Management and Future Technologies | Volume 1, Issue 1 | № 001

Nashrni PDF ko‘rinishida o‘qing

144 bet · PDF · 4.65 MB

Yuklab olish
Matn ko‘rinishi 81–100 / 144 bet

Matn PDF fayldan avtomatik ajratilgan, shuning uchun formatlash buzilgan bo‘lishi mumkin. To‘g‘ri ko‘rinish uchun PDF nusxani oching.

81-bet

Management and Future Technologies journal.umft.uz April 2024 Volume 1, Issue 1 References 1. Decree of the President of the Republic of Uzbekistan dated February 28, 2023 No. PF-27 “New Development Strategy of Uzbekistan for 2022-2026”. Tashkent city, 2023. 2. Presidential Decree of the Republic of Uzbekistan of January 28, 2022 No. UP-60 «About the Strategy of development for new Uzbekistan for 2022 – 2026»// https://lex.uz/ru/docs/5841077 3. Ashe-Edmunds, S. (2017): ‘The disadvantages of traditional advertising‘ 4. https://ahrefs.com/blog/how-long-does-it-take-to-rank/ 5. Weber, C. (2018): ‘What are the Disadvantages of Digital Marketing?’ 6. (Content Marketing Institute 2016) (Quick Sprout 2016). 7. Alexander, L. (2020): ‘The who, what, why & how of digital marketing‘ 8. Cyber Planet (2019): ‘Top disadvantages of digital marketing‘ 9. Abdulakhatov M. M, “The main impacts of digital transformation on small to mediumsized business enterprises” Scientific electronic journal of Digital Economy and Information Technologies No. 2, 2022 10. Abdulakhatov M. M “The digital economy is the basis for economic development” Scientific journal of Economy and Society No. 10,October 7, 2022 11. Kobilov A.U, Abdulakhatov M.M, Rajabov Sh.B, “Artificial intelligence as a technological innovation for economic development of the republic of Uzbekistan” ICFNDS ’22, December 15, 2022, Tashkent, TAS, Uzbekistan 12. Dawes, J. (2018). The Ansoff Matrix: A Legendary Tool, But with Two Logical Problems. But with Two Logical Problems (February 27, 2018). 13. DeMers, J. 2013. The Top 7 Online Marketing Trends That Will Dominate 2014. Forbes. Published 17.09.2013. 14. Dimitrova, P., & Sin, I. (2018). Digital Marketing in Start-Ups: The role of digital marketing in acquiring and maintaining business relationships 81

82-bet

Volume 1, Issue 1 April 2024 82 Author Ulugbek Narmanov Department of Macroeconomics, National university of Uzbekistan, Tashkent, Uzbekistan; economyfinance135@gmail.com, Guzal Abdishukurova Department of Macroeconomics, National university of Uzbekistan, Tashkent, Uzbekistan; Correspondence: abdishukurova.guzal@yandex.ru Management and Future Technologies journal.umft.uz THE ROLE AND IMPORTANCE OF THE DIGITAL ECONOMY IN THE LABOR MARKET A bstract: This article raises the role of the digital economy in the labor market, its development and problems, as well as ways to solve it. The purpose of the study is to examine the impact of the transition to a digital economy on labor. To achieve this goal, methods such as analysis, synthesis, comparison and modeling were used. Digital technologies are boldly entering the everyday life of society and causing unemployment due to the transition to automated systems in enterprises and organizations. Accordingly, the issue of employing the released workforce is becoming more acute, but today there is no strategy for adapting the unemployed. A completely new question arises between digital and socioeconomic relations. Calculations showed that an increase in unemployment by 1% would lead to a fall in GDP by 0.54%. The results obtained during the study can be used in further studies of structural (technological) unemployment and labor market problems in the digital economy. Keywords: Digital economy, labor market, employment, supply and demand in the labor market, new technologies. Copyright: © 2024 by the authors. This article is an open access article distributed under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution (CC BY) license (https:// creativecommons.org/licenses/ by/4.0/).

