The text was extracted automatically from the PDF file, so the formatting may be broken. Open the PDF copy for the correct view.
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
24-25-aprel, 2024-yil
ХУСУСИЙЛАШТИРИШСОҲАСИДАРАҚАМЛАШТИРИШМАСАЛАЛАРИ
АкмалВалижоновифн
Хусусийлаштиришвадавлатаквтиларинибошқаришмуаммоларини тадқиқ этиш
маркази
)QEMP VIWIEVGL$HEZEOXMZY^
Аннотация: тезисда хусусийлаштириш жараёнларини рақамлаштириш
масалалари тадқиқ этилган. Соҳани рақамлаштириш ва хусусийлаштириш бўйича
давлат хизматларини кўрсатишни ташкил этишга доир қабул қилинган норматив
ҳуқуқий хужжатнинг мазмуни ва моҳияти очиб берилган. Тадқиқот натижалари
бўйича рақамлаштиришнинг хусусийлаштириш жараёнига таъсири бўйича хулоса
олинган.
Калит сўзлар: хусусийлаштириш, жараён, давлат, рақамлаштириш, илоҳот,
мулкдор.
Ўзбекистонда амалга оширилаётган бозор ислоҳотларининг муҳим
йўналишларидан бири давлат мулкини хусусийлаштириш орқали иқтисодиётда
давлат иштирокини қисқартириш, хусусий сектор улушини ошириш, эркин рақобат
муҳитини ривожлантириш ва жамиятда мулкдорлар синфини кенгайтиришдан
иборат.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг 2022 йил 20
декабрдаги Олий Мажлис ва Ўзбекистон халқига Мурожаатномасида қуйидагилар
таъкидлаб ўтилди: “Келгуси йили катта хусусийлаштиришни бошлаймиз, 1 мингга
яқин корхона савдога чиқарилади. Бугун кўнглимдаги бир ниятимни сизларга очиқ
айтмоқчиман. Менинг катта ниятим – юртдошларимиз орасида юз минглаб
мулкдорлар, акциядорлар пайдо бўлсин”.
Мамлакатимиз иқтисодиётининг барча соҳаларида бўлгани каби
хусусийлаштиришда ҳам соҳани рақамлаштириш ва аҳолига давлат мулкини харид
қилишда давлат хизматларини кўрсатишни ривожлантиришга алоҳида эътибор
қаратилмоқда
2023 йил 27 ноябрда Вазирлар Маҳкамасининг “Алоҳида уйжойни (квартира,
уй, квартиранинг ёки уйнинг бир қисмини) хусусийлаштиришга розилик берган
шахслар тўғрисида маълумотнома ҳамда давлат мулки объектини хусусийлаштириш
учун буюртманома бериш бўйича давлат хизматларини кўрсатишнинг маъмурий
регламентларини тасдиқлаш ҳақида”ги 627сонли қарори қабул қилинди. Қарорда
2024 йил 1 июлдан бошлаб хусусийлаштирилган уйжойларга оид давлат ордерлари
ва маълумотномалар туман (шаҳар) ҳокимликлари томонидан берилиши назарда
тутилган. Шу мносабат билан, Давлат активларини бошқариш агентлигига Рақамли
технологиялар вазирлиги билан биргаликда 2024 йил 1 июлга қадар туман (шаҳар)
ҳокимликлари томонидан хусусийлаштирилган уйжойларга оид давлат ордерлари
ва маълумотномалар бериш бўйича шакллантирилган ҳужжатлар базаси (архиви)
421
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
24-25-aprel, 2024-yil
рақамлаштирилишини ҳамда тегишли идоралараро электрон тизимлар билан
интеграция қилинишини таъминлаш вазифаси юклатилган.
Ушбуқароргамувофиққуйидагилартасдиқланди:
Алоҳида уйжойни (квартира, уй, квартиранинг ёки уйнинг бир қисмини)
хусусийлаштиришга розилик берган шахслар тўғрисида маълумотнома бериш
бўйича давлат хизматларини кўрсатишнинг маъмурий регламенти ва унда
қуйидагилар назарда тутилди:
алоҳида уйжойни (квартира, уй, квартиранинг ёки уйнинг бир қисмини)
хусусийлаштиришга розилик берган шахслар тўғрисида маълумотнома бериш
бўйича давлат хизматларини кўрсатиш тартиби;
давлат хизматини туман (шаҳар) ҳокимлиги томонидан давлат хизматлари
марказлари ёки Ўзбекистон Республикаси Ягона интерактив давлат хизматлари
портали (кейинги ўринларда —ЯИДХП) орқали кўрсатиш тартиби.
Давлат мулки объектини хусусийлаштириш учун буюртманома бериш
бўйича давлат хизматларини кўрсатишнинг маъмурий регламенти тасдиқланди ва
унда қуйидагилар назарда тутилди:
нодавлат юридик ёки жисмоний шахслар томонидан давлат мулки объектини
хусусийлаштириш учун буюртманома бериш бўйича давлат хизматларини кўрсатиш
тартиби;
давлат хизматини Давлат активларини бошқариш агентлиги ёки унинг
ҳудудий бошқармалари томонидан давлат хизматлари марказлари ёки ЯИДХП
орқали кўрсатиш тартиби;
давлатхизматийиғимундирилмасданкўрсатилиши.
Авваллари давлат мулкини хусусийлаштирмоқчи бўлган фуқаролар ёки
нодавлат юридик шахслар Давлат активларини бошқариш агентлигига ёки унинг
ҳудудий бошқармасига ёзма равишда мурожаат қилар эдилар.
Вазирлар Маҳкамасининг юқорида кўрсатиб ўтилган қарорининг қабул
қилиниши давлат мулкини хусусийлаштириш учун ариза бервучиларга қуйидаги
имкониятларни яратди:
ариза берувчи давлат хизматидан фойдаланиш учун Давлат хизматлари
марказига ўзи келиб мурожаат қилади ёки давлат хизматларидан электрон шаклда
фойдаланиш учун ЯИДХПда рўйхатдан ўтади;
ариза берувчи Давлат хизматлари марказига ўзи келиб мурожаат этганда
хусусийлаштириш учун буюртманома Давлат хизматлари маркази ходими
томонидан тўлдирилиб, ариза берувчи томонидан тасдиқлангандан сўнг реал вақт
режимида ваколатли органга, яъни Давлат активларини бошқариш агентлигига
электрон шаклда юборилади. ЯИДХП орқали мурожаат қилинганда эса,
буюртманома автоматик тарзда ваколатли органга келиб тушади;
буюртманома ариза келиб тушган кундан бошлаб 5 иш куни ичида кўриб
чиқилади;
ваколатли
орган
томонидан
буюртманомада
422
хато
ва
камчиликлар
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
24-25-aprel, 2024-yil
аниқланмаган тақдирда, 5ишкуниичида давлат мулкинихусусийлаштиришбўйича
буюртманома қабул қилинганлиги тўғрисидаги хабарномани Давлат хизматлари
марказига (ЯИДХП орқали мурожаат қилинганда —ариза берувчига) юборади.
Юқоридагилардан кўриниб турибдики давлат мулкини хусусийлаштириш учун
жисмоний ва нодавлат юридик шахслардан ариза (буюртманома) бериш тартиби
соддалашибэлектрон шаклга ўтказилди.
