Management and Future Technologies | Volume 1, Issue 2 | № 002

Management and Future Technologies journal.umft.uz June 2024 Volume 1, Issue 2 Shuni ta’kidlash kerakki, kichik agrobiznes qishloq xo‘jaligi korxonalariga axborot xizmatlarini ko‘rsatadigan axborotǦ afzal ko‘radi. Umuman olganda, qishloq xo‘jaligi ishlab foydalanish qishloq xo‘jaligining raqamli transformatsiyasiga jiddiy to‘siqdir. o‘tkazilgan so‘rovga ko‘ra qishloqda axborotǦ ko‘rsatmoqda, ulanish imkoniyatlari yaratilgan. Qishloq aholisining ham ayniqsa yoshlarni “kompyuter savodxonligi” oshǤ ma’qul ko‘radigan, innovatsion texnologiyalardan foydalanish va axborotlashtirishning Ǥ qishloq xo‘jaligining raqamli transformatsiyasini rivojlantirish bo‘yicha chuqurroq tadqiqotlar olib bordik. ʹͲʹʹǦyilda viloyatda qishloq xo‘jaligi korxonalarining innovatsion texnologiyalardan ȋ͵ǦȌǤ 3-jadval. ʹͲʹͳ xo‘jaligi Texnologiyalar xo‘jaligi xo‘jaligi sug’orish Go‘ng Talab darajasi xo‘jaligi ͲǡͲͲͺ Ψ o‘rgatish va ishlab ͳͲǡͲΨxo‘jaligi ȋ Ȍ ko‘nikmalarning 5,0 % sug’oriladigan yerlarda yoki ͳǡͶΨ Bioyoqilg’i ǣ Sabablari ʹͷΨͳͲͲǤͷͲͲǤ maydoni bo‘lgan xo‘jaliklar, ͲǡͲΨͷͲͲǤ͵ͲͲͲǡǤ ǡ yer maydoni bo‘lgan xo‘jaliklar ǡ ͻͲǡͲΨ ͵ͲͲͲǤ maydoni bo‘lgan xo‘jaliklar O’rtacha 101

Volume 1, Issue 2 102 June 2024 Management and Future Technologies journal.umft.uz ǡxo‘jaligiͲǡͷkamrog’i“organik” xo‘jaligi texnologiyasidan foydalanadi. Qishloq xo‘jaligida o‘g’it aralashmalarini individual ǡ ǡ bioyoqilg’idan ǡ oshirilmay qolib ketadi. Innovatsion texnologiyalarni qo‘llashda yana bir cheklovchi omil Ǧ iqtisodiy sharoitlarda ularni amalga oshirish bo‘yicha mavjud ilmiy tavsiyalarni o‘zlashtirishga qiziqishning pastligida ko‘rish mumkin. Bu holat mahalliy qishloq xo‘jaligi fanining ishlanmalarini joriy etishning past darajasi ǡ Ǧtadqiqot institutlarining ishi ko‘pincha ǤǡǦtadqiqot institutlari faoliyat ko‘rsatayotgan ilmiy yo‘nalishlar har doim ham hududiy qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishi ehtiyojlari bila kelavermaydi, agrosanoat majmuasida iqtisodiy o‘sishni ta’minlaydigan ilmiy faoliyat va ishlab chiqarish o‘rtasida aniq belgilangan bog’liqlik mavjud emas. Shuning bilan birga qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishining raqamli komponentini hda inson kapitalining strategik roli yaqqol namoyon bo‘ladi. Raqamli platformasi, balki zarur raqamli kompetensiyalarga ega bo‘lgan yoshlarni ushbu sohaga jalb h uchun asos bo‘lishi mumkin. Zamonaviy davrda Sirdaryo viloyati qishloq xo‘jaligida avtomatlashtirish va axborotlashtirishga qaratilgan. Shunday qilib, yirik va o‘rta qishloq xo‘jaligi korxonalarida ko‘p sonli me’yoriy hujjatlar talablarini, tarmoqning o‘ziga xos xususiyatlarini, ishlab chiqarish va Ǥ ǡ xo‘jaliklarining ͳǡ ta’minlaydigan kafolatlaydigan maxsus dasturlardan foydalanadi. Xususan “1C: Buxgalteriya 8” dasturi ǣǡ Ǣ ǢǤ ǢǢ ǤKo‘rinib turibdiki mazkur dastur orqali qishloq xo‘jaligini raqamlashtirish, aqilli qishloq xo‘jaligi dasturiga o‘tishning salkam 50 foiz ishini bajarishga erishish mumkin. Qishloq xo‘jaligini kompyuterlashtirish darajasini oshirish, tarmoq xodimlarining “kompyuter savodxonligi”ning bilan bog’liq, deb hisoblaymiz. Global iqtisodiyot sharoitida aynan inson kapitali qishloq xo‘jaligining bilim talab qiladigan rivojlanishining hal qiluvchi Ǥ Qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishining turli tarmoql Ǧǡ ǡ agrosanoat tuzilmalarini rivojlantirish raqamli transformatsiya davrida qishloq xo‘jaligi yuqori kasbiy mahorat va ko‘nikmaga egaǡ ǡǦ Ǥ

