The text was extracted automatically from the PDF file, so the formatting may be broken. Open the PDF copy for the correct view.
Menejment va zamonaviy
texnologiyalar universiteti
2023-yil 14-dekabr
6ITSWMXSV]
.YVEIZ11 8LISVIXMGEPERHTVEGXMGEPTVMRGMTPIWSJMQTVSZMRKXLIGSRXIRX
SJ XLI TIHEKSKMGEP EGXMZMX] SJ -'8 XIEGLIVW SJ TVSJIWWMSREP IHYGEXMSREP MRWXMXYXMSRW MR XLI
GSRHMXMSRWSJMRJSVQEXMSRSJIHYGEXMSR
181
Menejment va zamonaviy
texnologiyalar universiteti
2023-yil 14-dekabr
ЦИФРОВИЗАЦИЯ ОБРАЗОВАНИЯ И РОЛЬ ПРЕПОДАВАТЕЛЕЙ И СТУДЕНТОВ В
ЭТОМ ПРОЦЕССЕ
Дилноза Зарипова Анваровна, С.Султанова
Ташкентский университет информационных технологий имени Мухаммада аль
Хорезми, zaripovada85@gmail.com
Ташкентский университет информационных технологий имени Мухаммада аль
Хорезми
Аннотация: В статье рассматриваются меры, принимаемые при переходе к
цифровому образованию в Республике Узбекистан, а также цифровизация
образовательного процесса и ее преимущества. Также присутствует понимание роли
преподавателей и студентов в цифровизации образовательного процесса.
Ключевые слова: электронный дневник, геймификация, периферийное
оборудование, мониторинг, оцифровка, цифровое задание, цифровой университет,
виртуальная школа
Указ Президента Республики Узбекистан от 6 ноября 2020 года № ПФ6108 "О
мерах по развитию образования и науки в новый период развития Узбекистана"
(далее Указ) в целях обеспечения реализации:
Расширение использования информационнокоммуникационных технологий в
высшем образовании:
Преимущества цифровизации образовательного процесса
Цифровое образование играет решающую роль в образовании. Цифровое
образование день ото дня меняет традиционный способ преподавания.
Со временем классная комната трансформировалась в цифровые инструменты
и образовательные технологии. Для создания цифровых заданий используются
самые популярные социальные сети и средства коммуникации. Потому что это
позволяет учащимся проявлять больше интереса к образованию в форме цифрового
обучения и расширять свой кругозор.
а) Учебные пособия позволяют учителям и родителям более активно
использовать цифровые технологии. Такие технологии, как инструмент цифрового
обучения и платформа социального обучения, облегчают учителю создание группы и
управление ею. Поскольку это позволяет учителю удовлетворять индивидуальные и
групповые потребности. Такое индивидуальное обучение сделало процесс обучения
более эффективным, сократив разрывы между обучением и ускорив прогресс. mElimu
предоставляет учителям инструмент планирования, который упрощает их задачу.
Используя цифровые инструменты и технологии, учителя могут связаться с мировым
преподавательским сообществом, где они могут поделиться своими советами,
задать вопросы для расширения своих знаний, чтобы они могли поделиться своими
знаниями со своими учениками. могут предоставить полную информацию. mElimu
даже предлагает цифровой контент, геймификацию, цифровые инструменты
обучения, которые интегрируют и обогащают учебную программу, позволяют
учащимся взаимодействовать с преподавателями в чате, а также pdfфайлы и
вложения для получения информации о студентах. В дополнение к учителям, mElimu
предоставляет множество преимуществ цифрового образования, поскольку
182
Menejment va zamonaviy
texnologiyalar universiteti
2023-yil 14-dekabr
родителям трудно отслеживать активность учащихся изза занятости родителей, но
mElimu предоставляет родителям множество возможностей для обучения с
помощью платформы цифрового обучения. можете поговорить с муравьедом о
развитии учащихся, информация будет обновляться немедленно. на занятиях следите
за повседневной деятельностью учащихся. Платформа цифрового образования
помогает учителям привлекать к работе любого родителя, независимо от таких
факторов, как карьерные требования, поездки и другие сложные ситуации.
б) Цифровое образование делает учащихся умными или знающими.
Инструменты и технологии цифрового обучения позволяют учащимся развивать
навыки самоуправления. Они способны определять, что необходимо выучить. Когда
учащиеся проявляют интерес к выбранному ими контенту, они запоминают его на
более длительный период времени. Цифровые средства обучения и технологии
развивают навыки критического мышления. Дети, которые решают открытые
вопросы с помощью воображения и логики, учатся принимать решения. mElimu
предлагает студентам функцию геймификации для интерактивного обучения,
поскольку они учатся работать в команде и укреплять доверие друг к другу, чтобы
выиграть игру или достичь цели. Это также помогает повысить эффективность,
продуктивность и командную работу, которые так необходимы для обучения. В
процессе цифрового обучения учащиеся должны были выполнять работу в течение
установленного периода времени, что способствовало укреплению дисциплины.
Дети, разочарованные системой обучения, также могут дольше играть в игры,
поскольку это способ самостоятельно узнавать чтото новое, развивать терпение и
трудолюбие. Используя цифровые средства обучения, у детей развивается ощущение
положительных результатов в приобретении новых знаний, что, в свою очередь,
укрепляет уверенность в том, что они будут учиться все больше и больше. mElimu
предлагает индивидуальные курсы, разработанные лучшими преподавателями и
доступные каждому, даже при наличии доступа к Интернету.
в) Инструменты и технологии цифрового обучения расширяют возможности
непосредственного обмена информацией. В процессе цифрового обучения учащийся
приобретает все больше и больше информации и получает информацию о
содержании, адаптированную к его индивидуальным потребностям. Благодаря
оцифровке это позволяет каждому ученику учиться в оптимальном темпе и с пользой
для себя. Цифровые инструменты и технологии обучения позволяют учителям быстро
обмениваться информацией с другими учителями в режиме реального времени. С
помощью цифровых обучающих устройств классы по всему миру могут не только
обмениваться информацией, но и координировать свои действия друг с другом,
чтобы обогатить и улучшить процесс обучения, опыт и коммуникативные навыки.
Организация цифровых мероприятий преподавателей и учащихся
Для достижения основных целей Центр информации о качестве образования
может работать по следующим направлениям:
1. Компьютеризация образовательных учреждений, которая включает в себя не
только обеспечение школ и университетов компьютерами, но и периферийным
оборудованием, включая мультимедийные проекторы и доски, принтеры, сканеры,
модемы и многое другое.
2. Подключение образовательных учреждений к Интернету. В будущем это
позволит учащимся использовать его непосредственно во время занятий, а
преподаватели смогут проводить занятия удаленно или проходить курсы
дистанционного обучения на рабочем месте.
3. Разработка и внедрение технологий дистанционного обучения. На
183
Menejment va zamonaviy
texnologiyalar universiteti
2023-yil 14-dekabr
сегодняшний день эта форма обучения является наиболее перспективной. Однако
дистанционное обучение имеет ряд недостатков, включая высокую стоимость курсов
и несколько необработанную систему управления знаниями. В будущем планируется
тщательно изучить методику преподавания и снизить ее стоимость, которая будет
открыта для всех.
4. Создание единой системы знаний для мониторинга занятий, которая поможет
своевременно проводить эти знания, выявлять преимущества и недостатки того или
иного метода обучения. Это одна из главных задач информатизации. Качество
образования необходимо значительно повысить, считают эксперты.
5. Обеспечение образовательных учреждений электронными учебными
пособиями, совместимыми с учебной программой. В последнее время также
набирает популярность проблема создания электронных учебников, что значительно
повышает эффективность преподавания. Однако на сегодняшний день не существует
единых учебников, структурированных в соответствии с учебной программой
6. Открытие информационнообразовательных центров, где не только учащиеся,
но и преподаватели могут повысить компьютерную грамотность, познакомиться с
новейшими информационными технологиями и методами их применения в
образовании.
7. Информатизация образования, а также создание нормативной базы для
внедрения информационнокоммуникационных технологий в образовательный
процесс. Естественно, внедрение новых технологий требует наличия правовой базы,
учитывающей не только права и обязанности, процедуру внедрения ИКТ, но и вопрос
авторского права на электронные приложения.
Информатизация системы образования имеет две основные проблемы, которые
существенно влияют на скорость внедрения ИКТ в образовательный процесс.
Как упоминалось выше, информатизация образования это также
использование компьютеров в процессе обучения. Это направление называется
компьютеризацией и предполагает активное использование компьютерных
технологий в процессе обучения.
Как я могу разнообразить урок с помощью персонального компьютера?
Знакомьте учащихся с определенной темой, подкрепляя ее красочной
презентацией. С ее помощью задействуются два канала, которые отвечают за
получение информации одновременно слух и зрение. Презентация может содержать
не только картинки и таблицы, базовые описания, но и видеои аудиоматериалы.
Использование видеоматериалов фильмов, видеозаписей. Использование
таких материалов особенно успешно при изучении исторической литературы,
биологии и географии, химии, астрономии.
Использование специальных компьютерных программмодуляторов. С их
помощью вы можете проводить различные эксперименты физические или
химические, имитируя галактики и системы в астрономии. Все, что вам нужно
сделать, это настроить данные вашего компьютера.