Хулоса
сифатида
шуни
таъкидлаш
мумкинки,
хусусийлаштириш
жараёнларини рақамлаштириш тадбиркорлар ва аҳоли учун давлат активларини
сотиб олишлари учун қўлайликлар яратади, хусусийлаштиришга инвесторларнинг
кенг кўламини жалб қилиш имкониятларини кенгайтиради ҳамда хусусийлаштириш
жараёнини мониторинг қилиш ишларини енгиллаштиради ва ривожлантиради.
Фойдаланилганадабиётлар
Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг 2022 йил 20
декабрдаги
Олий
Мажлис
ва
Ўзбекистон
халқига
Мурожаатномаси.
LXXTWTVIWMHIRXY^Y^PMWXWZMI[
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 27
ноябрдаги “Алоҳида уйжойни (квартира, уй, квартиранинг ёки уйнинг бир қисмини)
хусусийлаштиришга розилик берган шахслар тўғрисида маълумотнома ҳамда
давлат мулки объектини хусусийлаштириш учун буюртманома бериш бўйича давлат
хизматларини кўрсатишнинг маъмурий регламентларини тасдиқлаш ҳақида”ги 627
сонли қарори. https://lex.uz/docs/6678926.
423
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
24-25-aprel, 2024-yil
ТЕНДЕНЦИИРАЗВИТИЯЦИФРОВОЙЭКОНОМИКИРЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН
Гулямова Нигора
«Экономика и менеджмент промышленности», ТГТУ
RMKSVEKYP]EQSZE$KQEMPGSQ
Аннотация. В данной статье дана систематизация проблем обеспечения
экономической безопасности общества в условиях развития глобальной
цифровизации. На сегодняшнийденьцифроваятехнологиязанимаетведущееместо
вразвитиинауки,техники и технологии в республике и в мире в целом. Выделены
основополагающие факторы, сдерживающие развитие цифровой экономики в
Республике Узбекистан, а также определены приоритетные задачи развития
цифровой инфраструктуры на долгосрочный период.
Ключевые слова: экономическая безопасность, цифровая
цифровые технологии, сетевая готовность, развитие навыков.
экономика,
Введение
Экономическая безопасность является фундаментом стабильности и
достижения результатов в развитии государств и общества в целом. Это набор
экономических, политических, правовых инструментов, способствующих защите
жизненно важных экономических интересов [1].
Основополагающей задачей обеспечения экономической безопасности в
современных условиях является прогнозирование вызовов и угроз. Важнейшим
вызовом является цифровизация. На сегодняшний день цифровая технология
занимает ведущее место в развитии науки, техники и технологии вреспублике и в
мире в целом.
Использование цифровизации с одной стороны дает толчок в развитию, с
другой стороны создаёт дополнительные риски. За последние годы цифровые
технологии (включая интернет) стали ключевым фактором развития и
функционирования экономики во всех её секторах. А, следовательно, и цифровые
угрозы стали более масштабней, что приводит к увеличению различных видов
издержек.
Поэтомуобеспечениебезопасностицифровыхтехнологийвыходитнапервое
место дляэкономикистраныиобществавцеломиприравниваетсякобеспечению
национальной безопасности страны.
Существенное внимание к развитию цифровой экономики уделяется и в
Республике Узбекистан. Президент Республики Узбекистан Мирзиёев Ш.М. 24
января 2020 года в ежегодном послании Парламенту страны отметил, что на
настоящий год выделено три приоритетных направления –это наука, просвещение
и цифровая экономика. «В развитии цифровой экономики намечен коренной
поворот. В строительстве, энергетике, сельском и водном хозяйстве, транспорте,
геологии, здравоохранении, образовании, кадастровом и архивном деле – полная
424
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
24-25-aprel, 2024-yil
цифровизация»
Приоритетными задачами для создания и организации эффективной системы
информационной безопасности Республики Узбекистан являются:
обеспечение кибербезопасности путем:
а) смягчение последствий кибератак,
б) повышение уровня кибербезопасности в отраслях промышленности,
в) обеспечение эффективной координации и реагирования на кибер угрозы,
разработка надежных продуктов и услуг для защиты государственных
структури субъектов экономической деятельности;
управление конфиденциальностью и безопасностью использования
персональных данных;
Создание национальных программ по защите инфраструктур, основанных
на внедрение новейших технологий;
е) Дальнейшая подготовка квалифицированных специалистов в области
цифровых технологий.
Отправным шагом на пути формирования, внедрения и развития
цифровизации экономики сталопринятиеУказаПрезидентаРеспублики Узбекистан
"О Государственной программе по реализации Стратегии действий по пяти
приоритетным направлениям развития Республики Узбекистан в 20172021 годах»,
основным направлением которого является формирование инновационной модели
развития экономики Узбекистана. Далее принято постановление Президента
Республики Узбекистан Ш.М. Мирзиёевым от 3 июля 2018 года № ПП–3832 «О мерах
по развитию цифровой экономики в Республике Узбекистан»,настадииобсуждения
постановление Президента Республики Узбекистан
«Об утверждении Концепции национальной стратегии «Цифровой Узбекистан
2030»». По сути, эти документы представляет собой всестороннюю стратегию
развития информационных технологий в стране на ближайшее десятилетие. В
данных документах определены направления развития информационного общества
Республики Узбекистан.
Узбекистан за последнее десятилетие добился определенных результатов в
данной сфере. «В республике создан ряд элементов инновационной цифровой
экосистемы, в целях повышения экспорта цифровых технологий, стимулирования
развития бизнесмоделей, связанных с цифровыми технологиями и повышения
инвестиций в сферу, созданы и функционируют Инновационный центр по поддержке
разработки и внедрения информационных технологий m1MV^S 9PYKFIO -RRSZEXMSR
'IRXIV| Технологический парк программных продуктов и информационных
технологий, совместно с ведущими зарубежными партнерами созданы Центр
реализации образовательных программ Университета Вебстер (США), университеты
Инха (Корея) и Амити (Индия) для подготовки высококвалифицированных
специалистов в области цифровых технологий. Осуществляют деятельность
инновационные технопарки «Яшнабад» и «Хоразм»»
425
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
24-25-aprel, 2024-yil
Республика Узбекистан представлена в некоторых международных индексах и
исследованиях, что подтверждает уровень готовности страны к цифровой
трансформации. Например, «в «Индексе развития электронного правительства ООН
| – 81 место среди 193 стран; в «Индексе развития информационно
коммуникационных технологий | – место среди стран; в «Рейтинге
развития телекоммуникационной инфраструктуры | – место среди в
«Рейтинге стран по скорости Интернета» на год – место среди
стран; в «Глобальном индексе кибербезопасности» Международного союза
электросвязи –заняла 52 место, тем самым встав в один ряд с лидерами стран СНГ
по укреплению кибербезопасности» Однако, принимаемые меры для развития
цифровизации недостаточны, поэтому необходимы кардинальные программы и
разработки.
Основополагающими факторами, сдерживающими развитие цифровой
экономики в республике, являются:
низкий уровень доверия граждан к цифровым документам и услугам в
государственных органах;
отсутствие высококвалифицированных специалистов;
недостаточное финансирование государством проектов, связанных с
внедрением цифровизации;
отсутствие стимулирующих
внебюджетных фондов.
механизмов
для
привлечения
средств
Выводы и предложения. Фундаментальным ответом для решения проблем
цифрового общества должно стать изменения в структуре и подходах к управлению
экономическими системами разного уровня.