Management and Future Technologies journal.umft.uz June 2024 Volume 1, Issue 2 Xulosa q xo‘jaligi korxonalarini axborotlashtirishning rivojlantirishni ǣ - O‘zbekistonning qishloq joylarida dehqon, fermer xo‘jaliklari va boshqa qishloq xo‘jaligi bilan shug’ullanuvchi korxonalarni axborot komunikatsiya infratutu ƮǦǢ - hududiy davlat organlarining qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishini tizimli atdor ekanligini amalda ko‘rsatishi; - qishloq xo‘jaligi korxonalarini axborotlashtirishning aniq strategiyasi va axborot bilan ta’minlashning rivojlangan infratuzilmasini rivojlantirishni moliyaviy qo‘llabǦǢ - Ǣ - tarmoqning o‘ziga xos xususiyatlari va avtomatlashtirish, mexanizatsiyalash va bog’liq bo‘lgan qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishining o‘ziga xos xususiyatlari bo ƮǤ 103

Volume 1, Issue 2 June 2024 Management and Future Technologies journal.umft.uz Adabiyotlar 104 1. Цифровое сельское хозяйство. ФАО Продоволственная и сельская хозяйственная организация Объединение Наций. http://www.fao.org/digital-agriculture/ru. 2. Burxanov А.X. “Qishloq xo‘jaligida yangicha iqtisodiy munosabatlarni takomillashtirish va uning samaradorligi”. Monografiya. Ziyo-nashr-matbaa., 2023. 195 bet. 3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi statistika agentligi ma’lumotlari. www.stat.uz. 4. Справочный документ Индекс развития ИКТ 2020 года: Предложение. https://www.itu. int/en/ITU-D/Statistics/ Documents /events / egti2020/I 5. Gulizahro, T., Alisher, B., Berdiyev, G. A., Dostonbek, E., Dilafruz, A., Akhadbek, O., ... & ShohJakhon, K. (2022). OPPORTUNITIES TO USE FINANCIAL SERVICES–“1 C PROGRAM”. 6. Burxanov A. Qishloq Xo‘jaligida Innovatsiyon Iqtisodiyotga O‘tishning Zamonaviy Muammolari //Iqtisodiyot Va Ta’lim. – 2023. – Т. 24. – №. 4. – С. 37-42. 7. Hadjimurodovich B. A. O‘zbekiston qishloq xo ‘jaligida ishlab chiqarish va iqtisodiy rivojlantirish jihatlari //” Uchinchi renessansda ilmiy-amaliy tadqiqotlarning dolzarb muammolari” mavzusidagi onlayn konferensiyasi. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 78-82. 8. Burxanov, A. (2023). Qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishini resurs tejovchi texnologiyalar asosida samaradorligini oshirish–yangi iqtisodiy munosabatlar mezoni. Iqtisodiyot va ta’lim, 24(2), ‘‘284-289. 9. Бурханов, А. (2023). ИННОВАЦИЯ–ГЛАВНЫЙ ФАКТОР ПОВЫШЕНИЯ ЭФФЕКТИВНОСТИ И ДОХОДОВ СЕЛЬСКОГО ХОЗЯЙСТВА. Innovatsion 10. texnologiyalar, 50(02), 121-129. 11. Бурханов, А. (2023). Сущность и особенности новых экономических отношений в сельском хозяйстве. Economics and Innovative Technologies, 11(2), 166-179. 12. Бурханов, А., Мухаметов, А., & Уразматов, Д. (2020). Казахстанский опыт использования информационно-коммуникационных технологий в деятельности свободных экономических зон. Экономика И Образование, 1(2), 158-167.

