Management and Future Technologies | Volume 2, Issue 1 | № 005

Management and Future Technologies journal.umft.uz March 2025 Volume 2, Issue 1 161 11-rasm. Zakas olish oynasi. Zakas olish oynasida xaridorlarga kerak bo‘lgan kitoblar topilmasa ulardan zakas olinadi va kerakli kitob olib kelinadi. Zakas olish tartibi quyidagicha bo‘ladi. Xaridordan quyidagi ma’lumotlar so‘rab olinadi: Kitob nomi; Kitob muallifi; Kitob chop etilgan yili; Kerakli kitoblar soni; Qachon olib ketilishi. Ma’lumotlar dasturga kiritiladi va saqlash tugmasi bosiladi. 12-rasm. Xaridordan olingan zakasni bazada saqlash Ushbu rasm Zakas sotuvchi nomli tizim interfeysini aks ettiradi. Bu tizim kitoblarni buyurtma qilish, ma’lumotlarni kiritish, qidirish va boshqarish uchun mo‘ljallangan. Asosiy funksiyalar:

Volume 2, Issue 1 162 March 2025 Management and Future Technologies journal.umft.uz Kitob ma’lumotlarini kiritish – Kitob nomi, muallifi, chop etilgan yili va nusxa soni bazaga qo‘shiladi. Buyurtma qo‘shish – Rasmda “Kitoblar muvaffaqiyatli qo‘shildi” degan tasdiqlovchi bildirishnoma mavjud. Qidiruv tizimi – Kitoblarni nomi, muallifi va yili bo‘yicha qidirish imkoniyati mavjud. Boshqaruv tugmalari – Ma’lumotlarni qo‘shish, tahrirlash va o‘chirish funksiyalari mavjud. Sanani belgilash – Buyurtma sanasi avtomatik ravishda kiritiladi (dushanba, 10-iyun, 2024). 13-rasm. Xaridordan olingan zakasni to‘ldirmasdan bazada saqlash va xatolik. Agarda xaridor kiritgan ma’lumotlarini o‘zgartirmoqchi bo‘lsa jadvaldan kiritilgan ma’lumot tanlanadi, ma’lumotlar o‘zgartiriladi va tahrirlash tugmasi bosilganda ma’lumotlar bazasidagi ma’lumotlar tahrirlanadi. 14-rasm. Xaridordan olingan zakasni tahrirlash.

Management and Future Technologies journal.umft.uz March 2025 Volume 2, Issue 1 Zakas tahrirlangan bo‘lsa Message.boxda “Kitoblar muvaffaqiyatli tahrirlandi.” degan xabar ko‘rsatiladi. Ammo xaridor zakasni tahrirlashni emas balki uni bekor qilishni hoxlasa, yana jadvaldan ma’lumotni belgilaymiz va o‘chirish tugmasini bosamiz. 15-rasm. Xaridor olingan zakasni o‘chirish. Ushbu dasturiy interfeys “Zakas sotuvchi” nomli kitob savdosini boshqarish tizimini aks ettiradi. Bu tizim foydalanuvchilarga kitoblarni saqlash, qidirish, buyurtmalarni boshqarish va ma’lumotlarni tahrirlash yoki o‘chirish imkoniyatini taqdim etadi. Asosiy funksiyalar: Kitob ma’lumotlarini saqlash – Kitob nomi, muallifi, nashr yili va buyurtma miqdori kiritiladi. Qidirish tizimi – Kitoblar ma’lum mezonlar bo‘yicha qidirilishi mumkin. Sotuv va buyurtmalarni boshqarish – Kitoblarni buyurtma asosida yoki odatiy sotish rejimida saqlash imkoniyati mavjud. O‘chirish funksiyasi – Oynada “Ma’lumot o‘chirildi” degan bildirishnoma chiqib, foydalanuvchi ma’lumotni tasdiqlashi yoki bekor qilishi mumkin. Boshqaruv tugmalari – Yangi ma’lumot qo‘shish, mavjud ma’lumotlarni tahrirlash yoki o‘chirish uchun qulay interfeys. 16-rasm. Xaridordan olingan zakaslarni izlash. 163