1. Создание открытых организаций с гибридными формами экономической
деятельности, образующих сеть. Такие организации должны иметь гибкие связи,
которые устанавливаются и пересматриваются по мере необходимости. В рамках
современных предприятий проблемы, связанные с управлением ресурсов в
реальном времени и координацией деятельности участников сети, будут решаться
по средствам инструментов цифровой экономики, таких как «облачные» технологии,
)64систем и ряда других инструментов.
С развитием сетевых структур в экономике произойдет преобразование
индустриальной экономики, создание гибкой сети новых структур и новых форм
организаций производственной и экономической деятельности. Экономические
преимущества сетевых форм в экономическом развитии заключаются в их
способности к быстрой адаптации в постоянно изменяющихся условиях [2].
Дляразвитиясетевойэкономикитребуются,преждевсего,соответствующие
рыноч ные условия, государственное управление и нормативноправовая база,
образующие окру жающую среду. Оценка деловой и инновационной среды
определяет качество условий ведения бизнеса.
2. Кардиальные изменения должны затронуть все аспекты экономической
426
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
24-25-aprel, 2024-yil
деятельности, в частности и рынок труда. Важным изменением в подходе к
управлению с развитием цифровой экономики в современных условиях является
принципиально новое отношение к человеку и его роли в условиях хозяйствования.
Определяющим фактором развития нового типа общества и присущей ему
эконо мики становится доминирующая роль высококвалифицированного
творческого труда. Поэтому особое внимание необходимо уделить подготовке
кадров в сфере информационных технологий, а также специалистов новых
информационных профессий. Это позволит повысить качество человеческого
капитала как отдельных личностей, так и коллективов, а значит, и общества в целом.
Заключение. В итоге определим приоритетные направления развития
цифровой инфраструктуры Республики Узбекистан на долгосрочный период:
а) внедрение
телекоммуникаций;
инновационных
технологий
в
расширение
сети
б) для дальнейшего расширения доступа к мобильной и спутниковой связи
создать механизмы, стимулирующие инвестиционную деятельность;
в) разработка и внедрение облачного подхода для цифровизации отраслей
промышленности республики;
г) дальнейшее внедрение инновационных технологий в предпринимательскую
деятельность и государственный сектор для бесперебойной работы цифровых
устройств;
д) внедрение цифровых технологий в управление инфраструктурой городов; е)
подготовка высококвалифицированныхкадров, соответствующих мировым
стандартам.
Списокиспользованнойлитературы.
Турсунходжаев М.Л., Тарахтиева Г. К. Цифровая экономика как новая
форма инновационных экономических отношений Республики Узбекистан //
Вестник науки и образования. –№ 10
Попов Е. В., Семячков К. А. Проблемы экономической безопасности
цифрового общества в условиях глобализации // Экономика региона. ——Т. 14,
вып. 4. —С.
Гуломова Н.Ф. Цифровая экономика как новая форма экономических
отношений: формирование цифрового пространства в Узбекистане // “Халқаро
молия ва ҳисоб” илмий электрон журнали, 2018. № 2. С. 1
427
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
24-25-aprel, 2024-yil
86%(-8-32%01%6/)8-2+:)67)7(-+-8%01%6/)8-2+
%FHYPPEIZE-VSHE
%WWSGMEXI4VSJIWWSVSJ8EWLOIRX7XEXI9RMZIVWMX]SJ)GSRSQMGW“DigitalIGSRSQ]ERH
information technologies”MEFHYPPE]IZE$KQEMPGSQ
%FWXVEGX8LMWTETIVGSRHYGXWEREREP]WMWSJHMKMXEPQEVOIXMRKGSQQYRMGEXMSRXSSPW
I\TPSVMRKXLIHMZIVWIEVVE]SJTPEXJSVQWERHWXVEXIKMIWIQTPS]IHF]FYWMRIWWIWXSIRKEKI
[MXL XLIMV XEVKIX EYHMIRGIW MR XLI HMKMXEP PERHWGETI 8LI WXYH] HIPZIW MRXS XLI IZSPZMRK
H]REQMGWSJHMKMXEPQEVOIXMRKMRZIWXMKEXMRKXLIVSPISJXSSPWWYGLEWWSGMEPQIHMEIQEMP
QEVOIXMRKWIEVGLIRKMRISTXMQM^EXMSR 7)3 ERHGSRXIRXQEVOIXMRK
/I][SVHW (MKMXEP QEVOIXMRK GSQQYRMGEXMSR XSSPW WSGMEP QIHME IQEMP QEVOIXMRK
WIEVGLIRKMRISTXMQM^EXMSR WIS
8VEHMXMSREPQEVOIXMRKEW[IRS[VIJIVXSMX[EWXLISRP]X]TISJQEVOIXMRKEZEMPEFPI
FIJSVIXSXLIEHZIRXSJHMKMXEPXVERWJSVQEXMSR'LSSWMRKXLIFIWXQEVOIXMRKXIGLRMUYIWQE]
LIPT FYWMRIWWIW VIEGL XLIMV XEVKIX EYHMIRGIW ERH XYVR XLIQ MRXS GYWXSQIVW 6YRRMRK E
WYGGIWWJYPFYWMRIWWMRZSPZIWQSVIXLERNYWXTMGOMRKXLIGSVVIGXQEVOIXERHLEZMRKI\GIPPIRX
TVSHYGXW
3PHIV EYHMIRGIW ZEPYI ERH ETTVIGMEXI XVEHMXMSREP QEVOIXMRK QSVIWMRGI XLI] JMRH MX
HMJJMGYPX XS OIIT YT [MXL XLI VETMH EHZERGIQIRX SJ XIGLRSPSKMGEP XVIRHW 8VEHMXMSREP
QEVOIXMRKTPE]WEOI]VSPIMRETTIEPMRKXSXLIPSGEPEYHMIRGIW-RXLIQSHIVR[SVPHWTIRHMRK
SR XVEHMXMSREP ERH HMKMXEP QEVOIXMRK MW IUYEP LS[IZIV MX MW ERXMGMTEXIH XLEX HMKMXEP QIHME
WTIRHMRK[MPPWYVTEWWXVEHMXMSREPQIHMEWTIRHMRKEWWIIRMRJMKYVI
&EPE :IVQE GSQTEVIWXVEHMXMSREPQEVOIXMRKERHHMKMXEPQEVOIXMRKMREQTPI
ZEVMSYW[E]W9RPMOIXLIGSRZIRXMSREPXVEHMXMSREPQEVOIXMRKTISTPI[EMXJSVEWXMTYPEXIHXMQI