83-bet

Management and Future Technologies journal.umft.uz April 2024 Volume 1, Issue 1 Introduction For each country, macroeconomic stability, ensuring employment and reducing unemployment are the main objectives. In addition, in the 21st century, the digital economy is penetrating all areas and directions. In a certain sense, this affects supply and demand in the labor market. Today, in the conditions of Uzbekistan, it is extremely important to study the laws, trends and possibilities of the development of the digital economy, in particular, the level of penetration of information technologies into various sectors of the economy on a scientific basis. The development and prospects of our country, the success of the reforms being carried out on a large scale in our country directly depend on the introduction of innovations into our national economy. Therefore, it is important to improve the digital economy, to study its economic, political, social and legal foundations from a scientific and practical point of view. Living in harmony with the world community of Uzbekistan paves the way for the activation of integration and globalization processes. On the one hand, the development of integration processes requires the use of modern ICT, and on the other hand, it has brought about business transformation. Studying these processes from an economic and political point of view and making scientific conclusions is the demand of the time. Trends towards blurring the boundaries between different types of activities and greater flexibility in operations, globalization and transparency of interaction with counterparties will only intensify in the future. Employees will always be important to organizations, which in turn will go beyond the traditional mode of work organization and full-time work [1]. Uzbekistan may implement the digital economy in the coming years. After all, it is necessary to work with foreign investors who intend to import these innovations as investments. In addition, digitization of the economy is considered one of the most important factors for the development of our country. Therefore, we should be ready to quickly learn new things, think innovatively, use science and technology innovations wisely, and teach our young people modern professions. In recent years, the digital economy, which is rapidly developing in many countries around the world, has created various challenges as well as opportunities for the social and economic sphere. In such a situation, sectors of national economies are required to adapt to the conditions of the digital economy. The backbone of the digital economy is the IT sector, but the boundaries of the digital economy are not limited to it and include some emerging digital business models [2]. Main part In the Development Strategy of New Uzbekistan for 2022-2026, it is planned to make the digital economy the main "driver" of economic development and increase its size by at least 2.5 times. The volume of software production should be increased 5 times, and their export should be increased 10 times to 500 million dollars. New technologies, especially artificial intelligence, will inevitably lead to significant changes in the labor market, including job losses in some sectors and new opportunities in others on a massive scale. This creates structural unemployment for wage earners. Over a certain period, employees improve their knowledge and skills to learn a new profession. The development of the digital economy excludes labor-intensive types of labor from the labor market and creates new types of labor. The digital economy creates a wealth of new knowledge and skills, mainly new social protection measures and fundamentally new relationships between work and leisure. An innovative education system affects the quality of personnel, and an innovative economy affects unemployment, as does the digital economy. 83