Volume 2, Issue 1 164 March 2025 Management and Future Technologies journal.umft.uz Ushbu rasmda Zakas sotuvchi nomli kitob savdosini boshqarish tizimi tasvirlangan bo‘lib, u kitoblarni buyurtma asosida sotish va boshqarish uchun mo‘ljallangan. Interfeys kitob ma’lumotlarini kiritish, qidirish va boshqarish funksiyalarini o‘z ichiga oladi. Asosiy funksiyalar: Kitob ma’lumotlarini kiritish – Kitob nomi, muallifi va chop etilgan yili kabi ma’lumotlar qo‘shiladi. Qidirish tizimi – Kitoblarni nomi, muallifi yoki chop etilgan yili bo‘yicha qidirish imkoniyati mavjud. Buyurtmalarni boshqarish – Sotish yoki buyurtmalar bo‘yicha kitoblar ro‘yxati yuritiladi. Ma’lumotlarni tahrirlash yoki o‘chirish – Chap pastki burchakda qo‘shish, tahrirlash va o‘chirish tugmalari mavjud. Sanani ko‘rsatish – Sotuv sanasi (dushanba, 10-iyun, 2024) tizimda aks etgan. Natija va tahlil Dasturning admin qismi asosiy bo‘limlaridan biri bu – “Kitob kiritish” bo‘limidir. Bu bo‘limda admin olib kelingan har bir kitob ma’lumotlarini bazaga kiritib chiqadi va saqlaydi. 17-rasm. Kitob kiritish oynasi admin bo’limi. Bu yerga admin kitobning bir nechta ma’lumotlarini kiritishi zarur bular: Kitob nomi; Kitob muallifi; Kitob chop etilgan yili; Kitob chop etilgan nashriyoti; Kitob turi; Kitoblar soni; Kitob kelgan vaqti; Kitob olib kelingan narxi; Kitob sotilishi kerak bo‘lgan minimal narx;

Management and Future Technologies journal.umft.uz March 2025 Volume 2, Issue 1 Kitob sotilish narxi; Kitob zakas orqali yoki oddiy olib kelinganligi. Kitobning mana shu ma’lumotlari kiritiladi va ma’lumotlar bazasiga saqlanadi. 18-rasm. Kitob ma’lumotlarini kiritish. Ushbu dasturiy interfeys “Kitob kiritish oynasi – Admin” nomli kitoblar bazasini yuritish va sotish jarayonlarini avtomatlashtirish tizimini aks ettiradi. Bu tizim admin foydalanuvchilari tomonidan kitob ma’lumotlarini kiritish, tahrirlash, qidirish va sotuv jarayonlarini kuzatish uchun mo‘ljallangan. Asosiy funksiyalar: Kitob ma’lumotlarini kiritish va saqlash – Kitob nomi, muallifi, chop etilgan yili, nashriyoti va turi kabi ma’lumotlar qo‘shiladi. Narxlarni boshqarish – Kelgan narx, minimal narx va sotish narxi tizimga kiritiladi. Qidiruv tizimi – Kitoblarni ma’lum mezonlar bo‘yicha tezkor izlash imkoniyati mavjud. Sotuvlar jadvali – Oldin sotilgan kitoblar va ularning narxlari ro‘yxatga olinadi. Buyurtmalar va oddiy sotuvni boshqarish – Kitob oddiy yoki buyurtma asosida sotilishi mumkin. Tahrirlash va o‘chirish tugmalari – Foydalanuvchilar kitob ma’lumotlarini yangilashi yoki keraksiz yozuvlarni o‘chirishi mumkin. 165

Volume 2, Issue 1 March 2025 Management and Future Technologies journal.umft.uz 166 19-rasm. Kitob ma’lumotlarini bazaga saqlash. Ma’lumotlarni tahrirlash kerak bo‘lsa jadvaldan belgilaniladi va tahrirlash tugmasi bosiladi. Tahrirlaydigan ma’lumotlarimiz textboxlarda ko‘rinadi va kerakli joyini o‘zgartiriladi va tahrirlash tugmasi bosiladi. Tahrirlash jarayonida ham e’tibor berish kerakki hech qaysi ma’lumot bo’sh qolmasin aks holda Message.boxda “iltimos, barcha maydonlarni to‘ldiring va kamida bir checkbox tanlang.” degan xabar chiqadi. 20-rasm. Tahrirlash jarayonida hech qaysi ma’lumot bo‘sh bo‘lmasligi kerak. Bu tizim kitob do‘konlari, kutubxonalar va elektron savdo platformalari uchun samarali bo‘lib, kitob ma’lumotlarini yuritish, sotuv jarayonlarini boshqarish va umumiy savdo hisobotlarini shakllantirish imkonini beradi. Tizimdagi xatolik tekshiruvi foydalanuvchilarning noto‘g‘ri yoki to‘liq bo‘lmagan ma’lumotlarni kiritishining oldini oladi, bu esa ma’lumotlar bazasining yaxlitligi va aniq hisob-kitoblarni yuritish uchun muhim ahamiyatga ega.