JVEQI FIJSVI JMRHMRK SYX XLI GYstomer’s response, digital marketing provides real time
VIWTSRWI
Due to the fact that customer’s response is real time, it is thus possible to track
[LIXLIVETEVXMGYPEVGEQTEMKRMW[SVOMRK JSVETEVXMGYPEVTVSHYGXSVRSXERH XLVSYKLXLI
customer’s feedback, it is possible for marketers to make appropriate changes campaign
TVSQSXMSRW8LMWJIEXYVISJJPI\MFMPMX]MWRSXTSWWMFPIMRXVEHMXMSREPQEVOIXMRK
7QEPPVIXEMPIVWJMRHMXHMJJMGYPXXSGSQTIXI[MXLFMKGSQTIXMXSVWMRXLIQEVOIXHYIXSXLI
S[MRKGSWXMRZSPZIHEW[IPPEWWXVEXIK]QEOMRKI\TIVXMWI[LIVIEWMRHMKMXEPQEVOIXMRKMXMW
TSWWMFPIXSVIEGLE[MHIVXEVKIXEYHMIRGI[MXLEFIXXIVEWWYVERGIWIVZMGIXLVSYKLEGVMWT
[IFWMXI&YWMRIWWIWGERVITPEGII\TIRWMZIXVEHMXMSREPEHZIVXMWMRKWXVEXIKMIWPMOIVEHMSTVMRX
QEKE^MRIWERHXIPIZMWMSR[MXLPS[GSWXHMKMXEPQEVOIXMRKWXVEXIKMIW
8LVSYKLHMKMXEPQEVOIXMRKMXMWTSWWMFPIJSVEQEVOIXIVXSWXMQYPEXIXEVKIXEYHMIRGIW
to take appropriate actions that’s interests the customers, visiting their[IFWMXIWORS[MRK
XLIMVTVSHYGXWERHHMJJIVIRXWIVZMGIW8LMWEPPS[WGYWXSQIVWXSI\TVIWWXLIMVZEVMSYWZMI[W
428
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
24-25-aprel, 2024-yil
SRETEVXMGYPEVTVSHYGXGLSMGISJTYVGLEWMRKXLITVSHYGXEW[IPPKMZMRKJIIHFEGOKMZMRKE
QEVOIXIV ER STTSVXYRMX] XS IRKEKI [MXL GYWXSQIVW [LMGL MW YWYEPP] HMPYXIH MR XVEHMXMSREP
QEVOIXMRK
(MKMXEP QEVOIXMRK SJJIVW FVERH HIZIPSTQIRX ERH TVSQSXMSR FIXXIV XLER XVEHMXMSREP
QEVOIXMRKIWTIGMEPP]XLVSYKLWSGMEPQIHMEQEVOIXMRK[IFWMXIWWSGMEPQIHMEGLERRIPWERH
IQEMPW8LMWYWYEPP]EPPS[WXEVKIXMRKcustomer’sVIUYMVIQIRXWERHEHHMRKWMKRMJMGERXZEPYI
XSXLIMVI\TIGXEXMSRW
8VEHMXMSREP QEVOIXMRK MW ER SPH WGLSSP QEVOIXMRK XIGLRMUYI -X VIJIVW XS E [E] SJ
TVSQSXMSR ERH EHZIVXMWIQIRX MRGPYHMRK JP]IVW 8: EHW 6EHMS EHW FMPPFSEVHW TVMRX
EHZIVXMWIQIRXWERHRI[WTETIVW[LMGLFYWMRIWWIWYWIHXSQEVOIXXLIMVTVSHYGXWMRIEVP]
WXEKI 8LMW X]TI SJ QEVOIXMRK LEW JSYV TLEWIW [LMGL -RXIVIWX E[EVIRIWW HIWMVI ERH
HIGMWMSR (YL IX EP (MKMXEP QEVOIXMRK MW QSHIVR QIXLSH SJ QEVOIXMRK [LIVI
TVSHYGXW ERH WIVZMGIW EVI TVSQSXIH ERH WSPH F] YWI SJ SRPMRI QEVOIXMRK -X YWIW HMKMXEP
QIHMEWYGLEWKSSKPI=SY8YFI-RWXEKVEQERHSXLIVJSVQWSJHMKMXEPTPEXJSVQW-XIQTPS]W
JSYVTLEWIW4PERRMRK'SRZIVWEXMSR'SRXIRXERH7IUYIPW 1MOPSWMOIXEP
*MKYVI8SXEPQIHMEWTIRHMRKMRXLI97XVEHMXMSREPZWHMKMXEP
7SYVGII1EVOIXIV [[[QEVOIXMRKGSQ
8LI XEFPI FIPS[ KMZIW E WYQQEV] SJ XLI OI] HMJJIVIRGIW FIX[IIR XVEHMXMSREP
QEVOIXMRKERHHMKMXEPQEVOIXMRKJVSQHMJJIVIRXPMXIVEXYVIW
8EFPI % WYQQEV] SJ XLI HMJJIVIRGIW FIX[IIR HMKMXEP QEVOIXMRK ERH XVEHMXMSREP
QEVOIXMRK
429
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
24-25-aprel, 2024-yil
8VEHMXMSREP1EVOIXMRK
(MKMXEPQEVOIXMRK
4VSQSXMSRERHWIPPMRKSJTVSHYGXWERH
4VSQSXMSRERHWIPPMRKSJTVSHYGXWERH
WIVZMGIW
WIVZMGIW
XLVSYKL
8IPITLSRI
8:
ZME HMKMXEP
ERH IPIGXVSRMG
FERRIV HSSV XS HSSV WTSRWSVWLMT ERHQIHME WYGL EW 7)3 44' ERH GSRXIRX
6EHMS
QEVOIXMRK
8VEHMXMSREP QEVOIXMRK TVSZMHIW E JSVQ SJ(MKMXEP QEVOIXMRK MW E GSWXIJJIGXMZI
QEVOIXMRK[LMGLMWRSXGSWXIJJIGXMZI
XIGLRMGSJTVSQSXMSR
-X MW E TSSV QIXLSH JSV IWXEFPMWLMRK EI\XVIQIP] UYMGO ERH IJJIGXMZI FVERH
FVERH
FYMPHMRKXIGLRMUYI
1IEWYVMRK XLI WYGGIWW SJ QEVOIXMRK MW%REP]XMGEPXSSPWMRHMKMXEPQEVOIXMRKGERFI
GLEPPIRKMRK[MXLXVEHMXMSREPQEVOIXMRK
YWIH XS KEYKI XLI IJJIGXMZIRIWW SJ
QEVOIXMRKGEQTEMKRW
7SQI QIXLSHW SJ XVEHMXMSREP QEVOIXMRK(MKMXEP
QEVOIXMRK
MRGPYHI
JSPPS[MRKXIGLRMUYIW
MRGPYHIW
• 6EHMS
• 4E]TIVGPMGOQEVOIXMRK 44'
• 8ZEHZIVXMWIQIRXW
• 7IEVGLIRKMRISTXMQM^EXMSR 7)3
• &VSEHGEWXW
• 'SRXIRXQEVOIXMRK
• &ERRIVEHW
• )QEMP1EVOIXMRK
• 4VMRXEHW
• 7SGMEPQIHME1EVOIXMRK
• 7TSRWSVWLMT
• ;IFHIWMKR
XLI
7SYVGI[[[QEVOIXMRKGSQ
-R KIRIVEP HMKMXEP ERH XVEHMXMSREP QEVOIXMRK QIXLSHW LEZI XLIMV TPEGI MR QEVOIXMRK
HITIRHMRKSRXLIFYWMRIWWKSEPW*MRHMRKXLIVMKLXFEPERGIFIX[IIRXLIX[S[MPPLIPT]SY
WYGGIWWJYPP]GVIEXIEQEVOIXMRKWXVEXIK]XSVIEGL]SYVXEVKIXEYHMIRGI-XEPPGSQIWHS[R
XSYRHIVWXERHMRK]SYVXEVKIXEYHMIRGIXLIMVTVIJIVIRGIWERH[LEX[MPPFIQSWXIJJIGXMZIJSV
XLIQ-XXEOIWXMQIERHVIWIEVGLXSGLSSWIXLIVMKLXQM\SJHMKMXEPERHXVEHMXMSREPQEVOIXMRK
QIXLSHWFYXMXMWYPXMQEXIP][SVXLMX;MXLXLIVMKLXFPIRH]SYGERVIEGL]SYVXEVKIXEYHMIRGI
QSWXIJJIGXMZIP]IRWYVMRKXLEX]SYVQEVOIXMRKIJJSVXW]MIPHHIWMVIHVIWYPXW
6IJIVIRGIW
(IGVIISJXLI4VIWMHIRXSJXLI6ITYFPMGSJ9^FIOMWXERHEXIH*IFVYEV]2S4*
430
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
24-25-aprel, 2024-yil
2I[(IZIPSTQIRX7XVEXIK]SJ9^FIOMWXERJSV8EWLOIRXGMX]
;IFIV' ‘What EVIXLI (MWEHZERXEKIWSJ (MKMXEP Marketing?’ 'SRXIRX 1EVOIXMRK
-RWXMXYXI 5YMGO7TVSYX
%PI\ERHIV0 ‘The[LS[LEX[L] LS[SJHMKMXEPmarketing’
%PWLEOIXLIIT/1/-7EPEL%%%031%6-/1/,%0)(%
.VE]%%% (MKMXEP1EVOIXMRKHYVMRK'3:-(Consumer’s4IVWTIGXMZI;7)%7
8VERWEGXMSRWSR&YWMRIWWERH)GSRSQMGW
&EPE1 :IVQE( %GVMXMGEPVIZMI[SJHMKMXEPQEVOIXMRK1&EPE
( :IVQE % 'VMXMGEP 6IZMI[ SJ (MKMXEP 1EVOIXMRK -RXIVREXMSREP .SYVREP SJ
1EREKIQIRX-8 )RKMRIIVMRK
&LERHEVM4 ‘AnMRXVSHYGXMSRXSUYERXMXEXMZIresearch’
BrightEdge Channel Report (2019): ‘Organic Search Improves Ability to Map to Consumer
Intent’” (Iskandar & Komara, 2018).