Management and Future Technologies journal.umft.uz RAQAMLI IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISHDA KRIPTAVALYUTA BOZORINING O‘RNI A nnotatsiya: Ushbu maqolada asosan raqamli iqtisodiyotni yanada rivojlantirishda kriptovalyuta bozorining o‘rni hamda undagi kamchilik va muammolar va ularni bartaraf etish, raqamli iqtisodiyotning o‘sishi va rivojlanishi, insonlarning yashash tarzini sezilarli darajada yaxshilash qulayliklar yaratish kundalik paydo bo‘ladigan ehtiyojlarni elektron savdo orqali topishi yokida elektron tizim orqali savdo faoliyatini yuritishi, o‘z biznesiga ega bo‘lishi bu Insonlarning asosiy foydasi ekanligi yoritib berishga harakat qilingan, hamda raqamlashtirish iqtisodiyotining muhim ahamiyatlari va uning qo‘llanilish jarayonida olib kelingan qulayliklar yangiliklar insoniyatga yaratilayotgan imkoniyatlar haqida boradi. Kalit so‘zlar: raqamli iqtisodiyot, kriptovalyuta bozori, internet iqtisodiyot, raqamlashtirish, elektron tijorat, aksiya, investorlar, fond bozori, qimmatli qog‘ozlar, kriptovalyuta sanoati. June 2024 Volume 1, Issue 2 105 Mualliflar Umidjon Oybekov Raqamli iqtisodiyot kafedrasi, University of Management and Future Technologies, Toshkent, 100208, O‘zbekiston; bahromjonboliyev41@gmail.com Bahromjon Boliyev Raqamli iqtisodiyot kafedrasi, University of Management and Future Technologies, Toshkent, 100208, O‘zbekiston; oyumidjon@gmail.com *Mas’ul: bahromjonboliyev41@ gmail.com

Volume 1, Issue 2 June 2024 106 Authors Umidjon Oybekov Department of Digital Economy, University of Management and Future Technologies, Tashkent, 100208, Uzbekistan; bahromjonboliyev41@gmail.com Bahromjon Boliyev Department of Digital Economy, University of Management and Future Technologies, Tashkent, 100208, Uzbekistan; oyumidjon@gmail.com * Correspondence: bahromjonboliyev41@gmail.com Management and Future Technologies journal.umft.uz THE ROLE OF THE CRYPTOCURRENCY MARKET IN THE DEVELOPMENT OF THE DIGITAL ECONOMY A bstract: In this article, the role of the cryptocurrency market in the further development of the digital economy, its shortcomings and problems and their elimination, the growth and development of the digital economy, the significant improvement of people’s lifestyles, the creation of conveniences, and the finding of everyday needs through e-commerce or electronic It has been tried to clarify that conducting trade activities through the system, owning one’s own business is the main benefit of people, and the important importance of digitization economy and the conveniences brought in the process of its use, news is about the opportunities created for humanity. Keywords: digital economy, cryptocurrency market, internet economy, digitization, e-commerce, share, investors, stock market, securities, cryptocurrency industry. Copyright: © 2024 by the authors. This article is an open access article distributed under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution (CC BY) license (https:// creativecommons.org/licenses/ by/4.0/).

Management and Future Technologies journal.umft.uz June 2024 Volume 1, Issue 2 Kirish ʹͳǦasrning o‘ziga xos ǡǤ Ǧfanning cho‘qqisi yuqori texnologiyalarda, raqamli olamda ko‘zga tashlanadi. To‘rtinchi sanoat inqilobi taraqqiyotning yangi ko‘rinishi “raqamli iqtisodiyot” boshlanganini anglatadi. ǡ ǡ Ǥ Hozirgi vaqtga kelib, raqamli iqtisodiyot nazariyasi to‘laligicha hali shakllanmagan va ko‘pchilik iqtisodchilar tomonidan keng miqyosda o‘rganilmoqda. Ilmiy adabiyotlarda hozirgi zamon “Yangi raqamli iqtisodiyoti” turli xil atamalar bilan nomlanadi. an, Raqamli iqtisodiyot tushunchasiga bir qator ta’riflar berilgan. Jumladan, iqtisodiyot fanlari doktori, Rossiya Fanlar akademiyasining muxbir a’zosi V.Ivanov “Raqamli iqtisod Ǧ haqiqatimizni to‘ldiradigan virtual muhit” Ǧdeb ta’rif bergan. universitetining professori, R.Meshcheryakovning fikricha “Raqamli iqtisod” atamasiga ikkita yondashish mavjud deb hisoblaydi. Raqamli texnologiyalar asosida ǣ nchi yondashuv “klassik” deb nomlanib, klassik misollar Ǧ teletibbiyot, masofaviy ta’lim, Ǧ ȋǡ ǡ ȌǤ ǣ “raqamli iqtisod” ilg‘or raqamli texnologiyalardan foydalangan holda iqtis Ǥ Ushbu ta’rif raqamli aloqa yoki tarmoq texnologiyalaridan foydalangan holda internetda ǡ ǡ oladi. Ba’zilar raqamli iqtisodiyot nega kerak va nima beradi, deb o‘ylashi mumkin. Raqamli ǡ Ǥ ǡ ǡ ham raqamli iqtisodiyotning bir bo‘lagi. Lekin ǡ ǡ ȋ Ȍ Ǥ ǡ Ǥ ǡ ro‘yxatdan o‘tilishiga, ikkinchidan shaffof bo‘lishiga erishiladi. Qolaversa, ishlab chiqarishda yangi axborot texnologiyalari (IT) texnologiyalar qo‘llanilishi tufayli mahsulot va xizmatlarning Ǥ raqamli iqtisodiyotning naqadar dolzarb va muhim masala ekanligini ko‘rsatadi. Xususan, internet tezligining 10 foizga o‘sishi mamlakat YaIM o‘sishiga olib keladi. Rivo davlatlarda bu ko‘rsatkich 1,21 foizni tashkil etsa, rivojlanayotgan mamlakatlarda 1,38 foizga teng. Demak, internet tezligi 2 barobar oshadigan bo‘lsa, YaIM hajmi 13ǦͳͶ ȏͳȐǤ ida katta hajmli ma’lumotlar (Big Data) bilan ishlash texnologiyalari, sun’iy intellekt, nanotexnologiyalar, kvant texnologiyalari, buyumlar ǡ ǡ ǡ ǡ o‘shimcha reallik texnologiyalari, blokcheyn texnologiyalari, ͵Ǧ kasb etmoqda. Raqamli iqtisodiyot hozirgi mavjud sohalarning yarmidan ko‘prog‘ida beqiyos o‘zgarishlar keltirib chiqarishi ta’kidlanmoqda. ǡ 10 foizga ko‘payishi milliy iqtisodiyotlar yalpi hajmini har yili o‘rtacha 0,4ǦͳǡͶ ȏʹȐǤ 107