Management and Future Technologies journal.umft.uz March 2025 Volume 2, Issue 1 167 21-rasm. Ishchi xodimlar qo‘shish bo‘limi. Ushbu rasm "Ishchi xodimlar qo‘shish" tizimining interfeysini aks ettiradi. Bu dastur korxonalar va tashkilotlarda kadrlar boshqaruvini avtomatlashtirish, ishchilar ma’lumotlarini kiritish, tahrirlash va qidirish uchun mo‘ljallangan. Asosiy funksiyalar: Xodim ma’lumotlarini kiritish – Familiya, ism, sharif, tug‘ilgan sana yoki ishga qabul qilingan sana, telefon raqami, oylik maosh va tizimga kirish uchun login va parol kiritiladi. Qidiruv tizimi – Xodimlarni turli mezonlar bo‘yicha qidirish imkoniyati mavjud. Ma’lumotlarni boshqarish – Yangi xodim qo‘shish, mavjud ma’lumotlarni tahrirlash yoki o‘chirish mumkin. Xodimlar jadvali – Ishchilar ro‘yxati jadval shaklida saqlanadi, unda ism, sharif, lavozim, telefon raqami, oylik maosh va tizimdagi roli (Admin yoki Oddiy foydalanuvchi) ko‘rsatilgan. 22-rasm. Zakas admin bo‘limi.

Volume 2, Issue 1 168 March 2025 Management and Future Technologies journal.umft.uz Ushbu rasm Zakas Admin nomli tizim interfeysini aks ettiradi. Bu dastur ma’lumotlarni boshqarish, tozalash, chop etish va yangilash uchun mo‘ljallangan. Administrator (Admin) foydalanuvchilari ushbu tizim orqali buyurtmalar yoki boshqa kiritilgan ma’lumotlarni nazorat qilishi mumkin. Asosiy funksiyalar: Ma’lumotlar maydoni – Markaziy bo‘limda ma’lumotlarni ko‘rsatish yoki tahrirlash mumkin bo‘lgan joy mavjud. Boshqaruv tugmalari (o‘ng panel): o "Print" – Ma’lumotlarni chop etish imkoniyati. o "Tozalash" – Kiritilgan yoki ko‘rsatilgan ma’lumotlarni o‘chirish. o "O‘chirish" – Ma’lumotlarni butunlay o‘chirish yoki ro‘yxatdan chiqarish. Filtr va yangilash tizimi – Pastki qismda tanlov maydoni va yangilash tugmasi mavjud bo‘lib, foydalanuvchi turli ma’lumotlarni saralashi yoki yangilashi mumkin. 23-rasm. Tarix admin bo‘limi. Ushbu rasm "Tarix Admin" nomli tizim interfeysini aks ettirib, tarixiy yoki statistik ma’lumotlarni tahlil qilish, boshqarish va vizuallashtirish uchun mo‘ljallangan. Interfeys diagrammalar, ma’lumotlar tahlili va boshqaruv tugmalari bilan jihozlangan bo‘lib, foydalanuvchilarga ma’lumotlarni boshqarish va tahlil qilish imkonini beradi. Asosiy funksiyalar:

Management and Future Technologies journal.umft.uz March 2025 Volume 2, Issue 1 Diagrammalar – Chap va o‘ng panelda ikkita doira diagrammasi mavjud bo‘lib, ular ma’lumotlarni taqqoslash va tahlil qilish uchun ishlatilishi mumkin. Amallar paneli (yuqori qism): o Ma’lumotlarni yangilash (aylana tugma). o O‘chirish (qizil axlat qutisi belgisi) – ma’lumotlarni o‘chirish imkoniyati. o Bosib chiqarish (printer belgisi) – natijalarni chop etish yoki hisobot yaratish. o Grafik va statistik tahlillar – turli ma’lumotlarni diagrammalar shaklida ko‘rsatish imkoniyati. Qidiruv paneli – Foydalanuvchilar kerakli ma’lumotlarni qidirishi yoki filtrlay olishi mumkin. Xulosa Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, kitob do‘konlari uchun avtomatlashtirilgan axborot tizimining joriy etilishi savdo jarayonlarini tezlashtirish, mijozlarga xizmat ko‘rsatish sifatini oshirish va inson omilidan kelib chiqadigan xatolarni kamaytirish imkonini beradi. Shuningdek, dasturiy ta’minot orqali ma’lumotlarni boshqarish va hisob-kitoblarni avtomatlashtirish natijasida do‘kon ish faoliyatining umumiy samaradorligi sezilarli darajada oshadi. Ushbu ilmiy ish kelajakda elektron tijorat platformalari bilan integratsiya qilish, bulutli texnologiyalar yordamida ma’lumotlarni saqlash va sun’iy intellekt orqali savdo tahlilini rivojlantirish kabi yo‘nalishlarni o‘rganish uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. Kitob do‘koni jarayonlarini optimallashtirishda avtomatlashtirilgan axborot tizimi ilmiy jihatdan puxta asoslangan yondashuv bo‘lib, u korxona rentabelligini oshirishga xizmat qiladi. 169