&YXXPI * 'YWXSQIV VIPEXMSRWLMT QEREKIQIRX GSRGITXW ERH XIGLRSPSKMIW
&YXXIV[SVXL,IMRIQERR0XH-7&2
']FIV4PERIX ‘TopHMWEHZERXEKIWSJHMKMXEPmarketing’
Abdulakhatov M. M, “The main impacts of digital transformation on small to medium
WM^IHFYWMRIWWenterprises” Scientific electronic journal of Digital Economy and Information
8IGLRSPSKMIW2S
431
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
24-25-aprel, 2024-yil
.%,32&03/',)=28)<2303+-=%0%6-&3>36-(-2%1-/%7-2-2+463+23>-
%^MQSZ(MPQYVSH8YVHMFS]IZMGL
Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti, katta o’qituvchisi.
%RRSXEXWM]E %\FSVSX XI\RSPSKM]EPEVMHER JS]HEPERKER LSPHE VEUEQPM QYLMXHE
XVER^EOWM]EPEVRMRK \EZJWM^PMKM ZE WEQEVEHSVPMKMRM SWLMVMWL MQOSRM]EXPEVMRM XELPMP UMPMWLKE
bag‘ishlangan ushbu ish yanada dolzarb bo‘lib bormoqda. Ilmiy tadqiqotning maqsadi aqlli
kontraktlar va blokcheyn texnologiyalaridan foydalanishning shakllanish o‘ziga xosligi va
MNSFM] SUMFEXPEVMRM WLYRMRKHIO VEUEQPM EOXMZPEV FS^SVMRM VMZSNPERXMVMWL MWXMUFSPPEVMRM
ERMUPEWLHERMFSVEX
/EPMXso’zlar:&PSOGLI]RXI\RSPSKM]Eta’minot^ERNMVMPSKMWXMOEXVERWTSVX
'3:-(ZEFSWLUEKPSFEPMRUMVS^PEVSUMFEXMHE]Y^EKEOIPKERTERHIQM]EZEYPEVRMRK
oqibatlari bilan bog‘liq hozirgi holat hukumatlarga yangi raqamli texnologiyalarni jori]
IXMWLKE ]ERKM XYVXOM FIVHM &YXYR HYR]SHE &PSOGLI]R XI\RSPSKM]EWM HEZPEX WIOXSVMHE
MRRSZEXWM]EPEVZEQELWYPHSVPMORMSWLMVMWLRMRKWXVEXIKMOZSWMXEWMKEE]PERHMGLYROMFPSOGLI]R
jamoatchilik samaradorligi, ishlashi, innovatsiyasi va o‘sishi uchun vosita hiWSFPEREHM
]MPHER FSWLPEF /EREHERMRK ]IXEOGLM XI\RSPSKM]E OSQTERM]EWM FMPER
hamkorlikda, Qo‘shma loyiha doirasida, blokcheyn texnologiyasini O‘zbekiston fuqarolik
LSPEXM HEPSPEXRSQEPEVMRM ]S^MWL XM^MQMKE OMVMXMWL MQOSRM]EXM MWLPEF GLMUMPQSUHE &Y
O‘zbekistonda HEZPEX \M^QEXPEVMRM ko‘rsatishning FPSOGLI]R XI\RSPSKM]EWMKE EWSWPERKER
FMVMRGLMLEUMUM]E\FSVSXtizimi bo‘ladi. Butun mamlakat bo‘ylab ro‘yxatga olish idoralarining
FEVGLE\M^QEXPEVMSRPE]RXI^F]YVSOVEXM]EZEREZFEXPEVWM^ko‘rsatiladi. Ammo, agar Gartner
tadqiqot kompaniyasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2017yilda ro‘yxatga olingan blokcheyn
loyihalarining 82 foizi moliyaviy xizmatlar ko‘rsatishda amalga oshirilgan bo‘lsa, 2018]MPHE
boshqa tarmoqlar va tarmoqlar o‘rtasida qayta tEUWMQPERMWLREXMNEWMHEYPEVRMRKYPYWLM
JSM^KEGLE OEQE]KER ?A &PSOGLI]R XI\RSPSKM]EPEVMHER JS]HEPERMWLRMRK TSXIRWMEP
yetakchilari haqidagi ma’lumotlar –VEWQHEOIPXMVMPKER
–VEWQ.ELSRHEFPSOGLI]RXI\RSPSKM]EWMHERJS]HPERE]SXKER]IXEOGLMXEVQSUPEV
432
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
24-25-aprel, 2024-yil
.ELSR FPSOGLI]R XI\RSPSKM]EPEVM FS^SVMRMRK FELSPEVM LEUMHE KETMVKERHE WLYRM
ta’kidlash kerakki, yetakchi analitik va konsalting kompaniyalari va agentliklarining
LMWSFSXPEVMHE TVSKRS^ UMPMRKER LENQPEV JEVUMKE UEVEQE] FS^SV LENQMRMRK Wezilarli o‘sish
XIRHIRWM]EWM QEZNYH 7LYRHE] UMPMF FIWLXE EREPMXMO OSQTERM]EPEV ma’lumotlariga ko‘ra
8VERWTEVIRG] 1EVOIX 6IWIEVGL )WXMGEWX 6IWIEVGL 'SRWYPXMRK +VERH :MI[ 6IWIEVGL
1EVOIXWIRH1EVOIXW6ITSVX7IPPIVW ]MPKEOIPMFKPSFEPFPSOGLI]RXI\RSPSKM]EPEVMFS^SVM
LENQMHERQMPPMEVH%57LHSPPEVMKEGLE]IXMWLMQYQOMR –VEWQKEUEVERK ?A
20
9.6
7.7
7.59
4.4
–VEWQ+PSFEPFPSOGLI]RXI\RSPSKM]EPEVMFS^SVMRMRKLENQMQMPPMEVH%57L
HSPPEVMHE
8VERWTSVXPSKMWXMOEWMRMFPSOGLI]RXM^MQMSVUEPMMRXIKVEXWM]EPEWLYZMOSV\SREHEKMEWSWM]