Литературы
A teacher’s guide to using technology in the classroomF]/EVIR7-ZIVW
(MKMXEP'SRRIGXMSRWMRXLI'PEWWVSSQF](EZMH11EVGSZMX^
(MKMXEP WXSV]XIPPMRK MR XLI GPEWWVSSQ RI[ QIHME TEXL[E]W XS PMXIVEG] PIEVRMRK ERH
GVIEXMZMX]F]3LPIV.EWSR
184
Menejment va zamonaviy
texnologiyalar universiteti
2023-yil 14-dekabr
ИНФОРМАТИКА ДАРСЛАРИДА ТАЬЛИМСАМАРАДОРЛИГИНИ ОШИРИШНИНГ
ИННОВАЦИОН ЁНДАШУВВА УСУЛЛАРИ
Абдураимов Достонбек Эгамназар ўғли
Гулистон давлат университетикатта ўқитувчиси
)QEMP%FHYVEMQSZHSWXSRFIO$QEMPVY
Ахмедова Холбуви Абдуллаевна
Сардоба туман касбҳунар мактаби ўқитувчиси
Рахмонов Асадбек Абдурахим ўғли,
Гулистон давлат уриверситети талабаси
Зиёдуллаева Шаҳзода Ҳусан қизи
Гулистон давлат уриверситети талабаси
Аннотация: Бугунги кунга келиб таьлим жараёнида фақат педагогнинг фаол
меҳнат қилиши етарли самара бермай қолди. Ўқитиш, ўрганиш жараёнида
ўқувчиларнинг фаоллигини ошириш, уларнинг мустақил фикрлай олиши, мустақил
ўргана олиши, мустақил масалалар еча олиши таьлим самарадорлигини
ўқувчиларнинг мустақил билим олишларининг аҳамияти катта.Мақолада
информатикада дарс самарадорлигини оширишда инновацион усуллардан
фойдаланишнинг айрим хусусиятларини очиб бериш, ахборот коммуникацион
технологияларнинг ўрнини кўрсатиб бериш ва инновацион усуллардан фойдаланиб
дарс самарадорлигини ошириш ёритиб берилган.
Калит сўзлар: Инновация, интеллектуал, диаграмма технологиялар операция
топшириқлар, кластер, синквейн, компонентлар, репродуктив
Мустақил ривожланиш йўлидан бораётган Республикамизда янги иқтисодий
шароитлар рўёбга келдики, бу халқ хўжалигининг барча соҳаларида, хусусан, таьлим
тизимида ҳам қатор ислоҳотларни амалга оширишни тақозо этади. Фан ва техника
тараққиётининг
жадал
кечаётгани,
компьютер
техникасининг
кенг
қўлланилаётганлиги, ўқувчиларга берилиши лозим бўлган билимлар кўламининг
тобора ошиб бораётганлиги, таьлимни тубдан яхшилашни, фанлар бўйича миллий ва
маҳаллий шароитларга мос келадиган ҳамда малакали мутаҳассисларни тайёрлаш
имконини берадиган дастур ва дарсликлар, таьлимнинг замонавий методларини
ишлаб чиқишни талаб қилади.Информатикадан дарс самарадорлигини оширишда
инновацион усуллардан фойдаланиш, инновацион ёндашув ва унинг усулларини
мукаммал эгаллаш муҳим аҳамият касб этади. Бунда фан машғулотларини босқичма
босқич ташкил этиш мақсадга мувофиқдир.
Биринчи босқичдау фан ҳақида асосий маълумотлар келтирилади. Иккинчи
осқичдаодатда давр талабларининг энг долзарб, мунозарали масалалари муҳокама
қилинади. (Изланг, фикрланг ижод қилинг, тарзида иш кўрилади).
Учинчи босқичда назарий қоидалар илгари сурилган чуқурлаштирилган
даражада баён қилинади.
Маълумки, мустақил ижодий фикрлаш ўқиш мобайнида пайдо бўладиган
қийинчиликларниэнгиш жараёнида шаклланади ва ривожланади.Тўртинчи босқичда
тескари алоқа, боғланиш учун материал берилади.Бешинчи босқичда ўқитувчиси
ўрганган мавзуларни тўғри тушунганлигини назорат қилинади, уларда ўзўзини
назорат қилиш учун топшириқларнинг турли хил шакл (оғзаки саволжавоб, ёзма ва
тест) лари қўлланилади ва тўғри жавоблар келтирилади.
185
Menejment va zamonaviy
texnologiyalar universiteti
2023-yil 14-dekabr
Топшириқлар ўқитувчилар аниқ ҳаттиҳаракатини англатувчи феълларда
ифодаланиши даркор.Бунда ўзлаштиришнинг фикрлаш даражаларига мувофиқ
бўлган феъллардан кўпроқ фойдаланишга алоҳида эътибор бериш лозим. Чунки, улар
материални
юқори
интеллектуаллик
даражаларида
ўзлаштирилишини
таъминлайди.Ҳар бир топшириқ фақат бир тушунча ёки қонунқоидани
ўзлаштирилганлигини текшириши ҳамда ихчам, тушунарли тарзда баён қилиниши
лозим.
Ёзма топшириқлар тузиш, таянч сўз ва иборалар вариантидан фойдаланишни
назарда тутади. Бу шаклдаги топшириқларни тузишда интерфаол методларни қўллаб
ҳал қилинадиган топшириқлар миқдорига ҳам эътибор бериш лозим.Чунки, кластер,
синквейн, Венн диаграммаси, инсерт, концептуал жадвал, Кейсстади, Тсхемасини
тузиш, техник диктант ёзиш каби интерфаол методларни қўллаш ўқувчиларнинг
фикрлаш қобилиятини ривожлантиради, ўқув материалини юқори интеллектуаллик
даражаларида ўзлаштирилишини таъминлайди.
Юқорида қайд қилинган ва бошқа интерфаол методлардан ўқув жараёнида
фойдаланиш ўқувчилардан ижодкорлик фаолиятини, қолаверса, бу ишларни билим
таксономияси даражаларида ўзлаштирган бўлишини талаб қилади. Интерфаол
методларни нотўғри қўллаш бу методлар самарадорлигини пасайтириш ёки бу ҳақида
нотўғри тушунча пайдо бўлишига сабаб бўлади.Ўзига ишончни шакллантирмасдан
мустақил фикрлашни вужудга келтириш мумкин эмас.Шу билан бирга ўзига ишончни
англаш мустақил фикрлашни тақозо қилади. Ҳар бир ўқувчи ўз фикрининг
аҳамиятлигига ишонч ҳосил қилувчи ахборот олиш учун ҳаракат қилиши зарур.Акс
ҳолда, у дарсда ўзини суст тутади ва мустақил фикрлай олмайди.
Ўқув мақсадларини аниқлаш мумкин бўлмаган даражаларда, уларни нисбатан
умумлашган шаклда ифодалаб, тест топшириқлари тузиш имконияти туғилади. Ёки,
аввал ўқув мақсадлари таксономия тоифалари бўйича умумийроқ шаклда аниқланиб,
сўнгра уларга мос келувчи ва якуний натижани яққолроқ ифодаловчи феъл танланиб,
сўнгра тест топшириқлари тузиш мумкин. Материални ижодий даражаларда
ўзлаштирилганлигини аниқловчи–очиқ, бир неча тўғри жавобли ёпиқ, мувофиқликни
аниқловчи каби тест шаклларидан фойдаланиш муҳимдир.
Очиқ тестлар.Агар тест топшириғи матнида унинг таянч сўзлари ёки гап тушириб
қолдирилган бўлса, бундай топшириқ очиқ (тугалланмаган) тест деб аталади.Бу
шаклдаги тестларда ўқувчиларнинг битта, иккита сўздан иборат қисқава аниқ жавоб
беришлари тахмин қилинади.
Ёпиқ тестлар.Бундай тестлар савол ва бир нечта жавоблардан иборат бўлади, бу
жавоблардан бири тўғри, қолганлари тўғрига ўхшаш, бироқ нотўғри бўлади.Таклиф
қилинадиганжавоблар сони иккитадан бештагача ва ундан кўпроқ бўлиши мумкин;
Масалан:Мувофиқликка оид тестлар Бу тестларнинг моҳияти бир кўп сонли
элементларнинг бошқаларига мувофиқлигини аниқлаш заруратига асосланган. Бу
топшириқлар “мувофиқлик аниқлансин” деган иккита сўздан иборат конструкция
асосида тузилиши лозим.Инновацион таълим технологиялари мажмуавий интегратив
тизимлар бўлиб, таълим мақсади билан белгиланган касбий кўникма, малака шаҳс
ҳислатларини ўрганувчилар томонидан эгалланиши, билимлар ўзлаштиришга
йўналтирилган операция ва ҳаракатларнинг тартиблаштирилган тўпламини ўз ичига
қамраболади.
Информатикадан дарс самарадорлигини оширишда инновацион усуллардан
фойдаланиш ўқитувчилар маҳоратини ошириш аввало уларнинг махсус касбий
салоҳиятига боғлиқ.Информатикадан дарс самарадорлигини оширишда инновацион
усуллардан фойдаланиш ўқитиладиган фанларнинг соати кўплигини инобатга олган
186
Menejment va zamonaviy
texnologiyalar universiteti
2023-yil 14-dekabr
ҳолда улар билимини ошириш муаммосини ҳам ҳар хил йўллар билан ҳал қилиш
зарур.Аммо, уларнинг методикмаҳорати шундай универсал компонентларни ўз ичига
қамраб оладики, ушбу компонентлардан турли ўқув фанлари педагоглари фойдалана
оладилар ва бу йўналишдаулар тез вақтда яхши натижага эришишлари мумкин.
Салоҳият аниқ фан йўналишида аниқ ишни самарали бажариш учун зарур бўлган
ўзига хос хусусиятни билдиради.Салоҳият тушунчаси ўз ичига маҳсус билимлар, ўзига
хос кўникмалар, фикрлаш усулларини ва ўз ҳаракатларига жавобгарликни тушунишни
қамраб олади. Яна шу ҳам маълумки, бакалавр ўқитувчилар ўтказилаётган
машғъулотлардан, ўзи қилаётган ишидан қониқиш ҳосил қилиши ҳам жуда катта
аҳамиятга эга.
