPEVM WEQEVEHSVPMKMRM SWLMVMWL RYUXE E\FSVSX TPEXJSVQEPEVM FS^SV XELPMPM ]YUSVM QEPEOEPM QYXE\EWWMWPEVRM XE]]SVPEWLHE VEUEQPM WLEOPPEV OSRWEPXMRK YWLFY WSLEHEKM XEHUMUSXPEVMRM HEZPEXXSQSRMHERqo‘llabUYZZEXPEWLZEularni yanada rag’batlantirish [4,5]. Ikkinchidan, raqamli texnologiyalar qishloq xo‘jaligi va qishloq joylariga kirib borish ZEMRXIKVEXWM]EPEWLYZMRMXI^PEWLXMVQSUHE=ERKMXI\RSPSKM]EPEVRMUSʻllash anʼanaviy qishloq \SʻNEPMKMRMRK FEVGLE NEFLEPEVMRM LEV XSQSRPEQE XSʻPMU QMU]SWHE ZE XSʻPMU VEUEQPM XVERWJSVQEXWM]E UMPMWLRM XI^PEWLXMVEHM YQYQM] SQMPPEV YRYQHSVPMKMRM SWLMVEHM ZE VEUEQPM XI\RSPSKM]EPEVRMOSʻTE]XMVMWLUEXPEQPEWLZEOSʻTE]XMVMWLRMRKUMWLPSUNS]PEVMKEMUXMWSHM]ZE MNXMQSM]VMZSNPERMWLKEtaʼsiriniOEQE]XMVEHM-UXMWSHM]MNXMQSM]VMZSNPERMWLRMRK]YUSVMWMJEXM]ERKM turtki beradi [6,7]. Bu qishloq xo‘jaligining yuqori sifatli rivojlanishiga ko‘QEOPEWLMWL shuningdek, yuqori sifatli, o‘ziga xos va brendga asoslangan qishloq xo‘jaligi darajasini har tomonlama oshirish, qishloq xo‘jaligini jadallashtirish, o‘zgartirish va modernizatsiya qilish, qishloq xo‘jaligining har tomonlama afzalliklari va raUSFEXFEVHSWLPMKMRM HSMQM] VEZMWLHE SWLMVMWL OIVEO 6EUEQPM XI\RSPSKM]EPEVRMRK ]IV YRYQHSVPMKM QILREX YRYQHSVPMKM ZE resurslardan foydalanishdagi o‘rni tobora ortib bormoqda va uni qishloq xo‘jaligida qo‘llash va rag’batlantirish ham yuqori iqtisodiy foydaOIPXMVEHMKERWSLEPEVHE]YXYUPEVKEIVMWLMWLHE ]IXEOGLMPMORMRKERMU\YWYWM]EXPEVMRMREQS]SRIXQSUHE Uchinchidan, qishloq xo‘jaligining raqamli transformatsiyasi qishloq xo‘jaligini modernizatsiya qilishning muqarrar tanlovidir. Hayvonlar va o‘simliklarning o‘sishi modellarini yaratish va aniq ekish va ko‘paytirishni amalga oshirish uchun onlayn real vaqt va tarixiy sensor ma'lumotlaridan foydalanish ularning o‘sish potentsialini maksimal darajada oshirishi mumkin. Qishloq xo‘jaligining raqamli transformatsi]EWM ]YUSVM WMJEXPM yuqori mahsuldor va yuqori samarali qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishini ta’minlashning QYUEVVEVXEPEFMHMV Bugungi kunda Qishloq xo‘jaligi vazirligi tomonidan ekin turlari uchun mos yer XERPEWLHER XSVXMF YRKE MWLPSZ FIVMWL ]IXMWLXMrilgan hosilni yig’ishtirib, iste’molchilarga yetkazib berishgacha bo‘lgan jarayonni raqamlashtirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. &Y IWE EPFEXXE YWLFY NEVE]SRHE shaffoflikni ta’minlash, samaradorlikka erishish, mahsulot WMJEXMRMSWLMVMWLHEWLYRMRKHIOyetishtirilgan qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining ma’lum bir LYHYHPEVHEILXM]SNMRMSWLMVMWL]SOMXYWLMVMWL kabi sun’iy to‘siqlarga barham berishda muhim ELEQM]EXKEIKE?A Shu bois Vazirlik va uning huzuridagi “Agrosanoatni raqamlashtirish markazi” davlat muassasasi tomonidan qishloq xo‘jaligi yerlarini ijaraga berish, yer maydonlaridan oqilona JS]HEPERMWL WYZ VIWYVWPEVMRM FSWLUEVMWLRM EZXSQEXPEWLXMVMWL WSLEHE JS]HEPERYZGLMPEVRMRK QEPEOE ZE ko‘nikmalarni WLEOPPERXMVMWL IPIOXVSR XMNSVEX ZE IPIOXVSR FS^SVRM VMZSNPERXMVMWL qishloq xo‘jaligi texnikalarini sinovdan o‘tkazish, subsidiyalarni ajratish kabi yo‘nalishlarda HERSVXMUVEUEQPEWLXMVMWLPS]MLEPEVMEQEPKESWLMVMPQSUHE Xususan “EIJARA” axborot tizimi, qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ]IXMWLXMVYZGLMPEV uchun subsiyadilarni ajratishga mo‘ljallangan “AGROSUBSIDIYA” axborot tizimi va ekinlarning holatini yerni masofadan zondlash materiallari yordamida tahlil qilish bo‘yicha 467

468-p.

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil “GEOAXBOROT” tizimlarining imkoniyatlari barchaga birdek qulaylik]EVEXEHM <YPSWE 7LYRHE]UMPMFVEUEQPEWLXMVMWL–bu eng avvalo sohada mashg’ul bo‘lganlar bilan bir qatorda, qishloq xo‘jaligi bilan shug’ullanishga jazm qilganlarga ham birdek qo‘l keladi. Boisi, avvallari mavhum yoki tushunarsiz bo‘lgan ko‘pgina masalaPEVKE S]HMRPMO OMVMXMPEHM 3GLMU ma’lumotlar taqdim etilishi orqali foydalanuvchilar elektron platformaning afzalliklari va qulayliklaridan o‘zlari, hech kimning yordamisiz foydalanishlari mumkin. O‘zgarib boruvchi FS^SV XEPEFPEVM ZE E]RM OYRHEKM QELWYPSX yetishtirish bilan bog’liq barcha yangiliklar ayni platformalardan o‘rin oladi. *S]HEPERMPKEREHEFM]SXPEV O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 05.10.2020 yildagi “Raqamli O‘zbekiston — 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chorEtadbirlari to‘g’risida 4*WSR*EVQSRMLXXTWPI\Y^VYHSGW O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 02.08.2023 yildagi PQsonli “Qishloq xo‘jaligi sohasiga ilg’or raqamli texnologiyaPEVRM NSVM] UMPMWL GLSVEtadbirlari to‘g’risida”gi UEVSVMLXXTWPI\Y^HSGW 3D^FIOMWXSR 6IWTYFPMOEWM 5MWLPSU \SDNEPMKM ZE^MVPMKM VEWQM] ZIF WE]XM LXXTW[[[EKVSY^ Амирова Э.Ф. Государственное регулирование аграрного сектора в условиях санкций и развития цифровой экономики/ Э.Ф. Амирова, И.Н. Сафиуллин, Л.Г. Ибрагимов, Н.В. Карпова// Вестник Казанского государственного аграрного университета, 2019. –Т. 14. –2S –С. 133 Буньковский Д.В. Условия возникновения и развития нелегального промышленного предпринимательства // Вестник Пермского национального исследовательского политехнического университета. Социальноэкономические науки. 2020. No 2. С. 273 Губанова Е.В. Возможности реализации концепции обеспечения продовольственной безопасности на примере Калужской области/Е.В. Губанова, А.П. Полищук//Актуальные проблемы развития национальной и региональной экономики. Белгород: ИД «Белгород» НИУ «БелГУ», 2016. –С. 41 Кириллова О.В. Приоритетные направления обеспечения продовольственной безопасности России с учетом анализа сильных и слабых сторон экономики страны /О.В. Кириллова О.В.//Вестник Казанского университета. 2019. Т. 14. 2S2 (53). С. 150 468 государственного аграрного

469-p.