84-bet

Volume 1, Issue 1 84 April 2024 Management and Future Technologies journal.umft.uz First, the digital economy is an excellent mediator of educational development, focused not only on the educational process, but also on studying methods for organizing this process, as well as ensuring universal access to educational services throughout life. In order to fully unlock the socio-economic potential of digital technologies and avoid undesirable consequences, it is necessary to strengthen international cooperation as soon as possible. Uzbekistan is at the initial stage of digitalization of the economy. An effective transition requires not only preparing the infrastructure and the state as a whole, but also creating a reliable foundation for ensuring the digital economy and information security of the state. The share of the digital economy in China's GDP is 30%, the UK's share in GDP is 12.5%, and Uzbekistan's share in GDP is less than 1%. Because the old types of work are still preserved in the labor market of Uzbekistan. According to the Information and Communications Development Index, we rank 103 among 170 countries. The problems of developing the digital economy in Uzbekistan are similar to the general problems faced by developing countries. The role of the digital economy in the economy in determining the competitiveness of countries in the process of globalization is unique. No matter which sector or sector of the economy we look at, we see the place of digital technologies in all of them. From services in the country's banking system, we can see the share of innovative digital technologies at the level of public services. The digital economy is used to represent two different concepts. First, the digital economy is a modern stage of development, which is characterized by the priority of creative work and information benefits. Secondly, the digital economy is a unique concept; the object of its study is the information society. Among the socioeconomic problems that emerged or intensified during the formation of the digital economy, which will have a direct impact on the labor market, we will put at the forefront the increase in inequality both between countries and within countries, including countries with developed economies. The digital technology adoption index, as studies conducted by the World Bank show, is directly dependent on the level of economic development, and developed countries and regions primarily receive the main additional resources for growth. The digital economy is a worldwide network of economic activities, commercial transactions and professional interactions that are supported by information and communication technologies (ICT). It can be briefly described as a digital economy. In its early days, the digital economy was sometimes called the Internet economy, new economy, or web economy due to its dependence on an Internet connection. Modernizing Uzbekistan today is aimed not only at development, but also at becoming one of the strongest countries because of comprehensive reforms implemented in various spheres of society. In the digital economy, information in digital form is the main element of production in all socioeconomic spheres, and a gradual transition to such an economic system will further improve the global competitiveness of our country, the quality of life of citizens, create new jobs, create opportunities for rapid economic growth and ensure national independence.

85-bet

GSYRXVMIWFIGEYWISJGSQTVILIRWMZIVIJSVQWMQTPIQIRXIHMRZEVMSYWWTLIVIWSJWSGMIX]-R XLI HMKMXEP IGSRSQ] MRJSVQEXMSR MR HMKMXEP JSVQ MW XLI QEMR IPIQIRX SJ TVSHYGXMSR MR EPP WSGMSIGSRSQMGWTLIVIWERHEKVEHYEPXVERWMXMSRXSWYGLERIGSRSQMGW]WXIQ[MPPJYVXLIV Management and Future Technologies journal.umft.uz April 2024 Volume 1, Issue 1 MQTVSZIXLIKPSFEPGSQTIXMXMZIRIWWSJSYVGSYRXV]XLIUYEPMX]SJPMJISJGMXM^IRWGVIEXIRI[ NSFWGVIEXISTTSVXYRMXMIWJSVVETMHIGSRSQMGKVS[XLERHIRWYVIREXMSREPMRHITIRHIRGI 85 *MKYVI-RGSQISJ9^FIOJVIIPERGIVWJVSQJSVIMKRTPEXJSVQWMR QMPPMSR97 Figure 1. Income of Uzbek freelancers from foreign platforms in 2019-2022 (million US dollars) HSPPEVW ?A [3] %REP]^MRKXLIMRGSQISJJVIIPERGIVWMRXLIVITYFPMGJVSQJSVIMKRTPEXJSVQWMR Analyzing the income of freelancers in the republic from foreign platforms in 2019-2022, according EGGSVHMRKXSXLIWMXYEXMSRMRXLIMRGSQIEQSYRXIHXSQMPPMSR97HSPPEVWSV to the situation in 2022, the income amounted to 11.8 million US dollars, or compared to 2019, income GSQTEVIHXSMRGSQIMRGVIEWIHF]EPQSWXQMPPMSR97HSPPEVWSV MRGVIEWIH increased by almost 10.2 million US dollars, or 737% increased. The growth rate compared to 2019 is 8LIKVS[XLVEXIGSQTEVIHXSMWTIVGIRX *MKYVI 7.4 percent (Figure 1). A clear example of the growth of the digital economy in the labor market is freelancing. The basis of Freelancer, which is widely used in our country, is derived from the English word "freelance", which in turn was used for righteous knights who carried swords and spears, slaughtered animals and saved people. Carrying a “Lance”, they were "free" and ready to do whatever service they could. Now we have thrown away our swords and spears, and now we are engaged in business and social projects. Our sword is our specialty and our freedom is online platforms. Based on digital platforms as the main production elements, labor relations and the function of labor are being transformed. The organization of labor is no longer carried out based on hierarchy (mainly vertical division of labor), but because of the integration of resources on the platform within the framework of joint activities. The new labor organization model ensures the integration of interests and mutual benefits based on joint activities. Thanks to data infrastructures, labor, goods and services can be virtual in the exchange process. At the same time, more resources can be attracted to joint activities on the platform, more organizations can be connected (integrated) through virtual access, and industry chains can be extended to create an ecosystem. According to the study The Future of Jobs, by 2025, due to the automation of all spheres of human activity, machines will perform more than half of all work tasks. For comparison, in 2018, 71% of work was performed by human labor, and only 29% of processes were automated. Thus, many professions will cease to exist, but in return, vacancies with fundamentally different qualifications will appear, which will require retraining or advanced training of many employees [4]. The digital economy is characterized by network, social and external cooperation. The fastest growth of online platforms in recent years is in the accommodation and transportation markets, driven by the availability of distributed private assets that can be effectively monetized when supported by digital technologies. There is also an accelerated growth of online platforms and the development of the sharing economy (sharing economy, “mutual aid economy”), in which, instead of purchasing vital goods, people prefer to “share” them with each other. For talented people with outstanding abilities,