Volume 2, Issue 1 170 March 2025 Management and Future Technologies journal.umft.uz Adabiyotlar Laudon, K.C., & Laudon, J.P. Management Information Systems: Managing the Digital Firm. Pearson, 2020. O’Brien, J. A., & Marakas, G.M. Introduction to Information Systems. McGraw-Hill, 2019. Date, C.J. An Introduction to Database Systems. Addison-Wesley, 2019. Sambhram, R. P., Nasriddinovich, U. A., Komiljon o‘g, N. Z. Q., & Toxir Turg'un o‘g, A. (2024). GUEST HOUSE WEBSITE. IJODKOR O'QITUVCHI, 4(40), 74-79. Nasriddinovich, U. A. (2024). AXBOROTLASHGAN PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALAR– TA’LIM SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING SAMARALI VOSITASI. TADQIQOTLAR. UZ, 37(3), 166-168. Mamasolievich, J. D., & Nasriddinovich, U. A. (2024). MATEMATIKA DARSLARIDA DASTURLASHTIRILGAN TA’LIM. Научный Фокус, 1(12), 384-388. Nasriddinovich, U. A. (2024, April). UMUMLASHGAN BAHOLAR ASOSIDA TIBBIYOT SOHASI EKSPERTLARINING MULOHAZALARINI QIYOSIY TAHLIL QILISH. In Proceedings of International Conference on Educational Discoveries and Humanities (Vol. 3, No. 5, pp. 235-238). Tojiyev A., Ulashev A., Abdualimov B. WINDOWS FORM ILOVASIDA MATEMATIK FUNKSIYALAR GRAFIGINI YASASH //International Scientific and Practical Conference on Algorithms and Current Problems of Programming. – 2023. Norqo‘ziyev, Q., Aynakulov, T., Mahkamov, S., & Sodiqov, D. (2024). IMPLEMENTING MOBILE ROBOT WALKING PATH CONTROL AND TRACKING IN C# WINDOWS FORM APPLICATION. International Journal of scientific and Applied Research, 1(3), 95-99. Mahkamov, S., Aynakulov, T., & Baratov, J. (2024). ANDROIDDA MODEL VIEW PRESENTER (MVP) ARXITEKTURASI. International Journal of scientific and Applied Research, 1(3), 199-202.

Management and Future Technologies journal.umft.uz March 2025 Volume 2, Issue 1 Adabiyotlar 1. Laudon, K.C., & Laudon, J.P. Management Information Systems: Managing the Digital Firm. Pearson, 2020. 2. O’Brien, J. A., & Marakas, G.M. Introduction to Information Systems. McGraw-Hill, 2019. 3. Date, C.J. An Introduction to Database Systems. Addison-Wesley, 2019. 4. Sambhram, R. P., Nasriddinovich, U. A., Komiljon o‘g, N. Z. Q., & Toxir Turg’un o‘g, A. (2024). GUEST HOUSE WEBSITE. IJODKOR O’QITUVCHI, 4(40), 74-79. 5. Nasriddinovich, U. A. (2024). AXBOROTLASHGAN PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALAR– TA’LIM SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING SAMARALI VOSITASI. TADQIQOTLAR. UZ, 37(3), 166-168. 6. Mamasolievich, J. D., & Nasriddinovich, U. A. (2024). MATEMATIKA DARSLARIDA DASTURLASHTIRILGAN TA’LIM. Научный Фокус, 1(12), 384-388. 7. Nasriddinovich, U. A. (2024, April). UMUMLASHGAN BAHOLAR ASOSIDA TIBBIYOT SOHASI EKSPERTLARINING MULOHAZALARINI QIYOSIY TAHLIL QILISH. In Proceedings of International Conference on Educational Discoveries and Humanities (Vol. 3, No. 5, pp. 235-238). 8. Tojiyev A., Ulashev A., Abdualimov B. WINDOWS FORM ILOVASIDA MATEMATIK FUNKSIYALAR GRAFIGINI YASASH //International Scientific and Practical Conference on Algorithms and Current Problems of Programming. – 2023. 9. Norqo‘ziyev, Q., Aynakulov, T., Mahkamov, S., & Sodiqov, D. (2024). IMPLEMENTING MOBILE ROBOT WALKING PATH CONTROL AND TRACKING IN C# WINDOWS FORM APPLICATION. International Journal of scientific and Applied Research, 1(3), 95-99. 10. Mahkamov, S., Aynakulov, T., & Baratov, J. (2024). ANDROIDDA MODEL VIEW PRESENTER (MVP) ARXITEKTURASI. International Journal of scientific and Applied Research, 1(3), 199-202. 171