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil 6%5%10-8)<2303+-=%0%6%76-(%130-=%:-=<%:*7->0-/2-8%’1-20%7, /-&)6<%:*7->0-/2-37,-6-7,:%8%68-&+%730-7,',36%8%(&-60%6- ,YWIRSZ1YLVMHHMR 8SWLOIRX(EZPEX-UXMWSHM]SX9RMZIVWMXIXM-RWXMXYXM1SPM]EJEOYPXIXMXEPEFEWM QYOLVMHHMRLYWIRSZ$KQEMPGSQ XXI asrda moliyaviy xizmatlar ko’rsatish sohasidagi bir qator o’zgarishlar, XVER^EOWM]E MRZIWXMXWM]E FERO WSLEWMHE EQEPKE SWLMVMPKER VEUEQPEWLXMVMWL MWXMUFSPPEVM MRWSRM]EXRMRK ]ERKM HEZV SWXSREWMKE UEHEQ qo’yishiga YPOER LMWWE qo’shdi. 6EUEQPM XI\RSPSKM]EPEV REXMNEWMHE ]Y^EKE OIPKER FY MRUMPSF OMWLMPEV YGLYR QMWPM ko’rilmagan UYPE]PMOPEV ]EVEXE SPHM ZE OSV\SREXEWLOMPSXPEVRMRK WEQEVEHSVPMKMRMRK WI^MPEVPM VEZMWLHE oshishi uchun xizmat qildi. Ammo, shuni ta’kidlab o’tish joizki bunday qulayliklar yaratilishi FMPERFMVZEUXHEFMVUERGLE\EZJ\EXEVPEVXELHMHPEVLEQ]Y^EKEOIPMWLRMFSWLPEHM1EQPEOEX fuqarolari, korxonalar yoki moliyaviy tashkilotlarning raqamli platformalarga bo’lgan bog’liqligi oshib borar ekan, umumiy bazaga yig’ilgan ma’lumot va pul mablag’lariga bo’lgan tahdidlar soni, ularni o’g’irlashga bo’lgan urMRMWLPEV QSPM]EZM] JMVMFKEVPMO OEFM TSXIRWMEP xavflar kuchayishi tabiiy xoldir. Ushbu moliyaviy tizimlar orasidagi bog’liqliklar, ular orasida bo’ladigan kunlik tranzaksiyalar yoki mijozlar uchun qulaylik yaratish maqsadida yo’lga qo’yilgan o’zaro ma’lumoXPEV EPQEWLMRYZPEVMRMRK LENQM SVXMF FSVEV IOER QSPM]EZM] mablag’larni osonlik bilan o’zlashtirishni maqsad qilgan g’araz niyatli kiberjinoyatchilar uchun ham imkoniyatlar paydo bo’la boshlaydi. /MFIV\EZJWM^PMO – VEUEQPM XM^MQPEV XEVQSUPEV va ma’lumotlarnM YRMRK IKEWMRMRK ruxsatisiz kirish, ma’lumotlaridan foydalanish va o’zlashtirishlarning oldini olishga qaratilgan soha hisoblanadi. Iqtisodiy sektorda ma’lumotlar almashinuvda bo’lgan ishonchlilik va maxfiylikning muhimligi, foyda yoki jamg’armalardagi yo’qotishlarga olib OIPYZGLM RSUSRYRM] LEVENEXPEVRMRK SPHMRM SPMWL VMWOPEVRM OEQE]XMVKER LSPHE MRJVEXY^MPQERM QYWXELOEQPEWLKE UEVEXMPKER GLSVE XEHFMVPEVRM WEQEVEPM XEV^HE SPMF FSVMWL FM^KE OMFIV\EZJWM^PMORMRKELEQM]EXPMPMOHEVENEWMRMSGLMFFIVEHM “National Cybersecurity Index” xalqaro tashkilotining 177 ta davlartlardan jamlangan statistik ma’lumotlariga ko’ra, O’zbekiston 94o’rinni egallab, raqamli texnologiyalar o’sish sur’atiga nisbatan qoniqarsiz kiberxavfsizlik ko’rsatkichiga ega hisoblanyabdi (1NEHZEP 469

470-p.

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil NEHZEP(YR]SHEZPEXPEVMRMRKQMPPM]OMFIV\EZJWM^PMOMRHIOWMVI]XMRKM?A 3 VRM (EZPEXRSQM 1MPPM] 6EUEQPM OMFIV\EZJWM^PMO VMZSNPERMWL MRHIOWM HEVENEWM &IPKM]E 0MXZE )WXSRM]E 'LI\M]E +IVQERM]E … … … … 1IOWMOE :I]XREQ 3 ^FIOMWXSR .ERYFM]%JVMOE 7LYRMRKHIO so’nggi ]MPPEVHE ]ERKMPMOPEVHE GLMUE]SXKER \EFEVPEVHER LEQ WLYRM FMPMWLMQM^mumkinki, kiberhujumlarning qurbonlari ortayotgani, bundan tashqari O’zbekiston Senatining rasmiy sayti buzib kirilishi [2], 200000 dan ortiq O’zbekistonliklarning shaxsiy ma’lumotlarinig tarqab ketilganligi[3], vaziyatning yaxshi ahvolda emasligidan darak FIVMF XYVMFHM )RK EZZEPS LEV qanday muammoning yechimi ta’lim bo’lganligidan kelib GLMUUER LSPHELYOYQEXZEXEWLOMPSXPEVELSPMRMRKMRXIVRIXHERJS]HEPERMWLWEZSH\SRPMKMRMSWLMVMWLMZE OMFIV\EZJWM^PMO QEHERM]EXM WLEOPPERXMVMWLRM IRK QYLMQ QEUWEHPEV UEXSViga qo’shishimiz HEVOSV/MFIV\EZJWM^PMOWEZSH\SRPMKMRMSWLMVMWLRMRKQYLMQNMLEXMWLYRHEOMFYMWPSLSXREJEUEX qisqa muddatda tahdidlarga kurashish uchun, balki kelajakdagi yangi ko’rinishda kutilishi mumkin bo’lgan kiberhujumlarga ham qarshi turishda qiyinchilik tug’dirmasligini kafolatlab FIVEHM (YR]S VMZSNPERKER HEZPEXPEVM QMWSPMHE &Y]YO &VMXERM]EKE RE^EV WSPWEO OMFIV\EZJWM^PMO bo’yicha ta’lim ishlari Birtaniyaning “Milliy Kiberxavfsizlik Markazi” (NCSC) tomonidan olib FSVMPEHM2'7'RMRKIRKQYJEZZEUM]atli hisoblangan, “CyberFirst” loyihasi mavjud bo’lib [4], u ]SWLPEVRMRK]SWLZENMRWMKEQSWPEWLXMVKERLSPHEQEOXEFOSPPIN]SOMYRMZIVWMXIXPEVFMPERFMVKE hamkorlikda turli ko’rinishdagi o’quvdasturlar, amaliy ko’nikmalarni oshiruvchi mashg’ulotlar, tadbirlar orqali yoshlarning kibertahdidlarga bo’lgan immunitetini oshirib FSVEHM &YRHE EWSWER ZE ]SWL KYVYLPEVM YGLYR EPSLMHE HEWXYVPEV qo’llaniladi. Bundan tashqari, Brinatiya qo’llagan metodiga o’xshash dasturlarni Avstraliya, 7MRKETYVEstoniya, AQSH kabi davlatlarda qo’llanilayotganini va o’zini oqlab kelayotganini ko’rishimiz mumkin. Keyingi bosqichlarda esa, davlat o’z hukumat tashkilotlarining muhimliligiga qarab 470

471-p.

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil FSWUMGLQEFSWUMGL \EZJWM^PMO XM^MQPEVMRM MRRSZEXWMSR \EZJWM^PMO ta’minlSZGLM XI\RSPSKM]EPEV bilan jihozlashi zarur, zeroki shaxsiy ma’lumotlar juda muhim hisoblanib, g’araz maqsadli kishilar qo’liga tushganda turli aytib bo’lmas jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Hozirgi OYRHEQSPM]EZM]WIOXSVHEIRKWEQEVEPMLMWSFPERKERXI\RSPSKM]EPEVWLMJVPEWLXI\RSPSKM]EPEVM LMWSFPERMF Y ma’lumotlarni ]YUSVM \EZJWM^PMORM ta’minlagan LSPHE WLMJPEWLM ZE JEUEXKMRE XIKMWLPMWLE\WPEVFYRMRE^SVEXUMPESPMWLMQOSRMRMFIVEHM&YRKEQMWSPUMPMF%)7 %HZERGIH )RGV]TXMSR 7XERHEVH ZE 807 (Transport Layer Security) kabi maxfiylik va yaxlitlikni ilg’or shifrlash algoritmlari orqali ta’milay oladigan dasturlarni keltirishimiz mumkin. <YPSWE o’rnida WLYRM ta’kidlash PS^MQOM MRWSRM]EX VEUEQPM EWVKE OMVMF FSVEV IOER VEUEQPM XI\RSPSKM]EPEV NEHEl tezlikda rivojlanishda davom etaveradi, bu o’zo’zidan yangi ko’rinishdagi kibertahdidlar paydo bo’lishini keltirib chiqaradi. Ya’ni, kibertahdidlar ko’rinishi o’zgarar ekan, bunga qarshi kurashishning ham yangi yo’nalishlarini o’ylab topish zaruratini Oeltirib chiqaradi. Kiberxavfsizlik va tartibga solish orqali O’zbekiston o’z reytingini dunyo reytingida yuqori pog’onalarga SPMF GLMUMWLM ]YUSVM \EZJWM^PMOOE IKE QSPM]E XM^MQPEVM IWE FEVUEVSVMUXMWSHM]o’sishga erishishimiz uchun mustahkam asos bo’lib beVEHM *S]HEPERMPKEREHEFM]SXPEV 2EXMSREPG]FIVWIGYVMX]MRHI\LXXTWRGWMIKEIIRGWMMRHI\#SVHIV!VERO EVGLMZI! “Senat WE]XMRM FY^MF OMVKERPEV]SWLHEKMo‘smirlar IOERM LXXTWOYRY^Y^ ma’lum bo‘ldi” -RXIVRIXKE QMRKHER SVXMU o‘zbekistonlikning maʼlumotlari XEVUEPMF OIXKERM E]XMPHM LXXTWHEV]SY^MRXIVRIXKEQMRKHERSVXMUS^FIOMWXSRPMOPEVRMRK QEPYQSXPEVMXEVUEPMFOIXKERME]XMPHM 2EXMSREPG]FIVWIGYVMX]GIRXIV9/LXXTW[[[RGWGKSZYOG]FIVJMVWX 471