86-bet

Volume 1, Issue 1 86 April 2024 Management and Future Technologies journal.umft.uz the global labor market, thanks to online platforms that erase territorial boundaries, allows them to carry out several projects simultaneously remotely or remotely. Because of the development of the digital economy in Uzbekistan and the development of technology in the labor market, the creation of jobs through the introduction of new technologies, we need to train future personnel who will meet the requirements of the time. Labor resources and the situation on the labor market have always played the role of indicators of the stability of society and the development of the state and national economies. The impact of advances in information and communications technology (ICT) on employment and the decline in labor demand is fueling ongoing debate about the disappearance of work, as we know it. However, work activity changes in accordance with economic development trends, which requires a revision of established concepts and definitions. The format of relationships between employees and employers is changing significantly (the share of flexible and remote forms of employment is increasing). The role of intellectual labor is increasing compared to traditional physical labor. Currently, a variety of terms is used to refer to new trends in employment that are associated with the “erosion” of traditional forms of employment and traditional labor relations: atypical employment, contingent employment, flexible employment, platform employment, temporary work, casual work and non-standard work arrangements. Meaning that not all of these jobs are low skilled. In the platform economy, the division of labor fundamentally changes. This division of labor occurs through the sharing of data and technical resources to create ecosystems of collaborative activities. Thus, forms of division of labor are based on cooperation, pooling more and better resources on platforms to achieve joint gains, including management efficiency and employment stimulation. In the digital era, enormous changes are taking place in work activity, employment and forms of labor organization, which bring both risks and new opportunities. People are afraid of being left without work, while at the same time new professions and jobs are appearing, including from the point of view of meaningful activities. The platform economic model in the digital age is the result of the integration of data, technology and industries, bringing changes to the design of work, the content of current work and the nature of the future of work. Collaborative management and empowerment are becoming the basic model of work organization. As data participates in social reproduction as a new factor of production, it becomes central to the infrastructures that support collaborative activities. Objects of labor and work processes are becoming digital, affecting labor costs, distribution, exchange and consumption. Conclusion For this, it is necessary to create an electronic national system in Uzbekistan based on South Korea's electronic education system, and through this system, it should be included in pre-school educational institutions, public educational institutions, academic lyceums and higher educational institutions. Because of the development of the digital economy in Uzbekistan, it will contribute to the reduction of unemployment, the emergence of new professions in the labor market, and the increase of tax revenues. Connecting industry value chains and data has changed the work functions of organizations and promoted employment in the new realities. The main function of labor organization is no longer just vertical management, but expanding opportunities for sharing various resources on a platform to form a single ecosystem of common development. Thus, there is a transformation of the labor market towards changing requirements for employees related to their personal development and the desire for personal growth, which will allow them to be mobile in a changing economic reality. Thus, it is necessary to focus on the need for high-quality training of qualified personnel in demand in the labor market and the real sector of the economy.