Маҳоратни эгаллаш учун кўп нарсани билиш ва қила олиш керак.Тарбиялаш
қонунлари ва тамойилларини унинг таркибий қисмларини билиш керак.Таълим
тарбия жараёнининг самарали технологияларидан фойдаланишни билиш, ҳар бир
аниқ ҳолат учун уларни танлаш, жараённи берилган даража ва сифатида
лойиҳалашни
билиш
керак.Бакалавр
ўқитувчиларнинг
маҳорати
шунда
ифодаланадики, унда энг аввал у ўқув жараёнини шундай ташкил қиладики энг
қийин барча шароитларда ҳам ўзининг талабаларининг зарурий тарбияланганлик
даражаси, ривожланиши ва билимларга эга бўлишга эришишади. Ҳақиқий
ўқитувчи ҳар қандай саволга ностандарт жавоб топади, ўқувчи (талаба) га алоҳида
йўл топа олади, фикрини уйғотади, уни тўлқинлантиради.Бундай ўқитувчи ўз фанини
чуқур билади, замонавий адабиёт, маданият, спорт яигиликларини билади, халқаро
воқеаларни таҳлил қила олади.
Шундай қилиб, Информатикадан дарс самарадорлигини оширишда инновацион
усуллрдан фойдаланиш мақсад ва вазифаларини қайта кўриб чиқиш, уларни
замонавийлаштириш бугунги кун талаби. Чунки, ҳозирги кунда бу таълим
муассасаларида
яратилаётган
шароитлар, чуқур билимли, ўз қобилияти ва
имкониятларини тўла ишга сола биладиган ўқитувчиларни фаолият кўрсатишини
талаб қилмоқда. Шундай экан, ўқитувчилар тайёрлаш фаолияти ва унинг меъёрий
ҳуқуқий асосларини; бакалавр ўқитувчиларни тайёрлаш методлари, воситалари ва
шаклларини; улар фаолиятини баҳолаш мезонларини ишлаб чиқишни, таълим олишга
бўлган ташаббускорликижодий муносабатни шакллантиришни; уларнинг ўз
салоҳиятини намоён этишига шароитлар яратиб беришни инновацион ёндашувлар
асосида амалга оширилса албатта келажак учун билимли, малакали, фидоий, ўз
касбининг устаси бўлган ўқитувчиларни етиштириб чиқариш мумкин.
Адабиётлар
Мирзиёэв Ш.М. Буюк келажагимизни мард ва олижаноб халқимиз билан бирга
қурамиз. Мазкур китобдан Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат
Мирзиёэвнинг 2016 йил 1 ноябрдан 24 ноябрга қадар Қорақалпоғистон
Республикаси,вилоятлар ва Тошкент шахри сайловчилари вакиллари билан
ўтказилган сайловолди учрашувларида сўзлаган нутқлари ўрин олган.Тошкент,
Ўзбекистон, 2017. 488б.
Азизхўжаева Н.Н. Педагогик технология ва педагогик маҳорат. Тошкент:
ТДПУ, 2003.
Ишмуҳамедов Р., Абдуқодиров А., Пардаев А. Таълимда инновацион
технологиялар (таълим муассасалари педагогикўқитувчилари учун амалий
тавсиялар ТошкентИстеъдод
Исамитдинов С. Таълим ва инновацион усуллар. Услубий тавсиянома ва
187
Menejment va zamonaviy
texnologiyalar universiteti
2023-yil 14-dekabr
Тошкент: РТМ, 2005.
Қулмаматов, С. И., Абдураимов, Д. Э., Норматова, М. Н., & Монасипова, Р. Ф.
(2021). УГРОЗЫ В ИНТЕРНЕТЕ И СПОСОБЫ ИХ УСТРАНЕНИЯ. Экономика и социум, (7),
188
Menejment va zamonaviy
texnologiyalar universiteti
2023-yil 14-dekabr
GADJEDLARDAN NOTO‘G‘RI *3=(%0%2-7,2-2+&30%0%6(%47-<3*->-303+-/
35-&%80%6-
7EJEVSZE(MPRS^E/YGLOEVSZRE
UMFT “Gumanitar fanlar”
kafedrasi katta o‘qituvchisi
WEJEVSZECHMPRE^E$QEMPVY
%RRSXEXWM]E Maqola gadjedlardan noto‘g‘ri foydalanishning bolalarda psixofiziologik
oqibatlari mavzusida bo‘lib, unda bolalarga to‘g‘ri maslahatlar berib, yaxshi tomonga
o‘zgartirish va uning oqibatlari nimaga olib kelishini tushuntirib berishdan iborat.
/EPMXso‘zlar:KEHNIHVIJPIOWM]EWQEVXJSRHITVIWWM]E\EZSXMV
&MPKMP&SPEXEVFM]EWMIRKQYLMQMWLPEVHERHMV&SPEUEPFMTSORS^MOWSHHEZELEVUERHE]
naqsh va sur’atdan xoli gavhardir. Unga qanday naqsh solinsa, shunga kо‘ra shakllanadi,
eggan tomonga egiladi. Agar bola yaxshilikka о‘rganib, yaxshilik ichida voyaga yetsa, dunyo
ZES\MVEXWESHEXMRMXSTEHM
Abu Homid G‘azzoliy hazratlari
Bugungi kunda yosh avlod orasida gadjetlardan noto‘g‘ri foydalanish dolzarb
muammolardan bo‘lib bormoqda. Haqiqatda xozirgi kunda zamonaviy texnika
texnologiyalarsiz xayotimizni tasavvur qilib bo‘lmaydi. Juda ham ko‘p vazifalarimizni ular
yordamida onson hal qilamiz, lekin har narsadan foydalanishning o‘z me’yori, tartibi bo‘lgani
kabi gadjetlarni insonlar orasida noto‘g‘ri foydalanishda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan salbiy
oqibatlari haqida hammaga ham ma’lum emas. Bunda ayniqsa bolalarni salomatiga
psixofiziologik salbiy ta’siri mavjud. Bolalarni tug‘ilishi bilan (7 S]PMKM ]EUMRPEVMRM FSVPMURM
ERKPEQEWPEVMHER EZZEP FSPEPEVKE XIPIJSR TPERWLIXPEVRM SXESREPEV XSQSRMHER FIVMF
qo‘yilmoqda. Bundan asosiy maqsadlari bolani tezroq yangi bilimlar olishlari, tezroq chet
tillarini egallashlari onsonligi ko‘zda tutilgan. Shu bilan bola gadjetlar bilan ko‘proq vaqtini
o‘tkazadi. Bunda bolaning jismonan faolligi ham sust bo‘ladi. Jismonan rivojlanishda orqada
qolishiga ham sabab bo‘ladi. Ikkinchidan bola olayotgan ma’lumotlar uning yoshiga to‘g‘ri
OIPQE]HM(IQEOFSPERMRKFSWUMGLQEbosqich fikrlash jarayoniga ham to‘sqinlik qiladi.
Zamonaviy gadjetlardan foydalanish muskullar gipotrofiyasi, ko‘zning qurib qolishi va
uzoqni ko‘rolmaslik muammolarini keltirib chiqaradi. Ammo mobil telefonlar va
plenshetlarning onkologik kasalliklar rivojlanishiga hech qanaqa ta’siri yo‘q. RIA “Novosti”
nashri ekspertlar orasida so‘rov o‘tkazib, olingan natijalarni e’lon qildi. “Bizda ta’sir qiluvchi
atrof muhit faktorlari ko‘p. Ular qatoriga turli gadjetlar kabi faktorlar ham kiradi. Ekranga uzoq
va davomli tikilish natijasida odamlar ko‘zini kam pirpiratadi. Tadqiqotlar shuni
ko‘rsatmoqdaki, gadjetga berilgan odamlar ko‘zini odatdagidan besh marotaba kam
pirpiratar ekan”, HI]HM ZVEGLSJXEPQSPSK XMFFM]SX JERPEVM RSQ^SHM -VMRE 0IWL]IROS 9RMRK
ta’kidlashicha, inson me’yor bo‘yicha ko‘zlarini bir daqiqada o‘rtacha 15 QEVSXEFE ]YQMF
ochadi, gadjetdan foydalanganda esa ko‘z pirpiratish uchFIWL FEVSFEVKE UMWUEVEHM LEXXS
ayrimlarda daqiqada bir martaga tushib qolishi mumkin. “Ko‘z pirpiratish ko‘zning old yuqori
qismi quruqshasa yuz beradi. Aslida u yosh tomchilari bilan har doim ho‘llanib turishi kerak.
Pirpiratish esa, bu yangi yosh tomchisi chiqib ko‘z yuzasi bo‘ylab teng tarqalishi uchun signal
hisoblanadi. Pirpirash bo‘lmasa, ko‘zdan yosh ham chiqmaydi”, HI]HM 0IWL]IROS &Y IWE
ko‘zni quruqshab qolishiga olib keladi. Ko‘z qizaradi, qum yoki boshqa begona narsa
189
Menejment va zamonaviy
texnologiyalar universiteti
2023-yil 14-dekabr
tiqilgandek bo‘ladi. Ekspertning aniqlik kiritishicha, gadjetni uzoq vaqt ishlatish yigirma yildan
keyin shapko‘rlik muammosini ham keltirib chiqaradi. Aslida bu kasallik insonga genetik yo‘l
bilan kiritilmagan bo‘ladi.