Volume 2, Issue 1 March 2025 172 Mualliflar Faxriddin Nuraliev Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti, Toshkent, 100200, O‘zbekiston; nuraliev2001@mail.ru Nuriddin Tojiev Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti, Toshkent, 100200, O‘zbekiston; ntojiyev845@gmail.com Behzod Tahirov Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti, Toshkent, 100200, O‘zbekiston; b.n.tahirov@buxdu.uz Mas’ul: ntojiyev845@gmail.com Copyright: © 2024 by the authors. Ushbu maqola Creative Commons Attribution (CC BY) litsenziyasi shartlari asosida tarqatiladigan ochiq foydalanish maqolasi hisoblanadi (https://creativecommons.org/ licenses/by/4.0/). Management and Future Technologies journal.umft.uz ANIZOTROP TERMOELEKTRO-MAGNIT PLASTINALARNING NOCHIZIQLI KUCHLANLANGANLIKDEFORMASIYALAN GANLIK JARAYON LARINI MATEMATIK MODELI VA HISOBLASH TAJRIBALARI A nnotatsiya: Murakkab shaklga ega bo’lgan anizotrop termo-elektro-magnit plastinalarning nochiziqli kuchlanganlik deformatsiyalanganlik jarayonlarini matematik modellashtirish Gamilton-Ostrogradskiy variatsion tamoyili asosida ko’chishga nisbatan boshlang’ich va chegaraviy shartlarga ega,yuqori tartibli xususiy hosilali nochiziqli differensial tenglamalar tizimi shaklidagi matematik model ishlab chiqilgan. Matematik modelni qurishimizda biz Kirxgof-Lyav gepotizasidan foydalanib uch o’lchovli koordinatani ikki o’lchovli koordinataga o’tkazamiz bunda ko’chishlarning dastlabki ko’rinishiga ega bo’lamiz. Kinetik energiya, Potensial energiya va Tashqi kuchlar bajargan ishlarni variatsion ko’rinishi hisoblab chiqildi. Furening issiqlik o’tkazuvchanlik qonuni, Dyugamelya-Neymananing tenglamasi,Koshi munosabati,Guk qonuni,Lorens kuchi va Maksvell elektromagnit tenzor ko’rinishidan foydalanib, termo-elektro-magnit maydon ta’siri ostidagi, murakkab shaklga ega bo’lgan anizotrop termo-elektromagnitelastik plastinalarning nochiziqli kuchlanlanganlik va deformasiyalanganlik holati o’rganildi. Kalit so‘zlar: Model,Matemetik model, Modellashtirish,Gamilton-Ostrogradskiy tamoyili,Kirgof-Lyav gipotezasi, Furening issiqlik o’tkazuvchanlik qonuni, Dyugamelya-Neymananing tenglamasi,Koshi munosabatlari,Guk qonuni,Maksvell elektromagnit tenzori,anizotrop, plastina.

Management and Future Technologies journal.umft.uz March 2025 Volume 2, Issue 1 Natija Yupqa murakkab shaklga ega termo-elektro-magnitelastik anizotrop plastinaning matematik modeli Gamilton-Ostrogradskiy variasion tamoyili asosida yupqa murakkab konstruksiyaviy shakldagi termo-elektro-magnitelastik anizotrop plastinalarning geometrik nochiziqli deformasiyalanish jarayonlarida termo-elektro-magnit maydon kuchlarini hisobga olgan holda ishlab chiqilgan matematik modeli toʻliq shaklini keltiramiz. 2 2u h 2u h 3w h 3w h 2v h 2v h u hC C1212 2 C1111 3 C1222 3 C1112 2 C1222 2 1111 2 2 2 2 2 2 2 t x y x y x y 2 3 2 h h h h h h v w u 3w ( hC1122 2 C1212 ) xy ( 2 C1122 2 C1212 ) xy 2 ( hC1211 2 C1112 ) xy ( 2 C1112 2 C1211 ) x 2 y 0, h x (11 (T T0 )) h y (12 (T T0 )) N x Rx q x Tzx Tzx 2v 2v h 2v h 2u h 2u h 3w h 3w h 2 hC 2222 2 C1212 2 C 2212 2 C1211 2 C 2222 3 C1211 3 4 2 2 2 4 t y x y x y x 2 2 3 3 ( hC 2211 h C1212 ) u ( h C 2212 h C1222 ) v ( h C2211 h C1212 ) w ( h C 2212 h C1222 ) w 4 2 4 4 2 2 2 x y x y x 2 y x y 2 h ( 22 (T T0 )) h (12 (T T0 )) N y R y q y Tzy Tzy 0, y 2 x h 1 2w h u 2 w 1 4 w h v 2 w h 4 w 1 u 2 w ) C1122 ( C1122 C 2211 C1212 ) C1112 h 2 C1111 ( 2 4 2 2 2 2 2 x 2 2 x y 2 2 4 x x y x y x 2 t h 4w 1 h u 2 w h v 2 w 1 4 w h u 2 w v 2 w ( C C ) C C ( ) C ( ) 1112 1211 2211 2222 2212 2 4 x y 2 2 y y 2 2 y 4 y y 2 x y 2 2 x 3 y 2 4 u 2 w v 2 w h u 2 w v 2 w h w ( 1 C ) ( ) C hC hC C 2212 1222 1211 1222 1212 2 x y 3 2 x x y y x y 2 y x y x x y h 2w h 2w 2w h 4w h 4w T T T T h T T C ( ) ( ) ( ) (C1122 C 2212 C1211 ) 11 0 22 0 12 0 1111 2 2 xy 2 y 2 12 x x 4 12 x 2 y 2 h 4w h 4w h 4w C C C C C N z Rz q z Tzz Tzz 0, ( ) ( ) 1112 2211 2222 1212 1222 3 12 xy 3 12 y 4 12 x y 2 2 2 2 2 2 3 3 11 12 21 22 C 11 ( u z w 1 w ) 0 x y y x t x t x 2 y 2 x 2 t 2 x 2 t 2 3 3 2 2 3 3 ( v z w 1 w ) ( u v z w 1 w ) 0. 0 12 0 22 yt y t x t x y t 2 x y t y 2 t 2 y 2 t Boshlang’ich shartlar: 173