Volume 1, Issue 2 108 June 2024 Management and Future Technologies journal.umft.uz texnologiyalar, global miqyosda ham, mahalliy darajada ham katta ta’sir ko‘rsatadi. Raqamli iqtisodiyot yangi ishlab chiqarishlarning kombinatsiyasi sifatida global iqtisodiyotning tez o‘sib borayotgan qismidir, misol tariqasida "Bitcoin" bu eng mashhur Ǥ ʹͲͲͻǦ̶̶ chiqilgan, U bu paytdan boshlab xavfsiz, anonim xizmat ko‘rsatish, valyuta hisobǦ boshqa tashqi banklardan o‘zbek investits kriptovalyutalardan biri bo‘lgan. Ǥ ʹͲʹ͵Ǧ ʹͳǦ ͳͲʹǡʹͳ Ǥ lan birga, ko‘plab istiqbolli altkoinlar 2023Ǧ tezroq o‘sdi. Blokcheyn texnologiyasining global bozori 2023Ǧ ʹ͵ǡ͵ Ǥ Ǥ ǡ ǡ bo‘lgan ehtiyojni yo‘q qilish ȏ͵ȐǤ Raqamli iqtisodiyotning o‘sishi raqamli va mobil texnologiyalar bilan bevosita bog‘liq bo‘lib, texnologiyalar rivojlanishining hozirgi bosqichida va bozorlaring hozirgi holati ǡ oshirish vositasi sifatida ko‘rib chiqish kerak, Zamonaviy raqamli iqtisodiyot yangi biznes modellarini taklif qiladi va boshqaruv mexanizmlarini o‘zgaruvchan voqelikni aks ettirish uchun o‘zgartirish zarurligini ta’kidlaydi. Metodologiya Biz kundalik faoliyatimizda juda ko‘p eshitamiz raqamli iqtisodiyot raqamli iqtisodiyot o‘zi nima? u iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy aloqalarni raqamli texnologiyalarni qo‘llash asnosida Ǥ ǡ orqali mavjud iqtisodiyotni yangicha tizimga ko‘chirish demakdir [4]. Raqamli iqtisodiyot, ̶̶̶̶ǡ maqsadi, raqamli texnologiyalar va ma’lumotlar analitikasi asosida iqtisodiy faoliyatni Ǥ ǡ ȋIT) va ma’lumotlar analitikasi Ǥ Dunyoda raqamli iqtisodiyot o‘sishining sur’atlari yiliga deyarli 20 foizni tashkil Ǥ foizga yetgan. Ular hozirning o‘zida raqamli iqtisodiyotning joriy qilinishidan juda katta naf ko‘rishmoqda. Xususan, Amerika Qo‘shma Shtatlari yiliga 400 milliard AQSh dollaridan ko‘proq Ǥ ͷ ko‘prog‘i bevosita internet va axborotǦtelekommunikatsiya texnologiyalari bilan bog‘liq sohalarga to‘g‘ri keladi. 2025Ǧyilgacha AQSh sanoatni raqamlashtirishdan qo‘shimcha 20 trln. ollar daromad olishi kutilmoqda. Bunday iqtisodiy samaradorlik, ayniqsa iste’mol tovarlari ȋͳͲǡ͵ǤȌǡȋ͵ǡͺǤȌȋ͵ǡͻǤ dollar) yuqori bo‘lishi ta’kidlanmoqda. Turli tadqiqotlar natijalari bo‘yicha raqamli iqtisodiyotning dunyo iqtisodiyotidagi salmog‘i 4,5 foizdan 15,5 foizgachani tashkil etadi. Jahon