“Biz bir narsaga e’tibor qaratdik, avvalllari uzoqni ko‘rolmaslik muammosi 18 yoshgacha
paydo bo‘lardi, chunki bu vaqtda organizm o‘sayotgan bo‘ladi. Endi esa biz odamlar hatto oliy
o‘quv yurtlarini bitirgandan keyin ham ushbu muammo bilan murojaat qilayotganiga guvoh
bo‘lmoqdamiz. Avvallari bunaqasi bo‘lmasdi. Xo‘sh bunga sabab nima? Gap shundaki,
LS^MVHE KEHNIXHER LEV OYRM 18 soatlab foydalanishmoqda. O‘z navbatida Rossiya klinik
onkologiya jamiyati (RUSSCO) a’zosi, tibbiyot fanlari doktori, professor Nikolay Jukovning
ma’lum qilishicha, gadjetdan foydalanish onkologik xastaliklarning rivojiga umuman ta’sir
qilmaydi. Hozirgacha o‘tkazilgan barcha tadqiqotlar gadjetlardan foydalanishning onkologik
kasalliklarni rivojlantirishiga asos bo‘lgani isbotlangani yo‘q”, HI]HM.YOSZ9RMRKE]XMWLMGLE
magnit nurlari ko‘plab buyumlarda bor, jumladan televizorda, simlar, quyoshda ham. Bu yerda
mobil telefonlarni istisno qilib bo‘lmaydi. Lekin mazkur nurlanishlar inson salomatligi uchun
hech qanday xavf tug‘dirmaydi. Buni G‘arbiy Yevropa hamda AQShda o‘tkazilgan tadqiqot
REXMNEPEVM LEQ XEWHMUPEQSUHE &YRHER XEWLUEVM MRWSR XIPIJSR ]SOM TPERWLIX FMPER
ishlayotganda noto‘g‘ri holatda o‘tirsa, uning gavdasida muammo paydo bo‘ladi. Bular
OMJS^E WOSPMS^ ZE SHHM] FYOGLE]MWL HI]HM XVEZQEXSPSKSVXSTIH XMFFM]SX JERPEVM RSQ^SHM
7IVKI](IHSZ
“Hozirda eng katta muammo shuki, bolalar hech qanaqa sport bilan shug‘ullanmay qo‘yishdi,
uyda faqat gadjet bilan bo‘lishadi. Gipodinamiya bu zamonamizning eng og‘riqli
muammosiga aylangan. Keyin esa, unga boshqa barcha muammolar qo‘shiladi FSPEPEV
displastik, nimjon bo‘lib qoladi. Muskul gipotrofiyasi yuz beradi», HI]HM (IHSZ &YRHER
tashqari, gadjetdan haddan tashqari ko‘p foydalanish oqibatida kishida nevrologik
ko‘rinishidagi muammolar ham paydo bo‘la boshlaydi, bular bo‘yin va qo‘lS]SUPEVHE
og‘riqlarning paydo bo‘lishi. “Agar kishi har doim klaviaturada ishlasa, unda epikondilit paydo
bo‘ladi. Bu tirsak bug‘unlaridagi muskullar og‘rig‘idir. Shuncha zarari bo‘lishiga qaramay,
ekspertlar gadjetni ishlatishning ijobiy tomonlari ham borligini ta’kidlashmoqda. Ularning
fikricha, xabarni barmoqlarda tezlik bilan yozish barmoq harakatlarini yaxshilaydi, qo‘lda qon
]YVMWLMRMWS^PE]HM
8IPIJSRRMOEQMWLPEXMRK
Lekin, sog‘liqqa zarar yetkazmaslik uchun gadjetlardan foydalanishni baribir
kamaytirish lozim. “Eng muhimi, planshetlar va telefonlarga qaramlikdan xalos bo‘lish lozim.
&SPEPEVKE IWE KEHNIXHER JS]HEPERMWLRM OYRMKE FMV WSEXHER SWLMVQEWPMO ZE MOOM WSEX HEQ
berilishi lozim”, aniqlik kiritdi Dedov. Oftalmologlar ko‘z nurini saqlash uchun 20
XEVXMFMKEEQEPUMPMWLOIVEOHI]MWLQSUHE,EVHEUMUEHEWSRM]EQIXVY^SUUEUEVEF
turish lozim. Bundan tashqari, gadjetdan foydalanganda ko‘z nurini asrash uchun ergonomik
qoidaga rioya qilish lozim. Bunday qoidalarning biri imkon qadar telefonni ko‘zdan uzoqroq
XYXMWLHMV%KEVKEHNIXPEVHERENVEPESPQEWERKM^]E\WLMWMYIOVERMMQOSRUEHEVOEXXEUYVMPQE
bo‘lsin.
Ammo ko‘zni chiniqtirish uchun bajariladigan mashqlar gadjetlardan haddan ziyod ko‘p
foydalanganda ko‘z nurlarini asrab qololmaydi. “Mashqlarni istaganingizcha bajarishingiz
mumkin, lekin bunday mashqlar ko‘zlarimga foyda bo‘ldi, degan odamni hali uchratmadim”,
deya ta’kidladi Irina Leshyenko.
Miyaning rivojlanish tizimidan olib qaraydigan bo‘lsak tadqiqotlarda miyaning
VIJPIOWM]EPSZGLM VIJPIOXSVPM ZE EV\MZPEWLXMVYZGLM XM^MQPEVM QEZNYH 1M]ERMRK VIJPIOWM]EPSZGLM
QM]ERM JMOVPEWLKE VIJPIOEXSVPM UMWQM WXMQYPPEVKE VIEOWM]E FIVMWLKE NEZSF FIVWE
arxivlashtiruvchi qismi tushgan ma’lumotlarni tartiblash va saqlash vazifasini o‘taydi. Bu
FMPERFSPESPE]SXKERFMPMQPEVRMWEUPEWLHEQM]ERMRKEV\MZPEWLXMVYZGLME]RM\SXMVEHEWEUPEFSPMF
190
Menejment va zamonaviy
texnologiyalar universiteti
2023-yil 14-dekabr
USPMWLMNYHEQYLMQ&MVSUQM]ERMRQKFYJESPM]EXMFSPEHEWE]VUMPKERHENMWQSRM]LEVEOEXPEVHE
LEQHE Y]UY ZEUXMHE JESP MWLPE]HM 7LYRMRK YGLYR LEQ FSPEPEVHE KEHNIXPEV SVUEPM SPEHMKER
bilimlari yetarli samara bermaydi. Hozirgi kunda olimlar gadjetlarni noto‘g‘ri foydalanishlari
insonlarni psixologik rivojlanishiga salbiy ta’siri borasidagi muammolarga o‘zlarining
UEVEWLPEVMRM NELSR LEQNEQM]EXMHE ]SVMXMF FSVQSUHEPEV ,EXXS %TTPI OSQTERM]EWMRMRK
asoschisi Stiv Jobs ham o‘zining farzandlariga smartfon, planshetlardan foydalanishlarini
GLIKEVEPEKER %57L ZE =IZVSTERMRK UEXSV RYJY^PM QEOXEFPEVMHE KEHNIXPEVHER JS]HEPERMWLRM
chegaralab, bolalarni sanoqda qo‘l barmoqlardan foydalantiradilar. Og‘zaki yozma nutq,
xotira, motorika, intelekt va boshqa psixologik funksiyalar yoshlikda aniq bir yo‘lni bosib
o‘tishi kerak. Gadjetlardan foydalanganda bunday funksiyalar yetarli darajada rivojlanmay
qoladi. Zamonaviy smartfon planshetlardan noto‘g‘ri foydalanish xar bir yosh davrida o‘zining
salbiy ta’sirini ko‘rsatmoqda.
Bolalarga gadjetlarni psixologik, fiziologik ta’sirini aniq ko‘zga tashlansa o‘smirlik
HEZVMHE FSPERMRK EKVIWWMZ \YPUEXZSVM ]SOM SXEonasi va atrofdagilari, do‘stlari bilan
WLE\WPEVEVS QYRSWEFEXPEVRMRK FY^MPMWLM IQSXWMSREP \SPEXMRMRK OIWOMRPEWLMWLMKE SPMF
kelmoqda. Bu psixologlarning qabuliga tushayotgan murojatlarda ham o‘z isbotini topmoqda.
&YKYRKM OYRHE SPMQPEV WLYRM QE@PYQ UMPMWLQSUHEOM 17 yoshli o‘smirlar smartfonda
kuniga 7 soatdan ortiq vaqt o‘tkazsalar tengqurlariga nisbatan xavotirlik va depressiyaga
ko‘proq tushar ekanlar. O‘smirlarning gadjetlardan noto‘g‘ri foydalanishlari ayniqsa uyqudan
avval o‘z smartfonlarini qo‘lga olib ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishlari, yoki foydali bolsa
hamma’lumotlarni o‘qishlari, qiziqarli videoroliklarni ko‘rsalar ham gadjetning ekranidan
taralayotgan yorug‘lik ularning nerv tizimlariga salbiy tasir ko‘rsatadi. Uyqu buziladi va
uyquning istalgan qismida uyg‘nadi. Uyquninmg buzilishi insonni psixologik nosog‘lomligini
ko‘rsatuvchi omillardan sanaladi. Vizual yukni nazorat qilish va kompyuter, gadjetlar bilan
ishlashda ko‘zlar uchun to‘g‘ri dam olishni ta’minlash ular salomatligining kalitidir. Zo‘riqishni
HEQ SPMWL FMPER SUMPSRE EPQEWLXMVMWL USFMPM]EXM REJEUEX OYGLPERMWL ZE GLEVGLSURM
kamaytirishga yordam beradi, balki uzoq vaqt davomida ko‘rish qobiliyatini ham saqlab
USPEHM
Ko‘zlaringiz dam olishga muhtoN
Bola tug‘ilgandan to ikki yoshga to‘lgunga qadar uning miyasi uch barobar o‘sadi va bu
NEVE]SR ]SWLKEGLE HEZSQ IXEHM >EQSREZM] XI\RSPSKM]EPEV ]ERKM KENIXPEV QSFMP
XIPIJSRPEV MNXMQSM] XEVQSU XIPIZMHIRMI IRHM WLEOPPERMF OIPE]SXKER QM]ERMRK ]EREHE NEHEP
sur’atlar bilan rivojlanishiga sabab bo‘ladi. Ammo bu narsa har doim ham ijobiy ta’sir
ko‘rsatmaydi. Tadqiqotlar natijasida bolaning gajetlardan foydalanishi diqqat etishmovchiligi
WMRHVSQMKE VMZSNPERMWLRMRK OSKRMXMZ WYWXPEWLMWLMKE EWEFM] LSPEXKE XYWLMWLMKE SPMF OIPMWLM
ma’lum bo‘ldi.