472-p.

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil 6%5%10--58-73(-=38O‘ZBEKISTONDA6-:3.0%2-7,-78-5&300%6-:%.%,32 %1%0-=38- >M]EFMXHMRSZE1YRMWEFSRY1EUWYHNSRUM^M *EVKDSRETSPMXI\RMOEMRWXMXYXIXEPEFEWM %RRSXEXWM]E9WLFYQEUSPEHE3D^FIOMWXSRHEVEUEQPMMUXMWSHM]SXRMRKVMZSNPERMWLMZE NELSR ERHS^EPEVMRM USDPPERMPMWLMRMRK MWXMUFSPPM REXMNEPEVM VEUEQPEWLXMVMWLRMRK EREREZM] MUXMWSHM]SXHER EZJ^EPPMOPEVM ZE OEQGLMPMOPEVM FY WSLEHE NELSR MUXMWSHM]SXMRMRK ]IXEOGLM QEQPEOEXPEVMXENVMFEPEVMLEQHEYPEVRMQEQPEOEXMQM^HEUSDPPERMPMWLYWPYFM]EXPEVMOIRK]SVMXMF SDXMPKER /EPMXWSD^PEVVEUEQPMMUXMWSHM]SXIPIOXVSRXMNSVEXVEUEQPMQEVOIXMRKMNXMQSM]XEVQSU MRXIVRIXEZXSQEXPEWLKERXM^MQPEV-8SRPMRIFS^SV /-6-7,<<- EWV – MRREZEXWMSR XI\REPSKM]EPEV EWVM (YR]S XEVVEUM]SXMRMRK ]YOWEO GLSUUMPEVMKE IVMWLE]SXKER HEZVHE VEUEQPM XI\RSPSKM]EPEVRM MWLPEF GLMUMWL YPEVHER OIRK JS]HEPERMWLZEYPEVRMXEOSQMPPEWLXMVMWLKEFSDPKERXEPEFOYRHEROYRKESVXMFFSVQSUHE-RWSR LE]SXMKE LEV WSRM]EHE ]ERKM XI\RMOE ZE XI\RSPSKM]EPEV OMVMF OIPQSUHE &YRKE QMWSP UMPMF FYKYR JS]HEPERE]SXKER IRK WSDRKM QSFMP XIPIJSRMRKM^ OYR SLMVMKE OIPMF IWOM VYWQKE E]PERE]SXKERMRME]XSPMWLMQM^QYQOMR <<-EWV–MRREZEXWMSRXI\REPSKM]EPEVEWVM(YR]SXEVVEUM]SXMRMRK]YOWEOGLSUUMPEVMKE IVMWLE]SXKER HEZVHE VEUEQPM XI\RSPSKM]EPEVRM MWLPEF GLMUMWL YPEVHER OIRK JS]HEPERMWL ZE YPEVRMXEOSQMPPEWLXMVMWLKEFSDPKERXEPEFOYRHEROYRKESVXMFFSVQSUHE-RWSRLE]SXMKELEV WSRM]EHE]ERKMXI\RMOEZEXI\RSPSKM]EPEVOMVMFOIPQSUHE&YKYRJS]HEPERE]SXKERIRKWSDRKM QSFMPXIPIJSRMRKM^OYRSLMVMKEOIPMFIWOMVYWQKEE]PERE]SXKERMFM^YGLYRWMVIQEW 6EUEQPM MUXMWSHM]SX – MRWSRPEV QILREXMRM TYPMRM LEVEOEXMRM IRK EWSWM] FS]PMKM FSDPQMWL ZEUXMRM XINEWLKE ZE FEVGLE LEVENEXPEVMRM UMWUEVXMVMWLKE ]SVHEQ FIVEHMKER EZXSQEXPEWLKER MUXMWSHM] XM^MQ &Y MWLGLMPEV OYGLM XSZEV ]SOM \M^QEXPEV WMJEXM YPEVRMRK qulayliklari , toki iste’molchining ehtiyojlari qondirilmaguncha amalga oshiriladigan barcha bosqichlarni tezlatishini ta’minlaydi. Har ikki tomon, talabgor ham taklif FIVYZGLM LEQ SVXMUGLELEVENEXPEVWEVJIXQE]HM )PIOXVSRXMNSVEXEXEQEWMOSQTERM]EPEVZENMWQSRM]WLE\WPEVKEMRXIVRIXSVUEPMXSZEVPEV ZE\M^QEXPEVRMWSXMFSPMWLZEWSXMWLMQOSRMRMFIVYZGLMFM^RIWQSHIPMKEMWLSVEUMPEHM)PIOXVSR XMNSVEXFS^SVRMRKXSDVXEEWSWM]WIKQIRXMHEMWLPE]HM OSQT]YXIVPEVTPERWLIXPEVWQEVXJSRPEV ZEFSWLUEEUPPMUYVYPQEPEVSVUEPMEQEPKESWLMVMPMWLMQYQOMR(I]EVPMLEVUERHE]XEWEZZYV UMPMREHMKER QELWYPSX ZE \MQEXPEV IPIOXVSR XMNSVEX STIVEXWM]EPEVM SVUEPM EQEPKE SWLMVMPEHM .YQPEHER OMXSFPEV QYWMUE WEQEP]SX GLMTXEPEVMRM WSXMWL ZE WSXMF SPMWL EOXWM]EPEVRM MRZIWXMXWM]EPEWLZESRPE]RFEROMRKOEFMQSPM]EZM]\M^QEXPEVRMSD^MGLMKESPEHM?A ]MP avgustda “O‘zbektelekom” AK “Telekommunikatsiya va personalni 472

473-p.