Management and Future Technologies journal.umft.uz June 2024 Volume 1, Issue 2 Ǧkommunikatsiya texnologiyalari sektorida yaratilayotgan qo‘shilgan qiymatning ͶͲ n bog‘liq patentlarning 75 foizi Amerika Qo‘shma Shtatlari va Xitoy Xalq Respublikasi hissasiga to‘g‘ri kelishini ko’rsatadi [5]. Tahlil va natijalar ǡ o‘rtacha o‘n yillar davomida katta ro‘l o‘ynagan. Ularning o‘rnini ko‘rib chiqish uchun, ularning avvalgi va joriy muhitdagi o‘rnini tushunish lozim. 1. Qabul qilinish, Kriptovalyutalar, jahonshumul darajadagi muomalada o‘z o‘rnini qabul qilinishining o‘ziga xos ro‘lga ega. Bir nechta kompaniyalar va tizimlar kriptovalyutalarni to‘lov usullariga qo‘llash orqali mijozlarga xizmat ko‘rsatishni boshladilar, masalan, bir nechta onlayn do‘konlar va xizmatlar Bitcoin, Ethereum Ǥ ʹǤǣȋǡ valyutalarni almashish) o‘zgarishsizlik, tezlik va to‘lovlar uchun ko‘p marta ishlatilmoqda. Bu, eratsiyalarida raqamli iqtisodiyotda katta o‘rin egallaydi. ͵Ǥ ǣ ǡ ǡ Ǥ hain, ma’lumotlar bazasining desentralizatsiyasini ta’minlash va axborot Ǥ 4. To‘lov tizimlarining integratsiyasi: Kriptovalyutalar, tranzaksiyalarni amalga oshirish Ǥ korxonalar va mijozlar uchun yanada samarali va tezroq bo‘lgan, bu esa raqamli iqtisodiyotning Ǥ ͷǤ ǣǡ orqali raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishda ham muhim rol o‘ynaydi. Katta miqdorda kapital kriptovalyutalarga o‘tkazilishi, ularning kapitalizatsiyasini oshirishga yordam beradi va kriptoǦ Ǥ Ǥ ‘rsatuvchilar tomonidan ishlatilish: Kriptovalyutalar, banklar va xizmat ko‘rsatuvchilar tomonidan asosiy ma’lumotlar almashish, identifikatsiya va to‘lovlar uchun qo‘llaniladi. Bu, moliyaviy tizimlarni raqamli va o‘zgaruvchan kriptovalyuta bozoriga Ǥ Bular kriptovalyutalar va ularning raqamli iqtisodiyotdagi o‘rnini ta’riflashda asosiy Ǥ ǡ ǡ ǡyalar, va sarmoyalar kabi turli sohalarda katta ro‘l o‘ynaydi ȏȐǤ ǡ , shu bilan birga, O‘zbekiston fond bozorining muvaffaqiyatli rivojlanishiga to‘siq bo‘lib xizmat qilmoqda. Qimmatli qog‘ozlar ǡ qog‘ozlar bozorining barqarorligibunga bog‘liq. O‘zbekistonlik investorlarning ko‘pchilikning fond bozori taqdim etayotgan imkoniyatlarini to‘liq tushunmasligi, shuningdek, investorlarning Ǥ Ko‘pgina muammolar bo‘lishiga qaramay, respublika fond bozori juda istiqbolli hisoblanadi. Qimmatli qog‘ozlar bozorining rivojlanishi faqat davlat va bozorning o‘zi 109