Gadjetlardan to‘g‘ri foydalanishda otaonalarning oilada o‘rnatgan tartiblari muhim
ahamiyatga ega. Bunda albatta kuchliy ta’qiq samara bermaydi. Odatda o‘smirlar kuchliy
ta’qiqlarda teskarisini bajaradilar. Uyquga yotishdan avval dush qabul qilish, sayr qilish, kitob
o‘qish yaxshi samara beradi. Bunda asosiysi ortiqcha asablarni zo‘riqtirmaydigan
mashg‘ulotlar bilan mashg‘ul bo‘lishdir. Xulosa qilib aytganda gadjetlardan to‘g‘ri
JS]HEPERMWLHE SXEonalar o‘zlari farzandlariga o‘rnak bo‘la olishlari muhim. “Bolalarni
tarbiyalamang, o‘zingizni tarbiyalang, ular baribir sizga o‘xshagan bo‘lishadi”.
%HEFM]SXPEV
1. Mirziyoyev Sh.M. Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo
IXEQM^─T.: O‘zbekiston, 2016.
2. Dо‘stmuhamedova SH.A., Nishonova Z.T. va boshqalar “Yosh davrlari va pedagogik
191
Menejment va zamonaviy
texnologiyalar universiteti
2023-yil 14-dekabr
psixologiya” T.: Fan va texnologiyalar 2013.
3. Абдувалитов Н.Б., Оилада бола психологияси. Замонавий таълим/
Современное образование. Тошкент. 2017. 31 б.
4. D.Abdullayeva, R.Yarqulov, N.Ataboyeva “Oila psixologiyasi” T.]
5. Шарипова, Д. Д., & Камилова, Н. Г. (2020). Развитие действенной мотивации к
здоровому образу жизни у неорганизованной молодежи как эффективний пут
становления личности. Ин Современная реалност в социалнопсихологическом
контексте2020 (пп. 71
[[[TW]GLSPSK]SRPMRIRIXHSGWTVEGXMGYQLXQP
192
Menejment va zamonaviy
texnologiyalar universiteti
2023-yil 14-dekabr
РАҚАМЛИ ПЕДАГОГИКАДА ОНЛАЙН ТАЪЛИМ БЎЙИЧА УМУМИЙ
МАЪЛУМОТ ВА РИВОЖЛАНИШ ИСТИҚБОЛЛАРИ
Саидова Иноят–“UNIVERSITY OF MANAGEMENT
AND FUTURE TECHNOLIGIES” нодавлат таълим муассасаси
Гуманитар фанлар кафедраси катта ўқитувчиси
RIQS$QEMPVY
Аннотация: Бугунги кунда рақамли воситалар шу жумладан, компьютер,
планшет ва мобил телефон жамиятимизнинг ажралмас қисми сифатида намоён
бўлмоқда. Шу билан бир қаторда рақамли педагогика анъанавий бўлган ўқитиш
ва ўқиш жараёнлари ўзгартирди. Ушбу мақолада рақамли педагогикада
қўлланиладиганусуллар, шу жумладан онлайн курслар ҳақида фикр юритилади.
Таянч сўзлар: компьютер, мобил телефон, рақамли технологиялар, онлайн
курслар.
Охирги
йилларда
дунённинг
етакчи
давлатларида
рақамли
технологиялардан кенг фойдаланиб келинмоқда. Айниқса, Covid19 глобал
пандемияси яна бир бор рақамли технологиялардан кўпроқ фойдаланиш ҳамда
таълим соҳасини трансформация қилиш заруратини келтириб, ижобий
натижаларни беришини кўрсатди. Шу жумладан, мамлакатимизда ҳам рақамли
технологияларни кенг кириб келиши ва барча жабҳаларда шу жумладан таълим
соҳасида қўлланилишига кенг эътибор қаратилмоқда.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 5 октябрдаги ПФ
сонли ““Рақамли Ўзбекистон –2030” Стратегиясини тасдиқлаш ва уни самарали
амалга ошириш чоратадбирлари тўғрисида”ги фармони қабул қилинди.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 5 сентябрдаги ПҚ
сонли “Корпоратив, лойиҳа бошқаруви соҳасида кадрларни тайёрлаш, қайта
тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тизимини такомиллаштириш бўйича
қўшимча чоратадбирлар тўғрисида”ги қарори билан олий таълим
муассасаларига, олий таълимдан кейинги таълим, кадрларни қайта тайёрлаш ва
уларнинг малакасини ошириш муассасаларига, уларнинг мулкчилик шакли ва
бўйсунувидан қатъи назар, масофавий ўқитишни ташкил этиш ҳуқуқи берилди.
Рақамли педагогика ҳақида гапирганда биз таълимдаги вазиятлар, ўқитиш
усуллари, ресурслари шу жумладан, компьютер ёрдамида ўқитиш, компьютер
технологиялари педагогикаси, виртуал (онлайн) ўқитиш, киберпедагогика,
мультимедиа педагогика, инклюзив педагогика, гибрид педагогика каби
тушунчалардан фойдаланамиз.
Умумий олганда қуйидаги шартлардан бири рақамли педагогика
тушунчасини ёритиши мумкин:
Таълим мақсадларида бевосита рақамли технологиялардан фойдаланиш
(ўқитиш, ўрганиш, баҳолаш ёки таълимни бошқариш).
Таълимда рақамли технологиялардан фойдаланиш учун шарт
шароитларни таъминлаш (ускуналарни сотиб олиш дастурлари ёки ўқув
дастурларини мослаштириш, ўқув дастурлари орқали рақамли кўникмаларни
ривожлантириш).
Таълим йўналишида салоҳиятни инобатга олиш (таълим сиёсатини ишлаб
193
Menejment va zamonaviy
texnologiyalar universiteti
2023-yil 14-dekabr
чиқиш, рақамли ресурслардан фойдаланишни мувофиқликни баҳолаш).
Рақамли педагогика
маълум даражада бошқа мақсадли педагогиканинг
ўрганиш йўналишлари билан мос келади: очиқ педагогика, танқидий педагогика,
интерфаол педагогика.
Шу аснода, рақамли педагогиканинг оммалашган шаклидан бири бўлган онлайн
курслар, хусусан Оммавий очиқ онлайн курслар (ОООК) ҳақида алоҳида тўхталиб
ўтиш лозим. ОООК “Massive Open Online Course” қуйидагича таърфиланади:
Оммавийлик – ОООК шундай тартибда ишлаб чиқилганки, бир вақтнинг ўзида
1000 дан ортиқ талабалар таҳсил олиши мумкин.
Очиқлик –мазкур курсалар интернети борлар учун ҳаммага очиқ.
Онлайн –курслар фақатгина интернет орқали ишлайди.
Курс – нафақат материаллар тақдимотидан иборат, балки уйга вазифа ва
имтиҳонларни ўз ичига олган маҳсулот ҳисобланади.
ОООК ларнинг бир қатор турлари мавжуд бўлиб, ўзига хос таснифланиши билан
бирбиридан фарқ қилади. Қуйида жадвалда ОООКларнинг айрим таснифлари бўйича
маълумотлар келтирилган.
жадвал. ОООКларнинг таснифланиши.
Номи
Таснифланиши
Талабаларнинг индивидуал ҳохишларига таяниб
EHETXMZI133'E133'
ишлаб чиқилган курс
EW]RGL133'
Эркин графикли курс
500 тагача талабаларга мўлжалланган курс.
&33' &MK3TIR3RPMRI
Бунда курс давомида мавзу бўйича максимла
'SYVWI
маълумотлар берилади.
(MKMXEP3TIR'SYVWIWEX
Курслар нафақат компьютер орқали, балки
7GEPI (3'7
мобил телефонлар ёрдамида ўтказилади
*PI\133'
Ўқувчининг қизиқишини инобатга олувчи курс
K133' +EQI&EWIH
Ўйинлар орқали олиб бориладиган курс
133'
Курсда ўқитувчи бўлмайди, ўқиш жараёни
Q133' QIGLERMGEP
иштирокчилар орасида ўзаро ҳамжиҳатлик билан
133'
амалга оширилади
Курснинг асоси муҳокамалардан иборат. Бунда
ўқув курси бўйича ахборот ресурслари тақдим
2IX[SVO–FEWIH133/
этилади, лекин асосий эътибор муҳокамаларга
қаратилади
W133' 7SGMEP1EWWMZI
Курсда асосий эътибор ижтимоий ўзаро
3TIR3RPMRI'SYVWI
ҳамкорликкаасосланади
Хулоса қилиб шуни айтиб ўтиш жоизки, бугунги кунда жаҳонда электрон таълим
ресурслари, хусусан онлайн курслар таълим жараёнининг ажралмас қисми
ҳисобланади
Ўзбекистонда мазкур йўналишни такомиллаштириш учун қуйидагилар таклиф
этилади:
онлайн курслар оммабоплигини ошириш бўйича тегишли чоратадбирлар ишлаб
чиқиш;
мамлакатимизнинг чекка ҳудудларини ахбороткоммуникацион инфратузилма
билан кенг қамраб олиш даражасини ошириш;
194
Menejment va zamonaviy
texnologiyalar universiteti
2023-yil 14-dekabr
онлайн таълим жараёнини ишлаб чиқишда ўқувчилар қизиқиши ва
истакларини инобатга олиш.