87-bet

Management and Future Technologies journal.umft.uz April 2024 Volume 1, Issue 1 References 1. Filipova I.A. The impact of digital technologies on labor: Guidelines for labor law: Monograph. Nizhny Novgorod: Nizhny Novgorod State University named after N.I. Lobachevsky; 2021. 106 p. 2. Dahlman C., Mealy S., Wermelinger M. (2016) Harnessing the Digital Economy for Developing Countries. Paris: OECD. Available at: http://www.oecd-ilibrary.org/docserver/ download/4adffb24-en.pdf (accessed 1 June 2018). 3. Digital Economy Research Center of the Republic of Uzbekistan in 2023. 4. https://www.mckinsey.com 87

88-bet

Volume 1, Issue 1 April 2024 88 Mualliflar Lutfiy Farangiz Sharidin qizi Raqamli iqtisodiyot va moliyaviy texnologiyalar kafedrasi, “University of Management and Future Technologies” universiteti, Toshkent, 100208, O‘zbekiston; Ismoilova Mohigul Yusubjon qizi Raqamli iqtisodiyot va moliyaviy texnologiyalar kafedrasi, “University of Management and Future Technologies” universiteti, Management and Future Technologies journal.umft.uz RAQAMLI IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISHNING XORIJIY TAJRIBALARI A nnotatsiya: Mazkur maqolada jahon iqtisodiyotining raqamli transformatsiyasi va unda AQSH, Xitoy va Germaniya tajribalari o‘rganilgan, shuningdek rivojlangan mamlakatlar tajribalarini O‘zbekistonda qo‘llash haqida fikr yuritilgan. Toshkent, 100208, O‘zbekiston; Kalit so‘zlar: Jahon iqtisodiyoti, raqamli transformatsiya, raqamli iqtisodiyot, YaIM, raqamli texnologiyalar, sun’iy intellekt, kiberxavfsizlik. Copyright: © 2024 by the authors. Ushbu maqola Creative Commons Attribution (CC BY) litsenziyasi shartlari asosida tarqatiladigan ochiq foydalanish maqolasi hisoblanadi (https://creativecommons.org/ licenses/by/4.0/).

89-bet

Management and Future Technologies journal.umft.uz INTERNATIONAL EXPERIENCES OF DEVELOPING THE DIGITAL ECONOMY A bstract: This article examines the digital transformation of the world economy and the experiences of the USA, China and Germany, as well as the application of the experiences of developed countries in Uzbekistan. Keywords: World economy, digital transformation, digital economy, GDP, digital technologies, artificial intelligence, cyber security. April 2024 Volume 1, Issue 1 89 Authors Lutfiy Farangiz Sharidin kizi Department of Digital Economy and Financial Technologies, University of Management and Future Technologies, Tashkent, 100208, Uzbekistan; Ismailova Mohigul Yusubjon kizi Department of Digital Economy and Financial Technologies, University of Management and Future Technologies, Tashkent, 100208, Uzbekistan; Copyright: © 2024 by the authors. This article is an open access article distributed under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution (CC BY) license (https:// creativecommons.org/licenses/ by/4.0/).