Volume 1, Issue 2 110 June 2024 Management and Future Technologies journal.umft.uz tomonidan kompleks yondashuvni qo‘llash bilan amalga oshirilishi mumkin. O‘zbekiston fond ǡǤ qog‘ozlar bozori ko‘p jihatdan jismoniy va yuridik shaxslar jamg‘armalarni, har qanday ko‘chmas mulkka, chet el valyutasiga va boshqalarga ǡ ǤͷȋʹͲͳͷǦʹͲʹͲǦ yillar) o‘tkazilgan tahlillar natijasida “Toshkent” fond birjasida savdo qiluvchilar soni ortgani ma’lum bo‘ldi. O‘zbekiston qimmatli qog‘ozlari bozoriga sarmoya kirituvchi O‘zbekiston fuqarolarining ulushi, shuningdek, vositachi kompaniyalar soni va fond bozorining o‘zi aylanmasi yil sayin ortib bormoqda. O‘tgan davr mobaynida, jismoniy shaxslar tomonidan (87,3%), qurilish materiallari tarmog‘iga mansub kompaniyalar aksiyalariga (5,7%) va sug‘urta kompaniyalarining (2,7%) aksiyalariga yuqori qiziqish Ǥ Yuqoridagi matnda, O‘zbekiston fond bozorining rivojlanishiga doir muammolar va ǡ ǡ muvaffaqiyatli rivojlanishiga ta’sir etish talablari bayon qilingan. ͳǤ ng ishonch darajasini oshirish: Qimmatli qog‘ozlar bozorining barqarorligi Ǥ O‘zbekiston fond bozoridagi investitsiya imkoniyatlarini to‘liq tushunishiga asoslanadiǤ ʹǤ O‘zbekistonlik investorlarning ko‘pchiligining fond bozori taqdim etayotgan imkoniyatlarini tushunishlarini ta’minlash zarur. Bu investorlar uchun moliyaviy savodxonlik madaniyati bilan bog‘liq qoidalarni tushunishlarini ta’minlashni o‘z ichiga oladi. 3. Fond bozorining kompleks yondashuvni qo‘llash, qimmatli qog‘ozlar bozorining rivojlanishi faqat davlat va bozorning o‘zi tomonidan kompleks yondashuvni qo‘llash bilan Ǥ oshirilishi lozim bo‘lgan ommalarni o‘z ichiga oladi. 4. Investitsiyalarga qarshi yoki alternativ yechimlar. O‘zbekiston fond bozori, jismoniy va dik shaxslar uchun alternativ investitsiyalar kabi yechimlar ko‘rsatadi. Bu jamg‘armalarni, chet el valyutasiga investitsiyalarga qarshi yoki alternativ yechimlar sifatida o‘z ichiga oladi. Shu jumladan, O‘zbekiston fond bozorining rivojlanishiga doir muamǡ ǡ ǡ kompleks yondashuvni qo‘llash, va alternativ yechimlarni taqdim etish. Bu talablarning qabul qilinganligi va ularning amalga oshirilishi O‘zbe rivojlanishini ta’minlaydi. Xulosa ǡ iyadan unumli foydalanib to‘g‘ri joriy eta olsak maqsadga muvofiq bo‘lar edi. ǡ omonatga mablag’ qo’ymasdan o’z aksiyalaringiz orqali uyda o’tirgan holda daromad ǡ Ǥ mahsulot va xizmatlar sifatini oshiradi hamda iqtisodiyotning o‘sishida xizmat qiladi, qimmatli bo‘lgan vaqtni tejaydi qisqa vaqt ichida ko‘plab ma’lumotlarni topishga Ǥ

Management and Future Technologies journal.umft.uz June 2024 Volume 1, Issue 2 Adabiyotlar 1. “Moliya bozorini rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari, zamonaviy tendensiyalari va istiqbollari”mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallar to‘plami 2022-yil 25-noyabr. 2. Nizatdinov A.A Raqamlashtirish va uning iqtisodiyotga ta’siri “Raqamli iqtisodiyot” ilmiyelektron jurnali. 3. Raqamli iqtisodiyot nima? www.texnoman.uz 4. Shukurullo Yo‘ldoshmaxmudov Xurshid o‘g‘li. “Raqamli iqtisodiyot bugungi kunda” Farg‘ona Politexnika Instituti Iqtisodiyot yo‘nalishi 3-kurs talabasi. 5. Gulira’no Murod qizi Raxmonqulova. “Raqamlashtirishning iqtisodiyot rivojidagi o‘rni”. Toshkent davlat texnika universiteti stajyor tadqiqotchisi. 6. Shukurullo Yo‘ldoshmaxmudov Xurshid o‘g‘li. “O‘zbekistonda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish”.Farg‘ona Politexnika Instituti Iqtisodiyot yo‘nalishi 3-kurs talabasi. 111

Volume 1, Issue 2 June 2024 112 Authors Odiljon Rikhsimbaev Department of Digital economy and information technologies, Tashkent State University of Economics, Tashkent, Uzbekistan; o.rikhsimbaev@gmail.com Management and Future Technologies journal.umft.uz DEVELOPING THE METHODOLOGY FOR FIXED ASSETS VALUATION IN THE CONTEXT OF A DIGITAL ECONOMY A bstract: The valuation of fixed assets—tangible and intangible resources used in production and business operations—is critical for financial reporting, investment analysis, and strategic decision-making. In the evolving digital economy, traditional valuation methods often fall short of capturing the true value of assets, especially those enhanced by digital technologies. This abstract explores a methodology for valuing fixed assets within a digital economy, emphasizing the integration of digital transformation metrics, advanced data analytics, and real-time valuation techniques. Keywords: Fixed Assets Valuation, Digital Economy, Digital Metrics, Real-Time Data Analytics, Hybrid Valuation Approach Copyright: © 2024 by the authors. This article is an open access article distributed under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution (CC BY) license (https:// creativecommons.org/licenses/ by/4.0/).