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil rivojlantirish markazi” filialida o‘tkazilgan navbatdagi o‘quv seminari ayni shu masalalarga bag‘ishlandi. O‘quv seminarda “Jahon raqamli iqtisodiyoti va yangi O‘zbekiston vazifalari” hamda “Raqamli iqtisodiyot: amalga oshirilgan ishlar, mavjud muammolar va imkoniyatlar” mavzusidagi ma’ruzEPEVXMRKPERHM O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi huzuridagi Kadrlar malakasini SWLMVMWL ZE WXEXMWXMO XEHUMUSXPEV MRWXMXYXMRMRK %\FSVSXOSQQYRMOEXWM]E XI\RSPSKM]EPEVM ZE VEUEQPM MUXMWSHM]SX OEJIHVEWM QYHMVM MUXMWSHM]SX JERPEVM HSOXSVM TVSJIWWSV *ERPEV akademiyasi akademigi, fan arbobi Saidahror Gulyamov, O‘zbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi huzuridagi “Raqamli iqtisodiyot tadqiqotlari markazi” davlat muassasasi raqamli iqtisoHM]SX VMZSNPERMWLMRMRK MPQM]tadqiqot bo‘limi boshlig‘i Husanboy Ismoilov qatnashgan o‘quv seminarda Kompaniya XEVOMFMHEKMJMPMEPPEVRMRKVELFEVZEQYLERHMWXI\RMO\SHMQPEVMMWLXMVSOIXHM Jumladan, videokonfrensaloqa tizimi orqali Amerika Qo‘shma ShtatlariHER XYVMF WIQMREVHE MWLXMVSO IXKER EOEHIQMO 7 +YP]EQSZ QEQPEOEXMQM^HE VEUEQPM MUXMWSHM]SXRM VMZSNPERXMVMWL QEUWEHMHE FMVMRGLM REZFEXHE NEQM]EXHE EUPM] QILREXKE o‘tish, VEUEQPM WEZSH\SRPMORM SWLMVMWL ZE FMV QMPPMSR HEWXYVGLMPEVRM XE]]SVPEWLKE bo‘lgan e’tiFSVRM OYGLE]XMVMWL PS^MQPMKMRM ta’kidlab o‘tdi. – 7SLEHEKM JESPM]EXMQ HEZSQMHE USPEZIVWE bugungi o‘quv seminar doirasida olgan ma’lumotlarimga asoslanib aytishim mumkinki, S\MVKM ]MPPEVHE VEUEQPM MUXMWSHM]SX QEQPEOEXMQM^HE LEQ WI^MPEVPM HEVENEHE VMZSNPERQSUHE %]XE]PMOSHHM]QMWSP–bugun raqamli texnologiyalar kirib bormagan sohaning o‘zi qolmadi. Hatto, chekka hududlardagi qishloq xo‘jaligi sohasida ham innavatsion va raqamli XI\RSPSKM]EPEVHER YRYQPM JS]HEPERMWLQSUHE &Y IWE FM^ OIPENEORM E]RER VEUEQPM XI\RSPSKM]EPEV FMPER UYVE]ETQM^ HIKERMHMV – deydi “O‘zbektelekom” AK “Telekommunikatsiya va personalni rivojlantirish markazi” filiali Malaka oshirirish va qayta tayyorlash xizmati kadrlar bo‘yicha oliy toifali inspektori Xurshid Аtaniyazov. Elektron hukumatga doir elementlarni tatbiq etish va raqamli iqtisodiyotni qo‘llab quvvatlash O‘zbekistonning yaqin istiqboldagi taraqqiyot rejasidan mustahkam o‘rin olgan. &Y FMVMRGLM REZFEXHE IPIOXVSR LYNNEX EPQEWLMWL YPYWLMRM ]EREHE SWLMVMWL ZE HEZPEX \M^QEXPEVMRMRK QYE]]ER UMWQMRM (EZPEX \M^QEXPEVM QEVOE^PEVM SVUEPM FSWUMGLQEFSWUMGL ravishda elektron shaklga o‘tkazish vazifalariga tegishlidir. Telekommunikatsiya MRJVEXY^MPQEWMFYNEVE]SRHEQYLMQZE^MJERMFENEVEHM 6EUEQPMMUXMWSHM]SXRMRKEJ^EPPMOPEVMRaqamli iqtisodiyotga bo‘lgan qiziqish jamiyat va 473

474-p.

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil iqtisodiyotda ro‘y bergan jiddiy o‘zgarishlar tufayli sezilarli darajada o‘sdi. Zamonaviy XI\RSPSKM]EPEV ZE TPEXJSVQEPEV QMNS^PEV LEQOSVPEV ZE HEZPEX XEWLOMPSXPEVM FMPER WLE\WM] QYPSUSXRM QMRMQEPPEWLXMVMWL LMWSFMKE OSV\SREPEV ZE NMWQSRM] WLE\WPEVKE \EVENEXPEVRM qisqartirishga yordam berdi, shuningdek, o‘zaro muloqotni yanada tez va oson yo‘lga qo‘yishga imkoniyat yaratdi. Natijada tarmoq resurslariga asoslangan, raqamli yoki elektron iqtisodiyot paydo bo‘PHM «Raqamlashtirish» so‘zi aslida yangi atama bo‘lib, innovatsion boshqaruv va ish yuritish jarayoniga IT yechimlarning jalb etilishini, buning samarasi o‘laroq esa internet buyumlardan tortib, elektron hukumatgacha bo‘lgan barcha tizimlarda axborot XI\Rologiyalarini qo‘llashni ko‘zda tutadi. -UXMWSHM]SXRMRK VEUEQPM WIKQIRXMKE XIKMWLPM FSWL QERFE – XVEO^EOWMSR WIOXSVRMRK o‘sishidir. Rivojlangan mamlakatlarda bu ko‘rsatkich YaIMning 70 foizdan ortiq miqdorni XEWLOMPIXMFHEZPEXFSWLUEVYZMOSRWEPXMRKZEMnformatsion xizmat ko‘rsatish, moliya, ulgurji ZE GLEOERE WEZHS WLYRMRKHIO \M^QEXPEV WSLEWMRM OSQQYREP WLE\WM] ZE MNXMQSM] FMVPEWLXMVEHM Iqtisodiyot diversifikatsiyasi va dinamikasi qanchalik yuqori bo‘lsa, mamlakat ichida ZE XEWLUEVMWMHE RS]SF axborotlar aylanmasi shunchalik ko‘p, milliy iqtisodiyotlar ichida axborot trafigi esa shu qadar salmoqli bo‘ladi. Shu bois ishtirokchilar soni ko‘p va IT \M^QEXPEVOIRKXEVUEPKERFS^SVPEVHEVEUEQPMMUXMWSHM]SXNEHEPWYV EXPEVHEVMZSNPEREHM %]RMUWEFY–XVERWTSVXWEZHSPSKMWXMOEZEWLYWMRKEVMMRXIVRIXFMPERJESPMWLPSZGLM sohalarga cheksiz qulayliklar yaratadi. Ayrim tadqiqotchilarning fikriga ko‘ra, ularda elektron WIKQIRXRMRKYPYWLM=E-1RMRKJSM^MKE]EUMRPEWLMFJSM^ELSPMFERHPMKMRMXE QMRPE]HM)RK ahamiyatlisi, bu ko‘rsatkichlar barqaror tarzda o‘sib boradi. 7LYFLEWM^ VEUEQPM MUXMWSHM]SXRMRK WEQEVEHSVPMKMKE REJEUEX E\FSVSX XI\RSPSKM]EPEVMRMRK UEQVSZM ZE MRJVEXY^MPQERMRK QEZNYHPMKM FEPOM MWLFMPEVQSRPMO QYLMXM MRWSROETMXEPMZEQYZEJJEUM]EXPMFSWLUEVYZMRWXVYQIRXPEVMOEFMWXERHEVXMUXMWSHM]QI^SRPEV ham ta'sir ko‘rsatadi. Binobarin, iqtisodiy taraqqiyot aynan ularga tayanadi, bu esa ushbu mezonlarning raqamli iqtisodiyot rivojlanishida avvalgiday muhim o‘rin tutishini bildiradi. 6EUEQPM XI\RSPSKM]EPEV ZE \EXEVPEV6EUEQPM MUXMWSHM]SXRMRK IRK JESP HVE]ZIVM – FY HEZPEXHMV9VEUEQPMMUXMWSHM]SXRMRKEWSWM]FY]YVXQEGLMWMZEMWXI QSPGLMWMHMV1EWEPER<MXS] bu maqsadlar uchun 9 mlrd dollar atrofida mablag‘ sarflagan. Bozor kapitalizatsiyasi 210 QPVH dollardan ziyod bo‘lgan Alibaba internet resursi ushbu sarmoyalarning to‘g‘ri yo‘naltirilganini MWFSXPEHM 6EUEQPEWLXMVMWLHERQEOWMQEPJS]HESPMWLRMMWXEKERHEZPEX^EVYVM]]YUSVMXI\RSPSKMO maxsulotlarning bozorini yaratishi va uni qo‘llabUYZZEXPEWLM PS^MQHMV 7LY FMPER FMVKE TEVEPPIP XEV^HE HEZPEX FSWLUEVYZM QYLMQ WSLEPEV ZE OSV\SREPEV YGLYR \YWYWM] MPSZEPEVRM VMZSNPERXMVKER LSPHE IPIOXVSR MUXMWSHM]SXRMRK EWSWM] TPEXJSVQEPEVMRM RE^SVEX UMPYZGLM MRWXVYQIRXPEVRMo‘zM^QMHEWEUPEFUSPMWLLEQQYLMQLMWSFPEREHM Xususan, Yaponiya texnologiyalarni xarid qilgan bo‘lsada, ushbu yo‘nalishda o‘zining MWLPEF GLMUEVYZGLM XEVQSUPEVMRM ]EVEXSPQEKERM ZE XI\RMO MWLPERQEPEV HEVENEWMRM QYXXEWMP ]YUSVM LSPEXHE XYXSPQEKERM XYJE]PM VEUEQPM MUXMWSHM]SXHEKM ]IXEOGLM TS^MXWiyalarni qo‘ldan FS]FIVHM 474

475-p.