%дабиётлар
Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Рақамли Ўзбекистон –
2030” стратегиясини тасдиқлаш ва уни самарали амалга ошириш чора
тадбирлари тўғрисидаги 2020 йил 5 октябрдаги ПФсонли фармони.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Корпоратив, лойиҳа
бошқаруви соҳасида кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг
малакасини ошириш тизимини такомиллаштириш бўйича қўшимча чора
тадбирлар тўғрисида”ги 2018 йил 5 сентябрдаги ПҚсонли қарори.
LXXTWIHYGEXMEHMKMXEPEVSHMKMXEPTIHEKSK]HIJMRMXMSRERHGSRGITXYEPEVIE
LXXTW[[[SYTGSQEYQIHMEHSGYQIRXWLMKLIVIHYGEXMSRLIWEQTPIW
TEKIWLIXIEGLIVIHPERHMRKTEKIWEQTPIGLETXIVW,3;)00CC7'THJ
%PXMRTYPPYO , /IWMQ 1 8LI IZSPYXMSR SJ 133'W ERH E
GPEVMJMGEXMSRSJXIVQMRSPSK]XLVSYKLPMXIVEXYVIVIZMI[-R)()2'SRJIVIRGI4VSGIIHMRKW
2STT
'LEYLER% 1EWWMZISTIRSRPMRIGSYVWIW 133'7 )QIVKMRKXVIRHW
MREWWIWWQIRXERHEGGVIHMXEXMSR(MKMXEP)HYGEXMSR6IZMI[
)HY8VIRHW 133'8IGRSPʬKMGSHI1SRXIVVI]
Lane L. M. (2012). Three Kinds of MOOCs.[Blog post]. Lisa’s (Online)
8IEGLMRK&PSK
7SVE]E / 4YVRE[EVQER 4 7YLIVHM ( 6IZMWMXMRK 1EWWMZI 3TIR
3RPMRI'SYVWIW'SRGITXMR8LIWX'IRXYV])VE-RRH-RXIVREXMSREP'SRJIVIRGI
SJ'SQTYXIVERH-RJSVQEXMGW)RKMRIIVMRK -'-) TT -)))
195
Menejment va zamonaviy
texnologiyalar universiteti
2023-yil 14-dekabr
O‘ZBEKISTONDA YOSHLAR BILASH ISHLASH 8->-1-2-&37,5%6%(-+%2
-223:%87-32:%-28)+6%87-=%0%7,+%289>-01%0%6
6EWYPSZ6YWXEQFIO3HMPSZMGL
“University of management and future technologies”
Gumanitar fanlar kafedrasi katta o‘qituvchisi
IQEMPVYWXEQVEWYPSZ$KQEMPGSQ
XIP
%RRSXEXWM]E Ushbu maqola O‘zbekiston Respublikasida mustaqillikdan hozirgi kunga
UEHEV]SWLPEVFMPERMWLPEWLRMRKQI\ERM^QPEVM]SWLPEVXEWLOMPSXPEVMYPEVRMRKMWLPEWLTVMRWTPEVM
QEUWEH ZE ZE^MJEPEVM WLYRMRKHIO ]SWLPEVKE ]EVEXMPKER MQOSRM]EX ZE MQXM]S^PEV LEUMHE
to‘xtalib o‘tilgan.
Kalit so‘zlar: ]SWLPEV ]SWLPEV FMPER MWLPEWL ]SWLPEV XEWLOMPSXM OEQSPSX ]SWLPEV MXXMJSUM
]SWLPEVEKIRXPMKM
Mamlakat taraqqiyoti, uning dunyo hamjamiyatida yuqori natijalarni ko‘rsatib,
QEQPEOEXRM XERMXEHMKER YRMRK MWXMUFSPM YGLYR \M^QEX UMPEHMKER EWSWM] UEXPEQ FY –
yoshlardir. O‘zbekistonda ham bu masalada salmoqli ishlar amalga oshirilib, ular bilan
shug‘ullanadigan davlat va nodavlar tuzilmalar o‘z faoliyatini amalga oshirib kelmoqda.
-POFSVFMVMRGLM4VI^MHIRXMQM^-%/EVMQSZXEWLEFFYWMFMPERQEQPEOEXMQM^HE]MP
aprelda “O‘zbekiston respublikasi yoshlarining “kamolot” jamg‘armasi” to‘g‘risidagiJEVQSRM
qabul qilindi. “Kamolot” jamg‘armasning asosiy vazifasi yoshlarimizning har tomonlama
rivojlanishi va kamol topishi, chuqur bilim olishlari, o‘zlarida yuksak ma’naviyma’rifiy,
ZEXERTEVTEVPMO QILREXWIZEVPMO \MWPEX ZE JE^MPEXPEVRM WLEOPPERXMVMWL YPEVRMRK QYWXUEMP MWXMUPSP
yo‘lidagi ishini izchillik bilan olib borishlariga yordam ko‘rsatishdan iborat edi.
Ushbu jamg‘arma mamlakatimizda, yoshlar bilan ishlash tizimida tashkil qilingan
dastlabki eng katta tuzilma hisoblanadi. Jamg‘armaning tashkil etilishi albatta yoshlarga
OEXXE MQOSRM]EXPEV IWLMOPEVMRM SGLMF FIVMF YPEVHE OIPENEO LE]SXKE MRXMPMWL ]EVEXMPKER
MQOSRM]EXPEVHER JS]HEPERMF ]YUSVM QEVVEPEVRM ^EFX IXMWL WLMNSEXM ]Y^EKE OIPHM /I]MRGLEPMO
“Kamolot” jamg‘armasi o‘rni mamlakatizda 2001]MPETVIPOYRMFMVKYVYLJESP]SWLPEVRMRK
tashabbusi bilan ixtiyoriylik asosida “Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakati vujudga keldi.
“Kamolot” o‘zini o‘zi boshqaradigan nodavlat notijorat tashkilot hisoblanadi. Harakatga uning
HEWXYVM] QEUWEH ZE ZE^MJEPEVMRM LEQHE RM^SQ XEPEFPEVMRM XER SPEHMKER YPEVRM EQEPKE
oshirishda yo‘lida o‘z xizmatini ayamaydigan, yurt tinchligi, Vatan taraqqiyoti, xalq farovonligi
yo‘lida mehnat qilish va kurashishni o‘zi uchun hayotiy e’tiqod deb biladigan, o‘qishda,
mehnatda, harbiy xizmatda, jamoatchilik ishlarida boshqalarga o‘rnak bo‘ladigan, tili, dini,
jinsi, irqi, millati, shaxsiy va ijtimoiy mavqesidan qat’iy nazar, 14 yoshdan 30 yoshgacha
bo‘lgan yoshlar a’zo bo'lishi mumkin. ,EVEOEXRMRK SPM] SVKERM — ] HE FMV QEVXE
GLEUMVMPEHMKER5YVYPXS]VELFEVSVKERM —S]HEFMVQEVXEGLEUMVMPEHMKER1EVOE^M]/IRKEWL
MNVSM]ESVKERM—S]HEFMVQEVXEGLEUMVMPEHMKER-NVSM]E5SʻQMXELMWSFPEREHM
Harakatining negizi boshlang‘ich tashkilotlar bo‘lib, ular mamlakatdagi barcha ta’lim
QYEWWEWEPEVM FEVGLE HEZPEV SVKERPEVM LYUYU XEVXMFSX SVKERPEVM UYVSPPM OYGLPEV XM^MQPEVMHE
]SWLPEVRMRK \SLMWLirodasiga asosan ularning boshlang‘ich tuzilmalari tashkil qilingan.
Tashkilotlardagi har bir boshlang‘ich tashkilotda uning 1 yilda 1marta o‘tkaziladigan Umumiy
1 https://lex.uz/docs/-175454 PF-1425-son
196
Menejment va zamonaviy
texnologiyalar universiteti
2023-yil 14-dekabr
xisobot yig‘ilishida ko‘pchilik ovoz bilan saylanadigan yetakchisi faoliyat olib boradi.
“Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakatining yuridik shaxs maqomiga ega bo‘lgan
Qoraqalpoqg‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri, shuningdek, tuman,
shaharlarda o‘z bo‘limlari faoliyat ko‘rsatgan. Shuningdek, bu birga “Yetakchi” yoshlar
markazining sho‘basi ham ish olib borgan.
“Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakatining tarkibiga 10 yoshdan 14 yoshgacha bo‘lgan
FSPEPEVRMUEQVEFSPKER“/EQEPEO” bolalar tashkiloti ham kiradi.