Management and Future Technologies journal.umft.uz June 2024 Volume 1, Issue 2 Introduction 113 ǡ— ǡǡ ǡ — Ǥ ǡ Ǧ Ǧǡ Ǧ Ǥ ǡ Ǥ ǡ ǡ Ǧ Ǥ ǡ Ǧǡ ǡ ǡ ǡ Ǥ Ǥ Figure 1. Traditional Valuation Methods ǣ Ǥ Ǥ ǡ ̵ Ǥ ǣ Ǥ Ǥ

Volume 1, Issue 2 114 June 2024 Management and Future Technologies journal.umft.uz Income Approach: This method estimates an asset’s value based on the income it is Ǥ Ǥ Ǥ ǡ Ǧ Ǥ ǣ ǡ ǣ ǣ ȋǤǤǡ Ǧ ǡȌ ǡǦ Ǧ ǡ Ǥ ǡ ǡ Ǥ ǣ Ǥ ǡ ǡ Ǥ ǣ ǡ Ǥ Ǥ ǣ Ǥǣ Ǥ Proposed Methodology Ǥ ǡ ǡ Ǥ Ǥ Ǥ ǡ Ǥ Real-Time Data Analytics Ǧ ǡ ǡ ǤǦ ̵ Ǥ ǡ ǡ ǡ more dynamic view of the asset’s value over time. Hybrid Valuation Approach ȋǤǤǡ ǡ Ȍ ǡ Ǥ Ǧ Ǥ Ǥ ǡ Ǥ

Management and Future Technologies journal.umft.uz June 2024 Volume 1, Issue 2 Stakeholder Input and Regulatory Compliance ǡ ǡ ǡ ǡ Ǥ Ǥ Ǥ ǣ Ǥ ǣ Ǥ ǡ ǡ Ǥ ǡ ǡ enhancing the asset’s value. Conclusion Ǧ Ǥ ovides a more dynamic and accurate assessment of an asset’s Ǥ Ǥ ǡ Ǧ Ǥ ǡ ǡ Ǧ Ǥ Ǥ 115

Volume 1, Issue 2 June 2024 Management and Future Technologies journal.umft.uz References 116 1. International Accounting Standards (IAS) 16: Property, Plant, and Equipment 2. Valuing Digital Assets: A Practical Guide 3. Smith, J. (2023). “Integrating Digital Metrics into Fixed Asset Valuation.” Journal of Digital Accounting, 12(3), 45-67. 4. IoT and Asset Valuation 5. Machine Learning for Predictive Maintenance Johnson, L., & Brown, E. (2023). “Digital Transformation in Asset Valuation.” Harvard Business Review, 101(5), 123-132.

Management and Future Technologies journal.umft.uz ЗАВИСИМОТЬ ПОТЕРИ ВОДЫ ОТ ИЗМЕНЕНИЯ КОЭФФИЦИЕНТА ПРОНИЦАЕМОСТИ ДНА И БОКОВЫХ СТЕНОК КАНАЛОВ June 2024 Volume 1, Issue 2 117 Автор Алишер Усмонов Кафедра фундаментальных наук, “University of Management and Future Technologies”, Ташкент, 100208, Узбекистан; alishertuit@ gmail.com А ннотация: Рассматривается диффузия соленной воды из коллекторного источника в движущуюся воды канала. Исследуется распределения загрязнения вод по длине канала и приводится аналитическая формула по определению длины пути полного смешения коллекторной воды с пресной водой. Построены решения задачи для однородного случая коэффициента проницаемости. В случае переменной концентрации, получаемой за счет изменения концентрации солей, получены нейтральные представления, которые позволяют определить основные гидродинамические параметры фильтрационного процесса. Ключевые слова: концентрация, компонент, загрязнения вод, диффузия, длина смешивания, коллектор, источник, пути полного смешивания, инжектор, диффузия соленой воды, диффузия в жидкость, фильтрации жидкостей. Copyright: © 2024 by the authors. Ushbu maqola Creative Commons Attribution (CC BY) litsenziyasi shartlari asosida tarqatiladigan ochiq foydalanish maqolasi hisoblanadi (https://creativecommons.org/ licenses/by/4.0/).