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil .ERYFM] /SVI]E IWE IPIOXVSR LYOYQEX ZE IPIOXVSR ZSWMXEGLMPMOOE IPIOXVSR XMNSVEX faoliyati va davlat tender xaridlarini o‘tkazish uchun) milliy budjetning 1 foiziga teng QMUHSVHEWEVQS]EOMVMXMFLEV]MPMQMPPMEVHHSPPEVLSWMPUMPQSUHEZE\EVENEXPEVRM FEVEZEV USTPE]HMKER HEVSQEH SPQSUHE .YQPEHER HEZPEX ZE \YWYWM] WIOXSVHE GEPP QEVOE^PEVRM XEWLOMP UMPMWL QSFMP MPSZEPEVRM ]EVEXMWL ZE HEZPEXKE XIKMWLPM MRXIVRIX TPEXJSVQEPEVRMVIMRNMRMVMRKUMPMWLSVUEPMQEREWLYRHE]REXMNEKEIVMWLMPHM (EZPEXFSWLUEVYZMHEKME\FSVSXXM^MQPEVMFMPERMWLPE]HMKEROEHVPEVRMXE]]SVPEWLYWLFY sohaning muhim yo‘nalishlaridan bo‘lib qolmoqda. Misol uchun, o‘tgan asrning 70]MPPEVMHE Belgiyada davlat organlari xodimlarini o‘qitadigan va ular uchun bevosita ish o‘rinlarida tizimlarni sozlaydigan mutaxassislarning maxsus mobil guruhlari (jumladan ixtisoslik o‘quv yurtlaridagi o‘qituvchilar va talabalar ham jalb etilgan holda) tashkil qilinadi. 6EUEQPMWSLERMRK]EREFMVRS^MONMLEXMWLYRHEOMQYVEOOEFVEUEQPMXM^MQPEVRMMWLPEF chiqish va ularni amalda qo‘llash jiddiy va mufassal yondashuvni talab qiladi. Sizga noodatiy tuyulishi mumkin, biroq ko‘pincha dasturlash (o‘zicha) aslida yetarli darajada texnologik LSHMWE IQEWHMV &MRSFEVMR WMzning vazifalaringizni hal qiluvchi dasturchi ko‘p jihatlarda ZE^MJERM UERHE] ERKPEWLMKE UEVEF LEVEOEX UMPEHM %OWEVM]EX E\EQM]EXPM ]IGLMQPEV FY jarayonda izohsiz qoldiriladi, chunki har qaysi taraf ularni o‘zo‘zidan tushunarli deb LMWSFPE]HM (EWXYVPEVKE EPSUEHSV ]SRHSWL LYNNEXPEV FE ^ER TEPETEVXMWL XY^MPEHM 2EXMNEHE mahsulot bilan ishlash jarayonida buyurtmachi o‘zi buyurtma bergan va yaratilishi uchun pul to‘lagan ishlanma ustidan nazoratni qo‘ldan chiqaradi. Bunda axborotlashtirish loyihalariga ENVEXiladigan budjetda garchi g‘oyatda muhim bo‘lishiga qaramay xizmat ko‘rsatishga doir xarajatlar ko‘zda XYXMPQE]HM 6EUEQPM MUXMWSHM]SX FYXYR HYR]SRM UEQVEF SPMWLM XYJE]PM E\FSVSXPEWLXMVMWL ZE VEUEQPEWLXMVMWLKESMHLEVUERHE]HEZPEXPS]MLEWMOSQTPIOWVEZMWLHELEQHE]EKSREOSHPEWL tizimi, iqtisodiy va boshqaruvga aloqador axborotni aniqlash asosida o‘rganilishi lozim. 6EUEQPMMUXMWSHM]SXFM^KE]EREQEREWLYRHE]MQOSR]EX]EVEXEHMOMFM^FYRMUSDPPEWL orqali mamlakatimizda “Yashil iqtisodiyot”ni ham shakllantiriWLMQM^ QYQOMR 3D^SD^MHER MWLPEF GLMUEVMWLHE MRWSR SQSPMRMRK UMWUEVMWLM LEQHE FEVGLE STIVEXWMSR EQEPM]SXPEVRM XI\RMOEPEV ZE EZXSQEXPEWLKER VSFSXPEV FENEVMWLM ^EQSREZM] MUXMWSHM]SXRM ]Y^EKE OIPXMVEHM 2EXMNEHE EXVSJ QYLMX MJPSWPERMWLM YRKE ^EVEVPM QSHHEPEVRMRK OEQ GLMUMWLM LEQHE VIWYVWPEVHERSUMPSREJS]HEPERMWLMGLMUMRHMPEVRMRKUMWUEVMWLMKESPMFOIPEHM =EWLMPMUXMWSHM]SXLEVUERHE]MUXMWSHnazariyasi sifatida aniq taʼriflanadi, unga koʻVE MUXMWSHM]SXSʻ^M]EWLE]HMKERIOSXM^MQRMRKXEVOMFM]UMWQMLMWSFPEREHM 0MR1EVKYPMWHEROI]MR 1EZ^YKE]E\PMX]SRHEWLYZXMTMOFSʻPMFMUXMWSHM]KʻS]EPEVmaʼlumFMVRE^EVM]SXGLMKEUEVEFLEV UERHE] FSWLUE QEZ^YPEV FMPER EVEPEWLMF OIXEHM *IQMRM^Q TSWXQSHIVRM^Q EXVSJQYLMX LEVEOEXMXMRGLPMOLEVEOEXM=EWLMPWM]SWEX]EWLMPEREV\M^QZEKPSFEPPEWLYZKEUEVWLMLEVEOEX XEVEJHSVPEVMFYEXEQERMEWSWM]MUXMWSHM]SXHERXEWLUEVMHEFSʻPKERNYHEFSWLUEGLEKʻS]EPEVRM XEWZMVPEWLYGLYRMWLPEXMWLKER BaʼziMUXMWSHGLMPEV]EWLMPMUXMWSHM]SXRMOSʻTVSUXEWLOMPIXMPKERQEOXEFPEVRMRKJMPMEPM]SOM OMGLMOWSLEWMWMJEXMHEOSʻrishadi. Masalan, anʼanaviy er tabiiyOETMXEPKEYQYQPEWLXMVMPKERZE QILREX ZE NMWQSRM] OETMXEP FMPER baʼzi YQYQM] \YWYWM]EXPEVKE IKE FSʻPKEROPEWWMO 475

476-p.