Birinchi Prezidentimiz I.Karimov tashabbuslari bilan “Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakatini
qo‘llabquvvatlash va uning faoliyat samaradorligini yanada oshirish to‘g‘risida]MP
SOX]EFV OYRM UEVSV UEFYP UMPHM 5EFYP qilingan qarorda “Kamolot” yoshla ijtimoiy harakati
QEQPEOEXHE SPMF FSVMPE]SXKER ZE HEZPEX WM]SWEXM HEVENEWMHE UEFYP UMPMRKER ]SWLPEVRMRK
QYEQQSPEVMRM IGLMWLKE UEVEXMPKERHEWXYVPEVM ZE XEHFMVPEVRM EQEPKE SWLMVMWLHE ZS]EKE ]IXMF
kelayotgan yosh avlodning hayotda o‘z munosib o‘rnini topishi, shuningdek olis chekka
hududlarda yashaydigan yigit qizlarning ish bilan ta’minlash, hamda, ular yetarli imkoniyat va
sharoit yaratishdagi hissasi, o‘rni va ta’siri yetarli darajada sezilmayotganligi, shu maqsadda
Harakatning maqsad va vazifalarini qaytadan ko‘rib chiqilib, unga kengroq va ko‘proq
imtiyozlar berish, shunindek Respublika Ma’naviyat va ma’rifat kengashi hamda tegishli
vazirlik va idoralar bilan birgalikda o‘z faoliyatini olib borishi uchun sharoit yaratib berildi.
Aholisining yarmidan ko‘pini yoshlar tashkil qilgan O‘zbekistonda “Kamolot” yoshlar
MNXMQSM]LEVEOEXMRMRKEWSWM]ZE^MJEWMFYQEQPEOEX]SWLPEVMRMFMVPEWLXMVMWLLEQHE]SWLPEVRMRK
XYVPMXEWLEFFYWPEVMRMEQEPKESWLMVMWLHEEQEPM]]SVHEQFIVMWLHERMFSVEX9WLFYXEWLEFFYWPEV
orsida yoshlarning intellectual salohiyatini ro‘yobga chiqarish, ularning ilmiyijodiy g‘oyalarini,
tadbirkorlik loyihalari va boshqa turli tashabbuslarini ro‘yobga chiqarishdan iborat. Shuning,
“Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakati tomonidan “Kamol” stipendiyasi joriy qilindi.
/EQSPSX WXMTIRHM]EWM – Oliy ta’lim muassasalari talabalari uchun ularning o‘zlari tahsil
olayotgan oliy ta’lim muassasasi hamda o‘z hududida yoshlar ijtimoiy harakati faoliyatini
WEQEVEPM XEWLOMP IXMWLHEKM XEWLEFFYWOSVPMKM JESPPMKM /EQSPSX ]SWLPEV MNXMQSM] LEVEOEXM
tomonidan tashkil qilingan barcha tanlov va loyihalarda faol ishtirok etib, g‘oliblikni qo‘lga
OMVMXKER WLYRMRKHIO NEQM]EX LE]SXMHEKM MNXMQSM]siyosiy, ma’naviyma’rifiy va huquqiy
WEZSH\SRPMKMKEUEVEFFIVMPEHMKERQYOSJSXHMV
“Kamolot” iqtidorli va iste’dodli yoshlarga stipendiyalar ajratish, yosh oilalarni uyNS]FMPER
ta’minlash, yoshlarni ish bilan va ular boshlagan turli tashabbuslar amalga oshishi uchun
kerak bo‘lgan turli yordam berish bilan shug‘ullangan.
“Kamolot”ning asosiy tamoyili bu –]SWLPEVFMPERIVOMRJESPM]EXSPMFFSVMWLLEQHEYPEVRMRK
orzu va istaklarini ro‘yobga chiqarishdan iborat. O‘zbekistonning “Kamolot” yoshlar ijtimoiy
harakatini ba’zan sobiq Ittifoq davridagi “pioneer” va “komsomol” tashkilotiga o‘xshatishadi,
lekin uning maqsad va vazifalari undan tubdan farq qiladi. “Kamolot”ning asosiy farqi
shundaki, bunda yoshlar o‘z ixtiyor va xohishlari bilan kelishadi, hech kim tashkilotdan
quvilmaydi, tashkilotga a’zo bo‘lish uchun hech qanday to‘siq yoki g‘ov yo‘q. Barcha yoshlar
bu tashkilotga birdek a’zo bo‘zlishlari va imkoniyatlardan foydalanishlari mumkin.
“Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakatining ]YVMHMO WLE\W QEUSQMKE IKE FSʻPKER
5SVEUEPTSKʻMWXSR6IWTYFPMOEWMZMPS]EXPEVZE8SWLOIRXWLELVM FSʻPMQPEVMWLYRMRKHIOXYQER
WLELEV FSʻPMQPEVM FSʻPMF YPEVRMRK ]YUSVM SVKERM ]MPHE FMV QEVXE GLEUMVMPEHMKER
Konferensiyadir. “Kamolot” tarkibida uning homiyligi asosida o‘z faoliyatini olib boradigan, 7
]SWLHER ]SWLKEGLE FSʻPKER Sʻquvchi yoshlarni birlashtiradigan “Kamalak” Bolalar
tashkiloti ham tuzilgan. “Kamalak” bolalar tashkiloti Harakatning Markaziy Kengashi
XSQSRMHER XEWHMUPERKER 2M^SQM EWSWMHE JESPM]EX OSʻVWEXMF Sʻ^ JESPM]EXMRM XEVFM]ERMRK Sʻ^MKE
\SW ]SRHEWLYZ ZE YWYPPEVMHER JS]HEPERKER LSPHE FSPEPEVRMRK SRKM ZE UEPFMKE ,EVEOEXRMRK
2 https://lex.uz/docs/-1070245?ONDATE2=28.09.2020&action=compare
197
Menejment va zamonaviy
texnologiyalar universiteti
2023-yil 14-dekabr
EWSWM]QEUWEHZEZE^MJEPEVMRMWMRKHMVMWLKEUEVEXKER
“Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakati muassisligida “Turkiston”, “Molodyoj Uzbekistana”
KE^etalari, “Yosh kuch’, “Sirli olam”, “Sinfdosh”, “Gʻuncha”, “Yoshlik”, “Qalb koʻzi” jurnallarini
REWLVIXXMVKER
/EQSPSXRMRK EWSWM] RIKM^M FY — YRMRK FSWLPERKʻMGL XEWLOMPSXPEVM FSʻPMF YPEV
QEQPEOEXHEKMFEVGLESʻUYZQYEWWEWEPEVMHEZPEXXEWLOMPSXPEVMWLYRMRKHIOLEVFM]XY^MPQEPEV
LYUYU XEVXMFSX SVKERPEVM XM^MQPEVMHE ]SWLPEVRMRK \SLMWLMWXEKMKE EWSWER XY^MPKER ,EV FMV
FSWLPERKʻMGL XEWLOMPSXRMRK FMV ]MPHE FMV QEVXE SʻXOE^MPEHMKER YQYQM] LMWSFSX ]MKʻMPMWLMHE
OSʻTGLMPMOSZS^FMPERWE]PEREHMKER]IXEOGLMWMFSʻPEHM
O‘zbekiston tarixida yoshlarbilan ishlash tizimini boshqaradiga ilk nodavlat notijorat
tashkilot bu “Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakati hisoblanib, ularning va orzu va istaklarini
ro‘yobga chiqarish bilan shug‘ullanib keldi.
7LYRMRKHIO 4VI^MHIRXMQM^ – “Hozirgi paytda hammangiz “oynai jahon” orqali
ko‘ryapsiz, biz joylarda jamoatchiligimiz, avvalo, yoshlarimiz vakillari bilan doimiy muloqotlar
o‘tkazyapmiz. BuYGLVEWLYZPEVHE FMV JMOV XEOVSV ZEtakror aytilmoqda. Ya’ni, O‘zbekiston
]SWLPEVMVEWQM]EXGLMPMOHEROEQTERM]EFS^PMOHER\SPMREZUMVSREZPSHQERJEEXPEVMRMRKLEUMUM]
himoyachisi bo‘la oladigan demokratik yoshlar tashkilotini tuzish haqida o‘z xohishMWXEOPEVMRM
FMPHMVQSUHE
&YRHE MPKEVMKMHIO FEVGLE ]SWLPEVRM FMV XEWLOMPSXKE mM\XM]SVM]QENFYVM]| EWSWHE
FMVPEWLXMVMWL IQEW EOWMRGLE YPEVRMRK SV^YMRXMPMWLPEVM LE]SXM] ZEOEWFM] UM^MUMWL HSMVEWM
ijtimoiy maqsadlari bo‘yicha uyushtirish to‘g‘ri bo‘ladi, degan takliflar ilgari surilmoqda.
1IRMRKRE^EVMQHEFYRHE]JMOVPEVHEGLYUYVEWSWZEQERXMUFSV&YXEOPMJRMRKEJ^EPPMKM
WLYRHEOM YQEQPEOEX ]SWLPEVMRMRK FEVGLE XSMJE ZEKYVYLPEVMRM UEQVEF SPEHM IRK QYLMQM
YPEVRMHIQSOVEXMOTVMRWMTPEVEWSWMHEFMVPEWLXMVEHM
Bu, o‘z navbatida, bugun O‘zbekistonda olib borilayotgan demokratik islohotlar
jarayoni bilan hamohang ekani ayniqsa e’tiborlidir.
%RE WLYPEVRMRK FEVGLEWMRM LMWSFKE SPMF QEQPEOEXMQM^HE ]SWLPEVRMRK GLMREOEQ
WY]ERGLM ZEtayanchi bo‘la oladigan mutlaqo yangi tashkilot—O‘zbekiston yoshlar ittifoqini
tashkil etsak, nima deysizlar?” – deya ta’kidlaganlarida butun zalda yig‘ilgan yoshlar
o‘rinlaridan turub qo‘llab quvvatlagan edi.