Volume 2, Issue 1 174 u t March 2025 v t w t Management and Future Technologies journal.umft.uz w 0, T h u 0, h v 0, h T0 t t t 0 t h3 2 w h3 2 w w 0, w 0; 12 tx 12 ty x t y t Chegaraviy shartlar: v 1 w 2 u 1 w 2 1 u 1 v 1 w w h C1111 C 0, C1112 11 (T T0 ) u 1122 x 2 x y 2 y 2 y 2 x 2 x y x v 1 w 2 u 1 w 2 1 u 1 v 1 w w 1 v ( T T ) 0, h C1211 C C 12 0 1222 1212 x 2 x y 2 y 2 2 y 2 x 2 x y x v 1 w 2 u 1 w 2 1 u 1 v 1 w w h C 2211 0, C 2222 C 2212 22 (T T0 ) v y 2 y 2 y 2 x 2 x y x 2 x y v 1 w 2 u 1 w 2 1 u 1 v 1 w w 1 0, h C1211 C1222 C1212 12 (T T0 ) u x 2 x y 2 y 2 2 y 2 x 2 x y y h3 2w 2w 2 w w 0, C1111 2 C1122 2 C1112 12 x y x y x x w v 1 w 2 u 1 w 2 1 u 1 v 1 w w 1 h C1111 w 0, C1112 11 (T T0 ) C1122 x 2 x y 2 y x 2 x 2 y 2 x 2 x y h3 3w 3w 3w 0, C1211 2 C1222 3 C1212 w x 12 x y y x y 2 w v 1 w 2 u 1 w 2 1 u 1 v 1 w w 1 h C1211 C C T T ( ) w 0, 1212 12 0 1222 x 2 x y 2 y x 2 y 2 y 2 x 2 x y h3 2w 2w 2 w w C C C 0 w 2211 2 2222 2212 y 12 x y 2 x y y w v 1 w 2 u 1 w 2 1 u 1 v 1 w w 1 h C 2211 C 0, w 22 (T T0 ) C 2212 2222 x 2 x y 2 y y 2 2 y 2 x 2 x y y 3 2 2 2 h w w w w 0, C1211 2 C1222 2 C1212 12 x y x y x y w v 1 w 2 u 1 w 2 1 u 1 v 1 w w 1 C1212 h C1211 w 0, 12 (T T0 ) C1222 x 2 x y 2 y y 2 x 2 y 2 x 2 x y h u v w 0. h Px Txx Txx u Py Txy Txy v Pz Txz Txz w 0, x Fx Tyx Tyx Fy T T ( T T0 ) 0 chegarada; n Tyy Tyy Fz Tyz Tyz y