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil MUXMWSH WMJEXMHE UEVEPEHM GLYROM HEV]SPEV OEFM XEFMM] OETMXEP EOXMZPEVM XSʻKʻVMHER XSʻKʻVM OEREPPEVOEFMMRWSRXSQSRMHER]EVEXMPKEREOXMZPEVSʻVRMRMFSWEHM =SOMYQEVOWMWXMOMUXMWSH WMJEXMHE UEVEPEHM XEFMEX 0YQTIRTVSPIXEVMEXRMRKFMV WLEOPM MRWSRM]EX MUXMWSHM]SXMKE SVXMUGLE UM]QEXFIVEHMKERRSMRWSRM]MWLGLMPEVRMRKIOWTPYEXEXWM]EUMPMREHMKERFE^EWM]SOMRISOPEWWMO MUXMWSHRMRKFMVXEVQSKʻMFSʻPMFYRHEVMZSNPERMWLYGLYRLE]SXREV\MZEFSWLUEPEV 6MZSNPERKER HEZPEXPEV OYGLPEV QYZS^EREXMRM EOW IXXMVYZGLM RMWFEXHE FEVUEVSV WEUPEREHM ZE MRWSRM] FSʻPQEKER LE]SX NYHE TEWX 92)4 ZE &Y]YO &VMXERM]E OEFM QMPPM] LYOYQEXPEV XSQSRMHER XEFMM] OETMXEP KʻS]EPEVM ZE „yashil iqtisodiyot“ shiori ostida toʻPMU \EVENEXPEVRM LMWSFKE SPMWL KʻS]EPEVMKE XSFSVE SVXMF FSVE]SXKER QENFYVM]EX QEOXEFPEV SʻVXEWMHEKMJEVUPEVRM]Sʻq qilishi va ularning barchasini „yashil iqtisodiyot“ ning oʻ^KEVMWLPEVM WMJEXMHEUE]XEFIPKMPEWLMQYQOMR]MPHERFSWLPEF&VIXXSR:YHWMRWXMXYXPEVM \YWYWER .ELSR FEROM ZE <EPUEVS ZEP]YXE NEQKʻEVQEWM Sʻzining „Yashil jamgʻarma“ tashabbusi SVUEPM KPSFEPTYPkredit siyosati uchun mas’ul boʻPKER FMSPSKMO\MPQE\MPPMORMFELSPEWLZE ]EREHEVEWQM]ZEYRMZIVWEPFMSPSKMO\MPQE\MPPMOOESʻXMWLRM]EXMRMFMPHMVMWLHMQSPM]E &YPEVRM IQMWWM]E ZE GLMUMRHMPEVRM OEQ FSʻPQEKER EQQS XYFHER RSPKE XIRKPEWLXMVMWLRM LMWSFKE SPKERLSPHE 2SPMRGLM )QMWWM]EPEV FSʻ]MGLE XEHUMUSX ZE XEWLEFFYWPEV MPKEVMWYVMPEHM 92)4 2011 Yashil iqtisodiyot hisobotida aytilishicha, „mavjud tadqiqotlarga asoslanib, global MUXMWSHM]SXRM]EWLMPPEWLXMVMWLYGLYR]MPPMOQSPM]EPEWLXMVMWLXEPEFMHERXVMPPMSR%57L HSPPEVM SVEPMKʻMHE FSʻPMWLM XE\QMR UMPMRKER 9WLFY XEPEFRM MWXMUFSPHE NS]PEWLXMVMWL YGLYR FY KPSFEP ]EPTM OETMXEP WLEOPPERMWLM FMPER SʻPGLEREHMKER ]MPMKE NEQM KPSFEP MRZIWXMXWM]EPEVRMRK Sʻndan bir qismini tashkil qiladi.“ <9037%Yuqoridagi ma’lumotlarni umumlashtirib shuni aytish mumkinki raqamli MUXMWSHM]SXQEQPEOEXRMRKMUXMWSHM]VMZSNPERMWLMRM]EREHENEHEPPEWLXMVEHMYRMRKLEVWSLEWMHE ]ERKMXEVQSUPEVRMZYNYHKa keltiradi va innavatsiyalarni joriy etishga turtki bo`ladi. Iste’molchi ZEMWLPEFGLMUEVYZGLMPEVSDVXEWMHEKMQYRSWEFEXPEVRMQYWXELOEQPE]HM7MJEXPMQELWYPSXOIRK EWEVXMQIRX XEOPMJM LEQHE PSKMWXMO JESPM]EXPEVRM XEOSQMPPEWLXMVEHM &MV WSD^ FMPER E]XKERHE VEUEQPM MUXMWSHM]SX QEQOPEX XYVQMWL HEVENEWMRM ]E\WLMPE]HM ZE MUXMWSHM] WEPSLM]EXMRM OYGLE]XMVEHM %XVSJ muhit zararsizligini ta’minlashga, resurslardan oqilona foydalanishga, MPQfan rivojini tarqqiy etishiga ta’sir etuvchi asosiy omil bo`lib xizmat qilEHM *S]HEPERMPKEREHEFM]SXPEVVSD]LEXM Shopify.”EGSQQIVGILXXTW[[[WLSTMJ]GSQIRG]GPSTIHME[LEVMW ecommerce.”Accessed7ITX %PER 'LEVPIW[SVXL(MKMXEP 1EVOIXMRK % TVEGXMGEP %TTVSEGL(MKMXEP QEVOIXMRK MR XLI [SVPH LXXTW[[[-8TSVXEPY^ LXXTWY^XIPIGSQY^VYRSZSWXM]ERKMPMOPEVVEUEQPMMUXMWSHM]SXEQEPKESWLMVMPE]SXKER MWLPEVZENELSRXENVMFEWM LXXTW[[[VIWIEVGLKEXIRIXTYFPMGEXMSRC6%5%10-C-58-73(-=38C897, 92',%7-C%*>%00-/0%6-C:%C%1%0-=C%,%1-=%8- 476

477-p.

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil 8,)630)%2(8,)-14368%2')3*(-+-8%0)'3231-'7-28,) ():)0341)28 2EV^YPPE]IZ7EVZEV>SOMVSZMGL 8EWLOIRXWXEXIYRMZIVWMX]SJ IGSRSQMGWWXYHIRXWEVZEVRV$KQEMPGSQ %FWXVEGX-RERMRGVIEWMRKP]MRXIVGSRRIGXIH[SVPHHMKMXEPIGSRSQMGWTPE]WETMZSXEP VSPIMRHVMZMRKHIZIPSTQIRXEGVSWWZEVMSYWWIGXSVW8LMWEVXMGPII\TPSVIWXLIQYPXMJEGIXIH MQTEGXSJHMKMXEPXIGLRSPSKMIWSRIGSRSQMGKVS[XLMRRSZEXMSRERHMRGPYWMZMX]*YVXLIVQSVI MXEREP]^IWXLI GLEPPIRKIW ERH STTSVXYRMXMIW TVIWIRXIH F] XLI HMKMXEP IGSRSQ] MRGPYHMRK MWWYIWSJHMKMXEPHMZMHITVMZEG]GSRGIVRWERHVIKYPEXSV]JVEQI[SVOW&]YRHIVWXERHMRKXLI H]REQMGW SJ HMKMXEP IGSRSQMGWTSPMG]QEOIVWFYWMRIWWIWERHMRHMZMHYEPWGERLEVRIWWMXW TSXIRXMEPXSJSWXIVWYWXEMREFPIHIZIPSTQIRXERHMQTVSZIPMZIPMLSSHWKPSFEPP] /I][SVHW(MKMXEPIGSRSQ]IGSRSQMGKVS[XLHMKMXEPTPEXJSVQWTVMZEG]GSRGIVRW 8LIXIVQHMKMXEPIGSRSQ]IRGSQTEWWIWXLIYXMPM^EXMSRSJMRJSVQEXMSRXIGLRSPSK]XS GVIEXIQSHMJ]QEVOIXERHGSRWYQIKSSHWERHWIVZMGIWJSVTVSJMX:EVMSYWHSQEMRW[MXLMR HMKMXEP VIWIEVGL LEZI IQIVKIH WYGL EW HMKMXEP FEROMRK IGSQQIVGI ZMVXYEP IHYGEXMSR WQEVXTLSRIETTPMGEXMSRWERHGSPPEFSVEXMZITPEXJSVQW3ZIVXLITEWXHIGEHIWXLI[SVPHLEW I\TIVMIRGIH WMKRMJMGERX XVERWJSVQEXMSRW PEVKIP] TVSTIPPIH F] XLI (MKMXEP 6IZSPYXMSR 8LMW VIZSPYXMSREMQWRSXXSWIIOSYXMRXIVRIXFEWIHTLIRSQIREFYXVEXLIVXSPIZIVEKIGYXXMRK IHKIXIGLRSPSK]XSIRLERGII\MWXMRKTVSGIWWIWQSVIIJJMGMIRXP]2EXMSRWGERFSPWXIVXLIMV GSQTIXMXMZIRIWWERHJSWXIVIGSRSQMGKVS[XLF]IQFVEGMRKHMKMXEPXIGLRSPSKMIW8LIHMKMXEP IGSRSQ] HIJMRIH EW IGSRSQMG EGXMZMX] WXIQQMRK JVSQ XLI Q]VMEH SRPMRI GSRRIGXMSRW FIX[IIRMRHMZMHYEPWFYWMRIWWIWHIZMGIWHEXEERHSTIVEXMSRWLMRKIWSRL]TIVGSRRIGXMZMX] 8LMW TLIRSQIRSR HIRSXIW XLI IWGEPEXMRK MRXIVPMROMRK SJ TISTPI SVKERM^EXMSRW ERH QEGLMRIV] GEXEP]^IH F] XLI -RXIVRIX QSFMPI XIGLRSPSK] ERH XLI -RXIVRIX SJ 8LMRKW -S8 9RHSYFXIHP]XLIHMKMXEPIGSRSQ]MWVIWLETMRKXVEHMXMSREPGSRGITXWSJFYWMRIWWWXVYGXYVI MRXIVEGXMSRERHWIVZMGITVSZMWMSRXSGSRWYQIVW?A 8LI XIVQ (MKMXEPM^EXMSR VITVIWIRXW XLI MRXIKVEXMSR SJ -8 WSPYXMSRW MRXS MRRSZEXMZI QEREKIQIRX ERH EHQMRMWXVEXMSR TVSGIWWIW IRGSQTEWWMRK XLI YXMPM^EXMSR SJ MRJSVQEXMSR XIGLRSPSKMIW EGVSWW ZEVMSYW W]WXIQW JVSQ XLI -RXIVRIX SJ 8LMRKW XS IKSZIVRQIRX 8LI HMKMXEPIGSRSQ]VIJIVWXSEJVEQI[SVO[LIVIIGSRSQMGWSGMEPERHGYPXYVEPMRXIVEGXMSRWEVI JEGMPMXEXIHF] HMKMXEP XIGLRSPSKMIW EPWS ORS[REW XLI MRXIVRIX IGSRSQ] RI[ IGSRSQ] SV [IF IGSRSQ] 2MGLSPEW 2IKVSTSRXI ER %QIVMGER TVSKVEQQIV GSMRIH XLI XIVQ HMKMXEP IGSRSQ] MR [LMGL LEW WMRGI FIIR [MHIP] EHSTXIH F] TSPMXMGMERW IGSRSQMWXW NSYVREPMWXWERHFYWMRIWWQIR-RXLI;SVPH&EROVIPIEWIHMXWMREYKYVEPVITSVXSRXLI KPSFEP HMKMXEP IGSRSQ] XMXPIH (MKMXEP (MZMHIRHW /I] GSQTSRIRXW SJ HMKMXEP IGSRSQ] EHZERGIQIRX MRGPYHI IGSQQIVGI MRXIVRIX FEROMRK IPIGXVSRMG TE]QIRXW MRXIVRIX EHZIVXMWMRKERHSRPMRIKEQMRK?A In simple terms, it’s the economy that exists when the traditional economy capitalises SRXIGLRSPSKMGEPGLERKIPIEHMRKXSXLII\GLERKISJRI[SJJIVMRKWERHXLIGVIEXMSRSJRI[ 477

478-p.