7LY XEVMUE ]MP M]YP OYRM QEQPEOEXMQM^HE /EQSPSX ]SWLPEV MNXMQSM] LEVEOEXM
negizida O‘zbekiston yoshlar ittifoqi tashkil etildi, hamda mamlakatimizda shu kundan
FSWLPEFiyun “Yoshlar kuni” deb e’lon qilindi.
O‘zbekiston yoshlar ittifoqi jismonan sog‘lom, ma’nan yetuk va intellektual rivojlangan,
mustaqil fikrlaydigan yosh avlodni shakllantirish, yoshlarni tashqi tahdidlar va “ommaviy
madaniyat”ning zararli ta’siridan muhofaza qilish, yoshlarning huquq va qonuniy
manfaatlarini himoya qilishga har tomonlama ko‘maklashish va shartWLEVSMXPEVRM ]EVEXMWL
QEUWEHMHE NMWQSRM] WLE\WPEV XSQSRMHER MXXMJSU XEWLOMPM]LYUYUM] WLEOPMHE XY^MPKER
O‘zbekiston yoshlarini birlashtiruvchi nodavlat notijorat tashkilotidir.
-XXMJSURMRKEWSWM]QEUWEHM ]SWLPEVRM QEQPEOEXHE EQEPKE SWLMVMPE]SXKERHIQSOVEXMO
WM]SWM] ZE MUXMWSHM] MWPSLSXPEVRM ]EREHE GLYUYVPEWLXMVMWL NEQM]EXHE XMRGLPMO ZE LEQNMLEXPMORM
mustahkamlash, O‘zbekistonni jahonning rivojlangan mamlakatlari qatoriga kirishi
NEVE]SRPEVMKENEPFUMPMWLLEQHE]SWLEZPSHRMRKLYUYUPEVMIVOMRPMOPEVMZEUSRYRM]QERJEEXPEVMRM
samarali himoya qilishni ta’minlash, yigitqizlarning ma’naviy va kasbiy saviyasini yuksaltirish,
ularning intellektual va ijodiy salohiyatini ro‘yobga chiqarishga ko‘maklashishdan iborat.
-XXMJSURMRKEWSWM]ZE^MJEPEVMUY]MHEKMPEVHERMFSVEX
3 https://www.gazeta.uz/oz/2017/07/01/nutq/
4 https://yoshlarittifoqi.uz/uz/menu/maqsad-va-vazifalar
5 https://yoshlarittifoqi.uz/uz/menu/maqsad-va-vazifalar
198
Menejment va zamonaviy
texnologiyalar universiteti
2023-yil 14-dekabr
barkamol, mustaqil fikrlaydigan, o‘zining hayotiy pozitsiyasi va qat’iy e’tiqodiga ega, jamiyat
hayotida munosib o‘rin egallash, mamlakatni isloh qilish, yangilash jarayonlarida hal qiluvchi
kuch va tayanch bo‘lishga qodir yoshlarni shakllantirish, ularning siyosiy madaniyati, huquqiy
WEZSH\SRPMKMZELYUYUM]SRKMRM]YOWEPXMVMWL
yoshlarni, xususan uyushmagan yoshlarni ma’naviyE\PSUM]NMLEXHERZELEVFM]ZEXERTEVZEVPMO
ruhida tarbiyalash, ularda tarixiy xotira, milliy g‘urur va o‘zlikni anglash, ro‘y berayotgan
voqealarga daxldorlik, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat tuyg‘ularini shakllantirish;
]SWLPEVRMRK LYUYU ZE USRYRM] QERJEEXPEVMRM LMQS]E UMPMWL YPEVRMRK ^EQSREZM] OEWFPEVRM
egallashga bo‘lgan intilishini qo‘llabUYZZEXPEWLXEHFMVOSVPMOJESPM]EXMKENEPFUMPMWL
iste’dodli yoshlarni qo‘llabquvvatlash, ular o‘z ijodiy va intellektual salohiyatini ro‘yobga
GLMUEVMWLPEVMYGLYRWLEVXWLEVSMXPEV]EVEXMWLLEQHEMPQM]JESPM]EXKENEPFUMPMWL
yoshlar, xususan uyushmagan yoshlar o‘rtasida sog‘lom turmush tarzi, ekologik
madaniyatni shakllantirish, ularni jismoniy tarbiya va sport bilan muntazam shug‘ullanishga
OIRKNEPFUMPMWL
]SWLPEVRM \YWYWER Y]YWLQEKER ]SWLPEVRM HMRM]ekstremistik va boshqa buzg‘unchi
tashkilotlar ta’siridan, chetdan “ommaviy madaniyat” niqobi ostida kirib kelayotgan salbiy
ta’sir va tahdidlardan asrash, yoshlar o‘rtasida huquqbuzarlik va jinoyatchilikni profilaktika
qilish va oldini olishga ko‘maklashish va boshqalar.
O‘zbekiston yoshlar ittifoqi o‘z faoliyati davomida “Ajdodlar izidan” intellectual o‘yini,
“Munozara” intellectual o‘yini, “Imidj” dizaynerlar television tanlovi, “Yosh kitobxon” tanlovi,
“Majnuntol” fetivali, “PROlogue” yosh kinoijodkorlar festivali, “Ona yer yoshlar qo‘lida”,
“Yoshlar poyezdi” va shunga o‘xshash ommaviy aksiyalarni o‘tkazib kelmoqda.
Shunindek yoshlarni qo‘llab quvvatlash va ularni rag‘batlantirish maqsadida
“O‘zbekiston yoshlar ittifoqi mukofoti”, “O‘zbekiston belgi” ko‘krak nishoni, hamda, “Yoshlar
ittifoqi” stipendiyalari joriy qilingan.
7LYRMRKHIO Ittifoqning maqsadini qo‘llabUYZZEXPEWL MWXEKMRM FMPHMVKER ]SWLKE
to‘lgan va 30yoshdan oshmagan O‘zbekiston Respublikasining fuqarolari va O‘zbekiston
Respublikasida muntazam yashab kelayotgan fuqaroligi bo‘lmagan jismoniy shaxslar
Ittifoqning a’zosi bo‘lishi mumkin.
Ittifoqning viloyatlar, tuman va shaharlarda o‘zning hududiy Kengashlari faoliyat olib
boradi. E’tiborli jihati shundan iboratki, Ittifoqning barcha o‘quv muassasalari, davlat
tashkilotlari va barcha tizimlarda yoshlar bilan ishlaydigan boshlang‘ich tashkilotlari bo‘lib,
ularga boshlang‘ich tashkilotning yoshlar yetakchisi rahbarlik qilgan. Maktablarda ta’lim
SPE]SXKER]SWLHER yoshgacha bo‘lgan yoshlar Ittifoq tuzilmasidagi “Kamalak” bolalar
XEWLOMPSXMKE ]SWLHER yoshgacha bo‘lgan maktab o‘quvchilar esa Ittifoqqa a’zo
bo‘lishgan. Maktablar tashil qilingan “Sardorlar kengashi” o‘quvchi yoshlar ijtimoiy
qiziqishlarini va takliflarini qo‘llavUYZZEXPEFUM^MUMWLPEVMHEROIPMFGLMUMFXYVPMXERPSZRMXEWLOMP
qilish orqali ularning vaqtlarini mazmunli o‘tkazishga yordam bergan.
=SWLPEVQEWEPEWMKELEVHSMQFMVMRGLMHEVENEPMZE^MJEWMJEXMHEUEVEPEHM1EQPEOEXMQM^HE
yoshlar siyosati bilan shug‘ullanadigan davlat tashkilotiga ehtiyoj bor edi, albatta. 2020]MP
iyun kuni O‘zbekiston Respublikasi prezidenti Sahvkat Mirziyoyev butun O‘zbekiston yoshlari
FMPER YGLVEWLHM %]RER WLY 4VI^MHIRX XEWLEFFYWM QEQPEOEXMQM^HE ]SWLPEV WM]SWEXM FMPER
shug‘ullanadigan “Yoshlar ishlari agentligi” tashkil qilindi.
O‘zbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi yoshlarga oid davlat WM]SWEXMRM]ERKM
FSWUMGLKESPMFGLMUMWL]SWLPEVWSLEWMHEKMQYEQQSPEVKEWEQEVEPM]IGLMQXSTMWLYPEVRMLEV
tomonlama qo‘llabUYZZEXPEWLWLYRMRKHIOZEOSPEXPMSVKERPEVJESPM]EXMRMWEQEVEPMXEWLOMPIXMWL
6 https://yoshlarittifoqi.uz/uz/menu/maqsad-va-vazifalar
7 https://yoshlarittifoqi.uz/uz/menu/ustav-1
199
Menejment va zamonaviy
texnologiyalar universiteti
2023-yil 14-dekabr
LEQHEQYZSJMUPEWLXMVMWLRMEQEPKESWLMVYZGLMHEZPEXXEWLOMPSXMHMV
%HEFM]SXPEV
O‘zbekiston respublikasi yoshlarining “Kamolot” jamg‘armasi to‘g‘risida O`zbekiston
6IWTYFPMOEWM4VI^MHIRXMRMRK]MPETVIPHEKMWSRPMJEVQSRM
“Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakatini qo‘llabUYZZEXPEWL ZE YRMRK JESPM]EX
samaradorligini yanada oshirish to‘g‘risida O`zbekiston Respublikasi Prezidentining 2006]MP
SOX]EFVHEKMWSRPMUEVSVM
O‘zbekiston yoshlar ittifoqining Nizomi
O‘zbekiston respublikasi yoshlar ishlari agentligi faoliyatini tashkil etish to‘g‘risida
3D^FIOMWXSR6IWTYFPMOEWM4VI^MHIRXMRMRK]MPM]YRHEKMWSRPMUEVSVM
8 https://yoshlar.gov.uz/uz/about-agency/
200