Management and Future Technologies journal.umft.uz March 2025 Volume 2, Issue 1 Ushbu tenglamalar tadqiq qilinayotgan murakkab shaklga ega bo’lgan plastina chegaralarini mahkamlanish usullariga qarab tegishli chegaraviy shartlarga muvofiq yechiladi. Hisoblash tajribasi-1 Chegaralari qattiq mahkamlangan holatidagi plastina tasviri ustida hisoblash ishlarini olib boramiz. 1-rasm. Murakkab shakldagi magnitelastik nosimmetrik yupqa plastina Hisoblash tajribasida geometrik va mexanik o‘zgarmas qiymatlar quyidagicha keltirilgan: a 1m , b 1m , h 0.01 m, c 0.4m , d 0.4m , R 0.2m , r 0.1m , 0.3, t 1c, Q 20, H H H 10 кЭ , T 70C. x y z Elektro‘tkazuvchan murakkab shaklli yupqa plastinaga mexanik kuchlar va elektromagnit maydon kuchlar ta’siri hamda harorat tasirini qo‘shib hisoblash ishlari olib borilganda 1-jadvaldagi sonli natijalar olindi va natijaning grafik ko‘rinishdagi tasviri 2-rasmda ko‘rsatib berildi. 1-jadval. Yupqa plastinaning chegaralari qattiq mahkamlangan shartlarda olingan natijalar. X y -1 -0,9 -0,8 -0,7 0 0 0 0 Mexanik kuchlar va Mexanik kuchlar Elektromagnit maydon ta’siri qaralganda kuchlar ta’siri qaralganda W(x,y,t) t=0.1 W(x,y,t) t=0.1 0 0 0,000408 0,00044907 0,000426 0,00046853 0,000104 0,00011403 Mexanik kuchlar va Elektromagnit maydon kuchlari, harorat ta’siri qaralganda W(x,y,t) t=0.1 0 0,00052551 0,00054828 0,00013344 175

Volume 2, Issue 1 176 -0,6 -0,5 -0,4 -0,3 -0,2 -0,1 0 0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7 0,8 0,9 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 March 2025 0 0 0 0,00008555 0,000404 0,00081488 0,001006 0,00081488 0,000403 0,00008555 0 0 0 0,000104 0,000426 0,0004082 0 Management and Future Technologies 0 0 0 0,00009413 0,00044414 0,00089658 0,001107 0,00089658 0,0004 0,00009413 0 0 0 0,000114 0,000469 0,0004491 0 journal.umft.uz 0 0 0 0,00011015 0,00051974 0,00104919 0,00129507 0,00104919 0,00051974 0,00011015 0 0 0 0,00013344 0,00054828 0,00052551 0 2-rasm. Magnitelastik nosimmetrik yupqa plastina chegaralari qattiq mahkamlangan sharti bo‘yicha koordinata o‘qidagi grafigi. Xulosa qilib aytganda elektro‘tkazuvchan yupqa plastinaga mexanik kuchlar ta’siri hamda mexanik kuchlarga magnit maydon kuchlar farqi 8.1 % va harorat ta’siri ham qo‘shib hisoblash ishlari olib borilganda, va hisoblash tajribalar xulosasi shuni ko‘rsatadiki ularning o‘zaro farqi 13.5% ni tashkil qildi. Hisoblash tajribasi-2 Yupqa plastinaning chegarasi bir tomoni erkin, qolgan tomonlari va qattiq mahkamlangan shartlar bilan olingan sonli natijalar grafik tasvir

Management and Future Technologies journal.umft.uz March 2025 Volume 2, Issue 1 177 3-rasm. Chegaralari qattiq va sharnir mahkamlangan plastina 2-jadval. Yupqa plastinaning chegaralari aralash shartlarda olingan sonli natijalar. x y -1 0 Mexanik kuchlar va Mexanik kuchlar Elektromagnit maydon ta’siri qaralganda kuchlar ta’siri qaralganda V(x,y,t) t=0.1 V(x,y,t) t=0.1 0 0 Mexanik kuchlar va Elektromagnit maydon kuchlari, harorat ta’siri qaralganda V(x,y,t) t=0.1 0 -0,9 0 0,000442 0,000523 0,000633 -0,8 0 0,000793 0,000938 0,001136 -0,7 0 0,001061 0,001256 0,00152 -0,6 0 0,001253 0,001483 0,001796 -0,5 0 0,001377 0,001629 0,001973 -0,4 0 0,001439 0,001703 0,002062 -0,3 0 0,001448 0,001713 0,002075 -0,2 0 0,00141 0,001668 0,00202 -0,1 0 0,001333 0,001577 0,00191 0 0 0,001224 0,001448 0,001754 0,1 0 0,00109 0,00129 0,001562 0,2 0 0,00094 0,001112 0,001346 0,3 0 0,00078 0,000923 0,001117 0,4 0 0,000617 0,00073 0,000884