90-bet

Volume 1, Issue 1 90 April 2024 Management and Future Technologies journal.umft.uz Kirish Raqamli iqtisodiyot – bu 21-asr iqtisodiyoti. Texnologik progress jahon iqtisodiyot modellarini o'zgartirishiga ta'sir qiladi. Bu tendensiyalar ko'pgina rivojlangan davlatlar iqtisodiyati strukturasi ustida katta ta'sir ko'rsatgan. Raqamli ahamiyatlar dunyoda har xil sohalariga kirib kelmoqda. Bugungi kunda "raqamli rahbarlar" deb ataladigan eng rivojlangan raqamli iqtisodiyotga ega bo'lgan mamlakatlar Norvegiya, Shvetsiya, Shveytsariya, Daniya, Finlandiya, Singapur, Janubiy Koreya, Buyuk Britaniya, G'onkong va AQSH hisoblanadi. Bu orada, rivojlanayotgan mamlakatlar qatoriga qo'shilgan Xitoy YaIM da (36%) 7.125 trll. AQSH dollari, AQSH esa 6,3 trll. Dollar (37%) bilan raqamli iqtisodiyot ulushiga to‘gri keladi. Shuni aytish lozimki, hozirda, ishlab chiqarishni raqamlashtirish, robotlashtirish bo‘yicha Xitoy yetakchi o‘ringa chiqib oldi. Xitoy rahbari Si Szinpin 2014 yilda Xitoy fanlar akademiyasida so‘zlagan nutqida, bo‘lg‘usi robotlar inqilobi avval Xitoyni keyin esa butun dunyoni tubdan o‘zgartirishi haqida gapirib, jumladan, quyidagilarni aytgandi: “Xitoy hukumati tomonidan xitoy kompaniyalarining zimmasiga “Ulkan ma’lumotlar” (Big Data), “bulut”li hisoblash (cloud computing), “Ashyolarning interneti” (Internet of Things) texnologiyalarini tatbiq etishni tezlashtirish va “aqlli fabrikalar”ni (intelligent manufacturing) tashkil etishga e’tiborni jamlash vazifasi topshiriladi”. Oxirgi yillarda Xitoy kompaniyalari butun dunyoda yuqori texnologiyalar tadqiqotlariga investitsiyalar miqdorini keskin ko‘paytirib, buning natijasida 2013 yildan boshlab Xitoyning sanoat robotlari bozori dunyodagi eng yirik bozorga aylandi. 2022 yilga kelib, Xitoyda har 10 000 sanoat ishchi o‘rinlariga o‘rtacha 150 ta robot to‘g‘ri kelmoqda. Bu esa, 2015 yilga qaraganda 3 barobar ko‘p deganidir. Endi, AQSh va Germaniya singari rivojlangan davlatlar bu borada Xitoydan o‘zib o‘tishi oson bo‘lmaydi. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, Germaniya sanoati internet infratuzilmasini rivojlantirishga 2025 yilga qadar yiliga 40 mlrd. investitsiya kirish Yaponiya ham bu borada ortda qolmayapti va ular o‘z industriyasini rivojlantirish uchun Connected Factories (zavodlarni tarmoqqa ulash) konsepsiyasini ishlab chiqmoqdalar. Rossiyada esa, 2017 yilda «Texnet» maxsus yo‘l xaritasi qabul qilinib, uning doirasida «Raqamli iqtisodiyot 2024» dasturi tayyorlanmoqda. Qo‘shni Qozog‘istonda esa, ishlab chiqarishni raqamli texnologiyalarga o‘tkazilishi va “Industriya 4.0” dasturi davlat strategiyasi darajasiga ko‘tarildi. Yevropa Ittifoqi raqamli iqtisodni innovatsiyalar, raqobatparvarlikni oshirish va jahon iqtisodiyoti rivojlanishida eng muhim haydovchi sifatida tushunadi. Raqamli o'zgarish yangi texnologiyalarni va innovatsion biznes modellarini hamkorlik orqali birlashtiradi. G20 ta'rifi bo'yicha raqamli iqtisodiyot ko'p tashkil etilgan iqtisodiy faoliyat turlari qatoriga kiradi va raqamli ma'lumotlar va bilimlarni ishlab chiqarishning asosiy omili sifatida, zamonaviy axborot tarmoqlari hamkorlik maydoni sifatida, texnologiyalarining foydalanishini, produktivlik o'sishi va iqtisodiy strukturani optimallashtirishning haydovchi faktori sifatida ishlatiladi. Raqamli iqtisodiyot elektron savdo va elektron biznesdan tashqari biznesni o'z ichiga qamrab oladi va transport, moliya xizmatlari, ishlab chiqarish, ta'lim, sog'liqni saqlash, qishloq xo'jaligi, savdo, media va ko'ngilochar imkoniyatlarni raqamli texnologiyalardan foydalanish orqali o'z ichiga oladi. Raqamli iqtisodiyot jamiyatning barcha sohalariga ta'sir ko'rsatadi, odamlar o'rtasidagi aloqalarni, iqtisodiy peyzajni, yaxshi ish topish uchun zarur bo'lgan ko'nikmalar va hatto siyosiy qarorlarni ham o'z ichiga oladi. Rivojlanayotgan raqamli iqtisod yangi ilmiy tadqiqot va topshirishlar, ish imkoniyatlari, iqtisodiy o'simlik va hayot sifatini oshirishi mumkin. Xo‘sh, texnologik o‘zgarishlarga tayyor bo‘lmagan davlatlarni ertaga nimalar kutadi? Dunyoqarashidagi, qadriyatlar tizimidagi o‘ziga xosliklar tufayli, qolaversa, iqtisodiy, siyosiy va mafkuraviy sabablarga ko‘ra ushbu texnologik yangiliklarni o‘z vaqtida qabul qila olmagan jamiyatlar taraqqiyotda ilgari egallab turganidan ham orqada qolib ketishi tarixiy tajribadan ma’lum.