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil FYWMRIWWQSHIPWERHQEVOIXW 8LMWHMKMXEPXVERWJSVQEXMSRMWHVMZIRF]XLIJSPPS[MRK • 8LIMRXIVRIX–8LIMRXIVRIXLEWXEOIRSZIVXLI[SVPHERHXVERWJSVQIHLS[[IPMZI[SVOERH play. It’s GVIEXIHEKPSFEPQEVOIXJSVKSSHWERHWIVZMGIWERHQEHIMXTSWWMFPIJSVFYWMRIWWIW XSVIEGLRI[QEVOIXWERHGYWXSQIVW • )PIGXVSRMG QIERW – 8LI HMKMXEP IGSRSQ] MW TS[IVIH F] IPIGXVSRMG QIERW WYGL EW GSQTYXIVWWQEVXTLSRIWERHSXLIVHMKMXEPHIZMGIWPMOIWQEVX8:W[IEVEFPIHIZMGIWERHWS SR • (EXE–(EXEMWXLIPMJIFPSSHSJXLIHMKMXEPIGSRSQ]It’sYWIHXSGVIEXIRI[ TVSHYGXWERH WIVZMGIWQEOIHIGMWMSRWXEVKIXGYWXSQIVWERHQYGLQSVI 8LI HMKMXEP IGSRSQ] MW XLI VIWYPX SJ FMPPMSRW SJ HEMP] GSRRIGXMSRW FIX[IIR TISTPI businesses, devices, and data. It’s a global, interconnected economy that’s not limited by KISKVETLMGEPFSYRHEVMIW Professor Walter Brenner of the University of St. Gallen in Switzerland states: “The EKKVIWWMZI YWI SJ HEXE MW XVERWJSVQMRK FYWMRIWW QSHIPW JEGMPMXEXMRK RI[ TVSHYGXW ERH WIVZMGIWGVIEXMRKRI[TVSGIWWIWKIRIVEXMRKKVIEXIVYXMPMX]ERHYWLIVMRKMRERI[GYPXYVISJ management.” Modern technologies and platforms have facilitated cost reduction for FYWMRIWWIWERHMRHMZMHYEPWF]WXVIEQPMRMRKGSQQYRMGEXMSR[MXLGYWXSQIVWTEVXRIVWERH KSZIVRQIRX IRXMXMIW VIWYPXMRK MR E HMKMXEP SV IPIGXVSRMG IGSRSQ] VIPMERX SR RIX[SVO VIWSYVGIW 8LI TVMQEV] HVMZIV SJ XLI HMKMXEP WIGXSV W KVS[XL MW XLIXVERWEGXMSREP WIKQIRX [LMGL EGGSYRXW JSV SZIV TIVGIRX SJ +(4 MR HIZIPSTIH REXMSRW 8LMW WIKQIRX IRGSQTEWWIW TYFPMG EHQMRMWXVEXMSR GSRWYPXMRK ERH MRJSVQEXMSR WIVZMGIW JMRERGI [LSPIWEPIERHVIXEMPXVEHIEW[IPPEWZEVMSYWWIVZMGIWWYGLEWYXMPMX]TIVWSREPERHWSGMEP WIVZMGIW % LMKLIV PIZIP SJ IGSRSQMG HMZIVWMJMGEXMSR ERH H]REQMWQ PIEHW XS MRGVIEWIH GMVGYPEXMSR SJ YRMUYI MRJSVQEXMSR [MXLMR ERH FI]SRH REXMSREP FSVHIVW GSRWIUYIRXP] FSSWXMRKMRJSVQEXMSRJPS[[MXLMRHSQIWXMGIGSRSQMIW?A TechCrunch, a digital economy news site, noted, “Uber, the world’s largest taxi GSQTER]S[RWRSZILMGPIW*EGIFSSOXLIworld’sQSWXTSTYPEVQIHMES[RIVGVIEXIWRS GSRXIRX%PMFEFEXLIQSWXvaluable retailer, has no inventory. And Airbnb, the world’s largest EGGSQQSHEXMSR TVSZMHIVS[RWRSVIEPestate”.?A 'SQTSRIRXWSJXLI(MKMXEP)GSRSQ] 8LSQEW1IWIRFSYVKLKER%QIVMGERWXEXMWXMGMERERHIGSRSQMWXLEWMHIRXMJMIHXLVII OI]GSQTSRIRXWSJXLIHMKMXEPIGSRSQ]8LI]EVI • )&YWMRIWW -RJVEWXVYGXYVI 8LMW VIJIVW XS XLI IPIGXVSRMG W]WXIQW XLEX FYWMRIWWIW YWI XS GSRHYGXXLIMVSTIVEXMSRW8LMWMRGPYHIWXLILEVH[EVIWSJX[EVIRIX[SVOWERHHEXEWXSVEKI W]WXIQW • )&YWMRIWW-XMWXLIGSRHYGXSJFYWMRIWWEGXMZMXMIWXLVSYKLXLIYWISJIPIGXVSRMGW]WXIQW 8LMW MRGPYHIW XLI TVSGIWWIW SJ FY]MRK ERH WIPPMRK ERH XLI QEVOIXMRK TVSHYGXMSR ERH HIPMZIV]SJKSSHWERHWIVZMGIWHMKMXEPP] 478

479-p.