Volume 1, Issue 2 June 2024 118 Authors Alisher Usmonov Department of Fundamental Sciences, “University of Management and Future Technologies”, Tashkent, 100208, Uzbekistan; alishertuit@ gmail.com Management and Future Technologies journal.umft.uz DEPENDENCE OF WATER LOSS ON CHANGE IN PERMEABILITY COEFFICIENT OF BOTTOM AND SIDE WALLS OF CANALS A bstract: Diffusion of salt water from a collector source into moving water of a channel is considered. Distribution of water pollution along the channel length is investigated and analytical formula for determining the length of the path of complete mixing of collector water with fresh water is given. Solutions of the problem for a homogeneous case of permeability coefficient are constructed. In the case of variable concentration obtained due to change in salt concentration, neutral representations are obtained, which allow determining the main hydrodynamic parameters of the filtration process. Key words: concentration, component, water pollution, diffusion, mixing length, collector, source, complete mixing paths, injector, salt water diffusion, diffusion into liquid, liquid filtration. Copyright: © 2024 by the authors. This article is an open access article distributed under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution (CC BY) license (https:// creativecommons.org/licenses/ by/4.0/).

Management and Future Technologies journal.umft.uz June 2024 Volume 1, Issue 2 Постановка вопроса Фильтрации воды из оросителя бороздового типа ирригационной системы. Почвы грунта являются многофазной и многокомпонентной средой, и состоит из почвенного скелета, которого берем за твердой фазой. Почвенный скелет имеет сложную геометрию и обладает большой удельной поверхностью. Который имеет своего рода большой проницаемостью, т.е. фильтрации жидкостей, поэтому коэффициент фильтрация имеет определённое значение в зависимости от концентрации жидкости. Рассмотрим задачу о фильтрации воды из оросителя бороздового типа ирригационной системы (рис.1.) , при этом учитывается капиллярность грунта. Для применения к решению задачи струйного метода Жуковского, оросителя заменим источником жидкости.В дальнейшихпредположениях, принимая одну из линий равных напоров за поперечные сечения русла оросителя, распространим полученные результаты на случай оросителя,ближнего к трапеции поперечного сечения. Рассматривается задача о фильтрационном течении воды из канала в плоской постановке ([7],[8]). Предположим, что поток воды течет равномерно по каналу трапецеидального поперечного сечения ’’ со средней скоростью Ǧс расходом: Q = V1[bH + ( B − b) H + ] НǦглубина потока в канале определяемой равенств и свободной поверхности канала, ,ВǦширина дна канала. Где H = B−b tg 2 По смещенному периметру ǡпроисходит протекания жидкости (воды) в почву равномерно, а форма поперечного сечения призматического русла состоит из равнобедренной трапеции, с углом наклонаǦ . боковых сторон к горизонтальной плоскости. Тогда вертикальная линия Ǧ будет симметричной линией фильтрационного потока и совпадает с координатной линией oy .Вследствие подвижности потока по (руслам) каналу, жидкость, проникает в грунт под углом (в область G z ȌǤ Для водоема, где жидкость (вода) находится в колебании равновесия, угол проникание будет равен = 2 (вертикально к стенкам корпуса). Вдали от источника (стенки и дно канала) кривая депрессии становится горизонтальным и это создаёт условию применение рассматриваемой задачи струйную модель И.Е. Жуковского (рис.1). При предположение кривой подпора КͳК (рис1) непроницаемой и расположенной горизонтально. Канал расположен на поверхности грунта, который имеет коэффициент проницаемостиǦ k . Через смоченный периметр трапеции ’’ происходит фильтрации воды, которая распространяется по грунту, а на глубине hF имеется непроницаемый водоупор ЕА. Если коэффициент проницаемостиǦ k ( x, y ) симметричен относительно вертикальной оси ȋ), то за областью течения ȋαΪ) примем 119

Volume 1, Issue 2 120 June 2024 Management and Future Technologies journal.umft.uz (где х>0),при этом образуется свободная поверхность , где точка Ǧявляется точкой перегиба. При отсутствии точки перегиба точка совпадает с точкой В. Вдоль границы , в основном, происходит вертикальное течение изǦза симметрии области течения . В качестве закона фильтрациии принят закон Дарси ȏͳȐǣ V = −kgradh ȋͳȌ Где V − фильтрационная скорость; Ǧнапор. Здесь: h= p + y, g Где h Ǧ пьезометрическая высота, p, − давление и плотность частиц жидкости, y − ордината точки. Предположим, что течение потенциальное, тогда можно ввести потенциал скорости ( x, y ) в виде откуда u = ,v = . ȋʹȌ x y Отсюда получим равенство или V = ui + vj = grad. grad. = −kgradh h h = −k , = − k . ȋʹȌ x x y y При постоянстве коэффициента проницаемости k в области течения будем иметь