E\FSVSX SUMQPEVMRM XM^MQPEWLXMVMWL XSZEV SUMQPEVMRM UE]H IXMWL YGLYR QILREX \EVENEXPEVMRM
OEQE]XMVMWLZEUMQQEXPME\FSVSX\EZJWM^PMKMRMSWLMVMWLMQOSRMRMFIVEHM?A,S^MVKMZEUXHE
PSKMWXMOEWSLEWMHEFPSOGLI]RYGLYR]IGLMQ ]S UPMKMYWLFYXEHUMUSXRMRKOSV\SREPEVYGLYR
HSP^EVFPMKMRM OS VWEXEHM ?A &PSOGLI]RKE EWSWPERKER ]IGLMQPEV YGLYR NSVM] FS^SV XI^
WYV EXPEV FMPER S WMF FSVQSUHE .ELSR FS^SVMRMRK IRK ]MVMO EYHMXSVM 4[' OSQTERM]EPEV
tarmog‘i tomonidan olingan ma’lumotlarga ko‘ra, 2030 yilga borib blokcheyn
texnologiyalaridan foydalanish jahon iqtisodiyotining 1,7 trillion dollarga o‘sishini ta’minlaydi
?A&PSOGLI]RFS^SVMVMZSNPERMWLHMREQMOEWMZEMWXMUFSPPEVMVEWQHEOIPXMVMPKER
ҳажми
1.5
2.7
2018
2019
2020
2021
433
2022
2023
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
24-25-aprel, 2024-yil
расм..ELSRFPSOGLI]RXI\RSPSKM]EPEVMFS^SVMRMRKVMZSNPERMWLHMREQMOEWMQMPPMEVH
%57,HSPPEVHE
7LYRHE] UMPMF FPSOGLI]R XI\RSPSKM]EPEVM FS^SVMRMRK S WMWLM TVSKRS^MRM UY]MHEKM
JYROXWM]EPEVSVUEPMERMUPEWLQYQOMR
𝑦𝑦!𝑒𝑒𝑥𝑥
𝑦𝑦 ! 𝑥𝑥2−𝑥𝑥
FY]IVHE]–JYROXWM]ERMRKUM]QEXMQMPPMEVHHSPPEVHE\–JYROWM]EEVKYQIRXM ]MPRMRKXEVXMF
VEUEQM
– ]MPPEV IOWTSRIRWMEP ZE TSPMRSQ XIRHIRXWM]EPEVM maʼlumotlari EWSWMHE
SPMRKERREXMNEPEV]MPKEGLEFPSOGLI]RFS^SVMRMRKHMREQMOEWMRMTVSKRS^UMPMWLMQOSRMRM
FIVEHM&IPKMPERKERQE PYQSXPEVUY]MHEKMNEHZEPHEOS VWEXMPKER
NEHZEP
]MPKEGLENELSRFPSOGLI]RXI\RSPSKM]EPEVMFS^SVMRMVMZSNPERXMVMWLMWXMUFSPPEVMRMFELSPEWL
&PSGOGLEMR XI\RSPSKM]EWM FS^SVM OS VWEXOMGLM ]MP FS ]MGLE QMPPMEVH %57L
HSPPEVMHE
)OWTSRIRWMEPXIRHIRXWM]E𝒚𝒚!𝟏𝟏𝟎𝟎𝟎𝟎𝟎𝟎𝟎𝟎𝟎𝟎𝟎𝟎𝟒𝟒𝟒𝟒𝟒𝟒𝟒𝟒𝟒𝟒
4SPMRSQMEPXIRHIRXWM]EWM𝒚𝒚!𝟎𝟎𝟒𝟒𝟒𝟒𝟒𝟒𝟒𝟒𝟒𝟒𝟐𝟐−𝟎𝟎𝟒𝟒𝟒𝟒𝟒𝟒𝟒𝟒𝟒𝟒𝟏𝟏𝟓𝟓𝟓𝟓𝟓𝟓𝟓𝟓
]MPKE UEHEV FPSOGLI]R XI\RSPSKM]EPEVM FS^SVM LENQM FS ]MGLE SPMRKER TVSKRS^
ZSUIEPEVVMZSNPERMWLMYGLYRS VXEGLETIWWMQMWXMOWXWIREVM]HELMWSFPERKEROS VWEXOMGLPEV4['
XSQSRMHERFEWLSVEXUMPMRKERMHERWI^MPEVPMHEVENEHETEWX9WLFYTVSKRS^RMRKOIGLMOMWLMRMRK
EWSWM] WEFEFPEVM JS]HEPERYZGLMPEVRMRK VEUEQPM XIRKWM^PMKM FMV UEXSV QEQPEOEXPEV WLY
jumladan O’zbekistonning raqamlashtirish jarayonidan sezilarli darajada orqada qolishi,
WLYRMRKHIO VEUEQPM QYLMXKE TSXIRXWMEP JS]HEPERYZGLMPEVRMRK MWLSRGLWM^PMKM QEZNYHPMKM
FS PMWLMQYQOMR
*S]HEPERMPKEREHEFM]SXPEVro’yxati.
0II ,0 4EHQEREFLER : ;LERK 7 8LI FYPP[LMT IJJIGX MR WYTTP]
chains. Sloan Management Review, Vol. 38, No. 3, pp. 93‐102.
%RKIPIW 6 6*-( 8IGLRSPSKMIW 7YTTP]'LEMR %TTPMGEXMSRW ERH
-QTPIQIRXEXMSR-WWYIW-RJSVQEXMSR7]WXIQW1EREKIQIRX:SP2STT
8ETWGSXX(SR8LIHMKMXEPIGSRSQ]TVSQMWIERHTIVMPMRXLIEKISJRIX[SVOIH
MRXIPPMKIRGI–2I[=SVO1G+VE[,MPP––V
/SYLM^EHIL 1 7EFIVM 7 7EVOMW . &PSGOGLEMR XIGLRSPSK] ERH XLI
WYWXEMREFPIWYTTP]GLEMR8LISVIXMGEPP]I\TPSVMRKEHSTXMSRFEVVMIVW-RXIVREXMSREP.SYVREPSJ
4VSHYGXMSR)GSRSQMGW%VXMGPI
434
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
24-25-aprel, 2024-yil
ФИНАНСОВЫЕЦЕНТРЫСЕГОДНЯ:ТОЧКИРОСТАНОВОЙ ЦИФРОВОЙ ЭКОНОМИКИ
АбдуллаевАнварФархадович
4L(., доцент кафедры “Международные финансыкредит” Ташкентскийфинансовый
институт,)QEMPECEFHYPPEIZ$XJMY^36'-(
Финансовый центр сегодня — это не просто определенная территория, на
которой находится большое количество банков и финансовокредитных
организаций международного уровня, обрамленных пулом сервисных компаний, как
это было в Амстердаме <:--века. Это площадка со всей необходимой финансовой
инфраструктурой и выстроенными механизмами привлечения и распределения
капиталов. Это залог диверсификации доходов экономики, это социально
культурный кластер, точка опоры в кризисы.