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil • )'SQQIVGI 8LMW MW XLI FY]MRK ERH WIPPMRK SJ KSSHW ERH WIVZMGIW XLVSYKL IPIGXVSRMG W]WXIQW8LMWMRGPYHIWI\GLERKMRKQSRI] KSSHW ERHWIVZMGIWFIX[IIRFYWMRIWWIWERH GSRWYQIVW 'LEVEGXIVMWXMGWSJ(MKMXEP)GSRSQ] • (VMZIRF]XLIMRXIVRIX8LIMRXIVRIXMWXLIFEGOFSRISJXLIHMKMXEPIGSRSQ]It’s[LEXQEOIW MXTSWWMFPIJSVFYWMRIWWIWXSVIEGLRI[QEVOIXWERHGYWXSQIVW • +PSFEP 8LI HMKMXEP IGSRSQ] MW RSX PMQMXIH F] KISKVETLMGEP FSYRHEVMIW It’s E KPSFEP MRXIVGSRRIGXIHIGSRSQ]XLEXEPPS[WFYWMRIWWIWXSVIEGLRI[QEVOIXWERHGYWXSQIVW • %P[E]WSR8LIHMKMXEPIGSRSQ]MWEZEMPEFPI8LMWQIERWXLEXFYWMRIWWIWGERSTIVEXI VSYRHXLIGPSGOERHVIEGLSYXXSGYWXSQIVWEXER]XMQI • *EWXTEGIH8LIHMKMXEPIGSRSQ]QSZIWEXEJEWXTEGI8LMWMWFIGEYWISJXLIGSRXMRYSYW MRRSZEXMSRERHXLIMRXVSHYGXMSRSJRI[XIGLRSPSKMIW • (EXEHVMZIR(EXEMWXLIPMJIFPSSHSJXLIHMKMXEPIGSRSQ]&YWMRIWWIWYWIHEXEXSGVIEXIRI[ TVSHYGXWERHWIVZMGIWQEOIHIGMWMSRWXEVKIXGYWXSQIVWERHQYGLQSVI • 'SQTIXMXMZI 8LI HMKMXEP IGSRSQ] MW LMKLP] GSQTIXMXMZI 8LMW MW FIGEYWI GYWXSQIVW RS[ LEZIQSVIGLSMGIWERHFYWMRIWWIWLEZIXSJMKLXJSVXLIMVEXXIRXMSR 8LIMQTSVXERGISJ(MKMXEP)GSRSQ] 8LI HMKMXEP IGSRSQ] SZIVGEQI XLI PMQMXEXMSRW SJ XLI XVEHMXMSREP IGSRSQ] MR IZIV] EWTIGXTSWWMFPIFIMXMRTVSHYGXMSRQEVOIXMRKSVGSQQIVGI8SHE]MXMWXLIWMRKPIQSWX MQTSVXERX HVMZIV SJ MRRSZEXMSR KVS[XL ERH NSF GVIEXMSR 8LI HMKMXEP IGSRSQ] LEW XVERWJSVQIHXLI[E]FYWMRIWWIWSTIVEXIERHLEWGVIEXIHRI[STTSVXYRMXMIWJSVXLIQ-XLEW EPWSGLERKIHXLI[E]GSRWYQIVWFILEZIERHLEWKMZIRXLIQQSVITS[IV 8LIVMWISJXLI HMKMXEPIGSRSQ]MWGVYGMEPEWMX • ,IPTWVIEGLQSVIGYWXSQIVW8LIHMKMXEPIGSRSQ]LEWQEHIMXTSWWMFPIJSVFYWMRIWWIWXS VIEGLRI[QEVOIXWERHGYWXSQIVW8LMWMWFIGEYWISJXLIKPSFEPREXYVISJXLIMRXIVRIX • 6IHYGIW GSWXW 8IGLRSPSK] LEW QEHI MX TSWWMFPI JSV FYWMRIWWIW XS VIHYGI XLIMV GSWXW VIKEVHMRKQEVOIXMRKTVSHYGXMSRERHHMWXVMFYXMSRF]VITPEGMRKXVEHMXMSREPQIXLSHW[MXLQSVI IJJMGMIRXHMKMXEPSRIW • -QTVSZIWIJJMGMIRG]8LIHMKMXEPIGSRSQ]LEWLIPTIHFYWMRIWWIWFIGSQIQSVIIJJMGMIRXEW XLI]RS[LEZIEGGIWWXSFIXXIVXSSPWERHXIGLRSPSKMIWERHGERIZIRYWIHEXEXSKIXXLIFIWX VIWYPXW • +IRIVEXIWRI[NSFW8LIHMKMXEPIGSRSQ]LEWKIRIVEXIHRI[NSFSTTSVXYRMXMIWEWXLIVIMW ERMRJPY\SJRI[FYWMRIWWIWERHWXEVXYTW-XLEWEPWSGVIEXIHRI[NSFVSPIWWYGLEWHMKMXEP QEVOIXMRKFMKHEXEEREP]WXHEXEQMRMRKERHWSSR • 0IEHWXSMRRSZEXMSR(MKMXMWMRKFYWMRIWWIWERHFYWMRIWWTVSGIWWIWPIEHXSMRRSZEXMSR8LMW MWFIGEYWIMXEPPS[WFYWMRIWWIWXSI\TIVMQIRX[MXLRI[MHIEWERHXIGLRSPSKMIWXSTVSHYGI QEVOIXERHWIPPXLIMVTVSHYGXWERHWIVZMGIW 8EPOMRK EFSYX XLI EHZERXEKIW SJ HMKMXEP IGSRSQ] XLI HMKMXEP IGSRSQ] LEW 479

480-p.

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil MRGVIEWIHXLITVSHYGXMZMX]SJFYWMRIWWIWEWXLI]GERRS[YWIXIGLRSPSK]XSEYXSQEXIXLIMV STIVEXMSRW ERH TVSGIWWIW &YWMRIWWIW XSHE] EVI EFPI XS YWI XLI MRXIVRIX XS VIEGL RI[ QEVOIXWERHGYWXSQIVW1SVISZIVXLI]GEREPWSYWIXIGLRSPSK]XSMQTVSZIXLIMVTVSHYGXW ERHWIVZMGIW8LMWLEWMRGVIEWIHXLIGSQTIXMXMZIRIWWSJFYWMRIWWIW8LIHMKMXEPIGSRSQ] LEWKIRIVEXIHRI[NSFSTTSVXYRMXMIWEWRI[FYWMRIWWIWEVIWTVMRKMRKYT-XLEWEPWSGVIEXIH RI[ NSF VSPIW WTVIEH EPP SZIV XLI [SVPH 8SHE] HMKMXMWIH FYWMRIWWIW GER SJJIV XLIMV GYWXSQIVW FIXXIV TVSHYGXW ERH WIVZMGIW EX PS[IV TVMGIW 1SVISZIV SJJIVMRKW EVI RS[ EZEMPEFPI SRHIQERH [LMGL LEW MQTVSZIH people’s PMZMRK WXERHEVHW %W QSVI HEXE MW GSPPIGXIH EFSYX GYWXSQIVW FYWMRIWWIW EVI RS[ EFPI XS SJJIV XLIQ QSVI TIVWSREPMWIH TVSHYGXWERHWIVZMGIW8LIHMKMXEPIGSRSQ]LEWMRGVIEWIHXLIXVERWTEVIRG]SJFYWMRIWWIW EW XLI] GER RS[ YWI XIGLRSPSK] XS WLEVI MRJSVQEXMSR [MXL XLIMV GYWXSQIVW -RGVIEWIH GSRRIGXIHRIWWMRXLIHMKMXEPIGSRSQ]LEWQEHIMXTSWWMFPIJSVFYWMRIWWIWXSGSQQYRMGEXI [MXLXLIMVGYWXSQIVWQSVIIJJIGXMZIP]8LI]RS[LEZIERYQFIVSJGLERRIPWXLVSYKL[LMGL XLI]GERVIEGLXLIMVGYWXSQIVWMRGPYHMRKWSGMEPQIHMEIQEMPERH717 ;LMPI[IXEPOEFSYXXLIFIRIJMXWSJHMKMXEPIGSRSQ]EWEGSMRLEWX[SWMHIWMX EPWSLEWit’s drawbacks. 3RI SJ XLI FMKKIWX HMWEHZERXEKIW SJ XLI HMKMXEP IGSRSQ] MW XLI HMKMXEPHMZMHI8LMWMWXLIKETFIX[IIRXLSWI[LSLEZIEGGIWWXSXIGLRSPSK]ERHXLSWI[LS don’t. This HMZMHI I\MWXW RSX NYWX FIX[IIR GSYRXVMIW FYX EPWS [MXLMR GSYRXVMIW 8LMW LEW GVIEXIHERI[JSVQSJMRIUYEPMX]MRXLI[SVPH8LIMRGVIEWIHYWISJXIGLRSPSK]LEWEPWSPIH XSERMRGVIEWIMRG]FIVGVMQI8LMWMWFIGEYWIGVMQMREPWGERRS[YWIXIGLRSPSK]XSGSQQMX GVMQIWPMOIMHIRXMX]XLIJXJVEYHERHQSRI]PEYRHIVMRK;MXLFYWMRIWWIWGSPPIGXMRKQSVIERH QSVIHEXEEFSYXXLIMVGYWXSQIVWXLIVIMWEVMWOSJXLMWHEXEFIMRKPIEOIHSVWXSPIR8LMWGER PIEHXSEPSWWSJXVYWXFIX[IIRFYWMRIWWIWERHXLIMVGYWXSQIVW%WFYWMRIWWIWGSPPIGXQSVI HEXEEFSYXXLIMVGYWXSQIVWXLIVIEVIGSRGIVRWEFSYXXLIQMWYWISJXLMWHEXE?A 'SRGPYWMSR 8LI HMKMXEP IGSRSQ] LEW FVSYKLX EFSYX E JYRHEQIRXEP GLERKI MR XLI[E]FYWMRIWWIWSTIVEXI-XLEWEPWSGLERKIHXLI[E]GSRWYQIVWFILEZI,IRGIMXLEW FIGSQIEZMXEPTEVXSJXLIKPSFEPIGSRSQ]XLEXGERRSPSRKIVFIMKRSVIH 6IJIVIRGI 2KY]IR 3PMZIV (MKMXEP )GSRSQ] ERH -XW 'SQTSRIRXW % &VMIJ 3ZIVZMI[ ERH 6IGSQQIRHEXMSRW146%4ETIV9RMZIVWMX]0MFVEV]SJ1YRMGL+IVQER] LXXTWQIHMERIPMXMGSQQIHMETYFPMGEXMSRWXIWXXLIHMKMXEPIGSRSQ]XSHE] HHH LXXTWG]FIVPIRMROEVYEVXMGPIRXLIVSPISJXLIHMKMXEPIGSRSQ]MRXLI[SVPHZMI[IV LXXTWXIGLGVYRGLGSQ LXXTW[[[JIIHSYKLGSQ[LEXMWHMKMXEPIGSRSQ]MQTSVXERGIX]TIWI\EQTPIW 480

PDF Document

1 / 1
Download

University Licenses

License preview