Volume 2, Issue 1 178 March 2025 Management and Future Technologies 0,5 0 0,000459 0,000543 0,000658 0,6 0 0,000313 0,000371 0,000449 0,7 0 0,000187 0,000222 0,000268 0,8 0 0,000088 0,00010428 0,000126 0,9 0 0,000023 0,0000275 0,000033 1 0 0 0 0 journal.umft.uz 4-rasm. Plastinaning chegaralari (sharnir va qattiq mahkamlangan) aralash shartlarda olingan sonli natijalar uchun grafik tasviri. Yupqa plastinaga mexanik kuchlar ta’siri hamda mexanik kuchlarga magnit maydon kuchlar ta’siri ham qo‘shib hisoblash ishlari olib borilganda 16% (4.3.9-jadval, 4.3.10-rasm), va hisoblash tajribalar xulosasi shuniko‘rsatadiki ularning o‘zaro farqi 17% ni tashkil qildi. Hisoblash natijalarini tahlil qilish natijalariga asoslanib xulosa qilish mumkinki, elektromagnit maydonlarning va harorat maydonini yupqa elektro‘tkazuvchan plastinalarning deformatsiya holatiga ta’sirini ishonchli tarzda tasdiqlash imkonini beradi. Xulosa Termo-elektro-magnit maydonda joylashgan murakkab shaklga ega nochiziqli anizotrop plastinalar termo-elektro-manitelastiklik masalasining matematik modeli ishlab chiqildi. Bunda termo-elektro-magnitelastik yupqa anizatrop plastinaning geometrik nochiziqli deformasiyalanish holatiga termo-elektro-magnit maydon ta'sirlari oʻrganildi;

Management and Future Technologies journal.umft.uz March 2025 Volume 2, Issue 1 Gamilton-Ostrogradskiy variasion tamoyili asosida Kirxgof-Lyav gipotezasi, Koshi munosabatlari, Guk qonuni,Fure issiqlik o’tkazuvchanlik qonuni hamda Maksvell elektromagnit tenzor koʻrinishlaridan foydalanib, potensial energiya, kinetik energiya va tashqi kuchlar bajargan ishning variasion koʻrinishlari aniqlanildi. Natijada koʻchishga nibatan boshlangʻich va chegaraviy shartlarga ega, xususiy hosilali nochiziqli differensial tenglamalar tizimi koʻrinishidagi matematik modeli olindi. Ishlab chiqilgan matematik modeldan termo-elektro-magnit maydonda joylashgan yupqa murakkab shaklga ega anizotrop plastinalarning termo-elektro-magnitelastiklik masalalarini tadqiq qilishda foydalanish mumkin. 179

Volume 2, Issue 1 180 March 2025 Management and Future Technologies journal.umft.uz Adabiyotlar Амбарцумян С. А. Теория анизотропных пластин. - М: Наука,1987.-360с. Амбарцумян С.А., Багдасарян Г.Е., Белубекян М.В. Магнитоупругость тонких оболочек и пластин. - М.: Наука, 1977. - 272 с. Амбарцумян С.А., Белубекян М.В. Некоторые задачи электромагнитоупругости пластин. –Ереван: 1991.–144 с. Индиаминов Р.Ш. Математическое моделирование магнитоупругих колебаний анизотропной пластины на упругом основании // Пробл. мех. 2004. №5-6. – С. 15-20. Корнишин М.С. Нелинейная задача теории пластин и пологих оболочек и методы их решения. - М: Наука, 1964. – 192с. Кронрод А.С. Узлы и веса квадратурных формул. -М.: Наука, 1964. - 144 с. Курпа Л.В. Методом R-функции для решения линейных задач изгиба и колебаний пологих оболочек. Харьков НТУ ХПИ 2009. 391 с. Рвачев В.Л. Теория R- функций и некоторые ее приложения. –Киев: Наукава думка, 1982.-552с. Рвачев В.Л., Курпа Л.В. R-функция в задачах теории пластин. - Киев: Наукова думка, 1987. - 176с. Рвачев В.Л., Курпа Л.В., Насриддинов Х.Ф. и др. Метод R-функций в задачах нелинейного деформирования пластин // Прикл. механика. - Киев. - 1987. - 23:N 9. - С.73-78. Рвачев В.Л., Курпа Л.В., Учишвили Л.А. Метод R-функций в задачах об изгибе и колебаниях пластин сложной формы. - Киев: Наукова думка, 1973. – 118с. Самарский А.А., Михайлов А.П. Математическое моделирование: Идеи, Методы, Примеры. -Москва: Физматлит, -2002. - 320 с. Селезов И.Т., Селезова Л.В. Волны в магнитогидроупругих средах. - Киев: Наукова думка, 1975. - 164 с. Халджигитов А. А., Бабаджанов М. Р., Худазаров Р. С. Об одном подходе численного решения упругопластических краевых задач // Проблемы вычислительной и прикладной математики. 2019. -Vol. 3, № 21. -С. 75-86.