Международный финансовый центр —это город или территория государства,
которые мобилизуют и перераспределяют огромные объемы финансовых ресурсов,
сочетают в себе комплекс банковских и специализированных кредитнофинансовых
институтов, выполняющих международные валютные, финансовые и кредитные
сделки, операции с товарами и ценными бумагами.
РейтингтопМФЦ+*'-
Место
НьюЙорк
Лондон
Токио
Шанхай
Сингапур
Гонконг
Пекин
СанФранциско
Женева
ЛосАнджелес
Шэньчжэнь
Дубай
Франкфурт
Цюрих
Париж
Чикаго
Эдинбург
МФЦ
Международные финансовые центры уже давно перестали функционировать
в треугольнике биржа—банк—страхование, а сами по себе становятся институтами
развития, генераторами новейших технологий для следующего технологического
уклада. При этом на фоне старейших МФЦ, которые представляют собой целые
городские агломерации вроде НьюЙорка и Лондона с широким пулом ведущих
435
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
24-25-aprel, 2024-yil
банков,страховыхкомпаний,биржи множества других организаций, появляется все
больше локальных финцентров.
Постиндустриальная экономика — это не только экономика услуг и
технологий,нои экономика городов, вклад которых в глобальный ВВП стремительно
возрастает. Важная функция глобальных городов — это финансовое
посредничество — комплексно реализуется через площадки финансовых
центров.
Обязательныесоставляющиемеждународногофинансовогоцентра:
— устойчиваявалютаистабильнаяфинансоваясистема;
— развитаяфинансоваяисоциальнаяинфраструктура;
— широкий инструментальный спектр финансового рынка,обеспечивающий
кредиторам и заемщикам разнообразие вариантов расходов, рисков,
контроля и ликвидности;
— адаптированноезаконодательство,втомчисленалоговое;
—
правовые гарантии, способствующие
международных заемщиков и кредиторов;
доверию
со
стороны
— человеческий капитал, владеющий необходимыми финансовыми
знаниямиблагодаряпериодическомуобучениюиповышениюквалификации;
— современные и эффективные технологии обмена информацией и
средства связи.
Сектор новых финансовых технологий сегодня является приоритетным
направлением развития если не для всех финансовых центров мира, то для
большинства. Финансовый сектор в целом стоит на пороге кардинальных
изменений: внедрение новых технологий меняет саму модель развития финансовых
продуктов и услуг, а такжеметодовуправленияими. Порасчетам Высшей школы
экономики,ужевближайшембудущем—кгоду—10% всехактивовглобального
ВВПбудутхранитьсясиспользованиемтехнологии блокчейн.
Международные финансовые центры не случайно тяготеют к новейшим
цифровым и финансовым технологиям. Именно с их помощью они смогли повысить
свою конкурентоспособность и сделали финансы более глобальными посредством
интернета. Сейчас они все больше стимулируют появление инструментов для нового
технологического уклада. Многие финансовые центры делают ставку на развитие
сегмента новых финансовых технологий: Сингапур, Дубай, Пекин, Шанхай, Нур
Султан и другие стремятся стать финтеххабами.
Очевидно, что новые технологии станут драйверами следующей цифровой
революции, позволив цифровизировать любой ценный актив и дав возможность
совершать сделки с этими активами новыми, инновационными способами.
Результатом этого процесса станет финансизация — проникновение финансовых
отношений во все сферы экономики и жизни.
Мировой рынок облачных вычислений прирастает примерно на 20% в год.
436
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
24-25-aprel, 2024-yil
Суммарная выручка публичных облачных сервисов в году вырастет до 266,4
млрд долларов. К 2020 году совокупный объем инвестиций в технологии больших
данных превысит 70 млрд долларов.
Рис.1.ОценкавкладацифровизациивростВВПнакопленным итогам 20172030 гг.
Использование продуктов и технологий на базе искусственного интеллекта в
операциях с ценными бумагами, управлении активами и других сегментах
банковской деятельности, развитие сектора цифровых активов, в том числе
криптовалютных, блокчейнтехнологий, уже сегодня начинают определять облик
глобального финансового рынка будущего. Сегодня не осталось цифровых
аутсайдеров — почти каждая сфера экономики, даже промышленность, активно
внедряет новые технологические продукты.
Цифровизация (или цифровая трансформация)бизнеса стала приоритетным
направлением работы корпоративного сектора во всем мире. Компании активно
используют новые возможности, предоставляемые технологическим прогрессом:
корпоративный сектор, стремясь повысить свою эффективность, активно
пользуется услугами и продуктами молодых финтехкомпаний или же просто их
покупает. Так, согласно исследованию аналитического агентства -RXIVREXMSREP (EXE
'SVTSVEXMSR -('), к 2023 году глобальные инвестиции в цифровизацию составят 7,4
трлн долларов.
Многие финансовые центры мира и правительства разных стран стремятся
оседлатьэтуволнуновыхтехнологий.Нетолькоиспользоватьихв своей работе, но,
что более важно, помогать их внедрению, разрабатывая регуляторную базу. Так,
«регуляторные песочницы» созданы на базе регуляторов Гонконга, Сингапура,
Управления по финансовому регулированию и надзору Великобритании *'%
Нидерландов. В
«песочнице» тестируются новые финансовые продукты и разрабатывается
нормативноправовая база для их работы на открытом рынке.
Ведущие МФЦ активно включились в процесс цифрового преобразования
мировой экономики: помимо традиционных инструментов финансирования
крупных проектов модернизации они организуют новые виды привлечения
инвестиций в виде краудфандинга и частного размещения ценных бумаг (включая
437
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
24-25-aprel, 2024-yil
-RMXMEP 'SMR 3JJIVMRK -'3) для перспективных инновационных стартапов. Например,
МФЦ Сингапура одним из первых совместно с государственным центробанком
адаптировал регулирова=ние для получения финтехстартапами максимума
привилегий, Швейцария в числе первых либерализовала законодательство в
отношении криптовалют. Наконец, именно МФЦ заняты привлечением и обучением
специалистов в области новых ИТ, способных оказывать глубинные консультации
при внедрении инноваций в промышленную и финансовую сферы.
К основным тенденциям в технологиях относятся: — большие данные (&MK
(EXE —искусственныйинтеллект; —машинноеобучение;—облачные технологии; —
интернет вещей; — блокчейн. Отметим, что цифровизация действительно несет
масштабные изменения всему мировому хозяйству: так, с 2010 по 2015 год активы в
технологических предприятиях выросли на 11%, а в других отраслях в среднем
только на 1%. Одно только повсеместное внедрение технологий ИИ к 2030 году
увеличит объем глобального рынка товаров и услуг на 15,7 трлн долларов.
Сейчас глобальный финансовый рынок оказался перед необходимостью
ответить на вызовы четвертой промышленной революции. Начать с того, что идет
активное техническое перевооружение предприятий в развитых и развивающихся
странах под влиянием новых цифровых технологий — и на это требуются деньги.
Основными лидерами инвестиций в ключевые технологии являются банковская
сфера, сектор связи, торговля, логистика, производство, добывающий сектор и
государственная власть. Плюс финансирование ищут стартапы, разрабатывающие
отдельные решения в рамках новых направлений.
ИСПОЛЬЗОВАННАЯЛИТЕРАТУРА
-RXIVREXMSREP 1IVGLERHMWI 8VEHI 7XEXMWXMGW 7YTTPIQIRX XS XLI 'SQTMPIVW 1ERYEP
ПубликацииОрганизации Объединенных Наций: Нью Йорк, 2019
+YMHI XS 7LEVMRK )GSRSQMG (EXE MR 3JJMGMEP 7XEXMWXMGW United Nations: енева.
LXXTWYRIGISVKWXEXMWXMGWTYFPMGEXMSRWKYMHIWLEVMRKIGSRSQMGHEXESJJMGMEPWXEXMWXMGW
-RXIVREXMSREP1SRIXEV]*YRH;SVPH)GSRSQMG3YXPSSO(EXEFEWI3GXSFIV
Винокуров, Е., Кузнецов, А., Бердигулова, А., Федоров, К., Бабаджанян, В.
Макроэкономический прогноз 2023. Ноябрь 2022. Москва: Евразийский банк
развития
7GLYWXIV'ERH(EZMW. 3PHHSKRI[XVMGOW#8LIJMXRIWWSJQMVVSVXVEHIEREP]WMWXS
HIXIGXMPPMGMXJMRERGMEPSYXJPS[WJVSQ%JVMGE &EGOKVSYRH4ETIV)GSRSQMG(IZIPSTQIRXMR
%JVMGE 6ITSVX 8EGOPMRK -PPMGMX *MRERGMEP *PS[W JSV 7YWXEMREFPI (IZIPSTQIRX MR%JVMGE
92'8%(Женева
438
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
24-25-aprel, 2024-yil
536%5%043+ -78326)749&0-/%7-(%%,30-732-2-2+3 7-7,-
-^MQFIXSZ/EHMV7ETEVFE]IZMGL
2YOYWMRRSZEWMSRMRWXMXYXMHEEWWMWXIRXo’qituvchi
UEHMVM^MQFIXSZ$KQEMPGSQ
%RRSXEXWM]E Ushbu maqolada Qoraqalpog‘iston Respublikasi hamda tumanlaridagi
tug‘ilish darajasi, o‘lim darajasi, tabiiy o‘sishi ko‘rib chiqildi. Respublika statistika
FSWLUEVQEWMRMRK2022 yillardagi statistic ma’lumotlar asosida tahlil qilingan.
Kalit so‘zlar: Demografiya, tug‘ilish darajasi, o‘lim darajasi, tabiiy o‘sish, promille,
ELSPMRMRKXEFMM]LEVEOEXM
/MVMWLO‘tgan 30 yil ichida jahon demografik o‘zgarishlari bozor iqtisodiyotiga o‘tish
bilan bir vaqtda demografik o‘tishni ham boshidan kechirgan mamlakatimizga sezilarli ta’sir
ko‘rsatdi.Mamlakatimiz va uning mintaqalarining keyingi 5]MPHEKMHIQSKVEJMOWEPSLM]EXM
MNXMQSM]iqtisodiy taraqqiyotning yangi bosqichiga o‘tish imkonini berdi, [1]
%WSWM]UMWQTug'ilish, o'lim va tabiiylikning umumiy ko'rsatkichlari Qoraqalpog‘iston
Respublikasi aholisining o‘sishi asosan tabiiy o‘sish, ya’ni tug‘ilishning niWFEXER QEUFYP
ko‘rsatkichlari va o‘lim darajasining pastligi bilan M^SLPEREHM
%LSPMRMRK XEFMM] LEVEOEXM OSIJJMXWMIRXPEVM ]MPPEVMHE ELSPM WSRMKE
RMWFEXERTVSQMPPI
439
2244.5
4.1
17.6
24.3
5.8
5.5
4.6
4.8
4 5.9
20.2 24.4
2212.5
2222..58
24
17
6.1
6.3
19 21.7
,2022
5.3
4.3
22.254.9
5.5
19.622.5
5.3
5.1
2201.8.8
4.2
21.624.5
5.4
5.3
18.7 23.6
5.3
5.7
4.8
4.8
5.1
4.8
5.2
5.1
4.9
6.2
5.4
18.1
15.9
25.3
2245..61
21.925.7
223.3
202.92.9
,2010
5.1
4.8
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
24-25-aprel, 2024-yil
yillarda Qoraqalpog‘istonda tug‘ilishning umumiy koeffitsienti 23,3 ‰ dan
22 ‰ gacha pasayganligini, [2] ZE WLYPEVHER yilda eng yuqori ko‘rsatkich &IVYRM]
(25,1‰), Ellikqal’a (24,5‰), 2YOYW XYQERMHE (24,9‰) ZE%QYHEV]S ‰)XYQERPEVMHE
UE]H IXMPKERMRM EPSLMHE XE OMHPEWL lozim. Tug‘ilish OSIJJMXWMIRXM 24‰ oralig‘ida bo‘lgan
tumanlar: Mo‘ynoq (19,6‰), Chimboy (20,2‰),Qo‘ng‘irot(21,6‰),Xo‘jeyli(21,5‰),To‘rtko‘l
(22,5‰),2YOYWshaqrida (20,9 ‰) va Qonliko‘l (20,8‰) tumanlari. Tug‘ilishning eng past
ko‘rsatkichlari Shumanay (17,6‰), Kegeyli (18,7‰), Bozatau (15,9‰) va Taxtako‘pir (17‰)
XYQERPEVMHEOY^EXMPQSUHE?A
<YPSWE 9QYQER SPKERHE WLYRM E]XMWL QYQOMROM YQYQER VIWTYFPMOE ZE YRMRK
EPSLMHE LYHYHPEVM ELSPMWMRMRK ]SWL XEVOMFMHEKM S ^KEVMWLPEV UYPE] HIF FELSPERQSUHE
8YK MPMWL ZE S PMQRMRK UM]SWM] OEQE]MWLM QILREXKE PE]SUEXPM ]SWLHEKM ELSPM YPYWLMRMRK
SWLMWLMKE SPMF OIPHM FY LEQ LYHYHRMRK MUXMWSHM] VMZSNPERMWLMRM XE QMRPEWL LEQ SMPE
farovonligini oshirish imkoniyati sifatida baholanadi. Qoraqalpog‘istonning demografik
WEPSLM]EXMRM VMZSNPERXMVMWLKE IOSPSKM]E XMFFM]SX ta’lim, QILREX FS^SVM WSLEPEVMHE ]EREHE
WEQEVEPMVSUWM]SWEXSPMFFSVMWL]SVHEQFIVEHM
*S]HEPERKEREHEFM]SXPEV
[1] Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 — 2026 йилларга
мўлжалланганЯнгиЎзбекистоннингТараққиётстратегияситўғрисида”гиПФсон
Фармони. 28.01.2022 йил.
[2] Н.К.Аимбетов, Х.Л.Атаджанов, Д.Н.Есенгелдиев. Динамика и прогноз
демографических показателей Республики Каракалпакстан. г. Нукуса. // Вестник
ККО АН РУз, 2022. №2. с. 161
[3] O‘zbekistSR HIQSKVEJMO ]MPPMO to‘plami 8SWLOIRX ]
LXXTWWXEXY^Y^VEWQM]WXEXMWXMOEHIQSKVETL]LXXTW[[[UVWXEXY^Y^VEWQM]
WXEXMWXMOEHIQSKVETL]
440