91-bet

Management and Future Technologies journal.umft.uz April 2024 Volume 1, Issue 1 Asosiy qism Mazkur innovatsion musobaqada O‘zbekiston qanday o‘rinni egallamoqda? Dunyo sanoati “Industriya 4.0” ostonasida turgan bo‘lsada, lekin uning barcha texnologiyalarini faqatgina bundan oldingi “Industriya 3.0” sanoat inqilobining yutuqlarini o‘zlashtira olganlargina tatbiq qila oladilar. O‘zbekiston iqtisodiyotiga kelsak, tan olish kerakki biz hozir “Industriya 2.0” darajasidan “Industriya 3.0” darajasiga o‘tish bosqichidamiz. Albatta, bu holat O‘zbekiston sanoatini to‘liq modernizatsiya qilish yo‘lidagi jiddiy to‘siqdir. Shubhasiz, bu muammoni tan olish va anglash – oldinga harakat qilish uchun qo‘yilgan qadamdir. Prezident Shavkat Mirziyoev tomonidan 2018 yil mamlakatimizda “Faol tadbirkorlik, innovatsion g‘oyalar va texnologiyalarni qo‘llab-quvvatlash yili” deb e’lon qilindi. Bundan tashqari, Prezidentimiz tomonidan O‘zbekistonni dunyodagi rivojlangan 20 ta davlat safiga kiritish strategik rejasi belgilab berildi. Bu ulkan va olamshumul maqsadga erishishda, O‘zbekiston iqtisodiyoti va sanoatini tubdan o‘zgartirib, “Industriya 4.0” tamoyillarini keng tatbiq qilinishi lozim bo‘ladi. Umuman olganda, raqamli iqtisodiyotadagi ko'p qiziqarli tomonlarning tashkil etilishi tabiiy rivojlanish natijasidir va tegishli protokollar va tamoyillarni o'z ichiga olgan, texnikaviy, tijoraviy, ijtimoiy va siyosiy savollarni hisobga olgan muvofiq prinsiplar talab qiladi. Internet-xavfsizligi mavjudligi, o'zgarishlar tezligi va markaziy nazoratning mavjud emasligi barcha qiziqarli tomonlarning umumiy prinsiplari va protokollarini moslashtirishni talab qiladi. Masalan, Braziliyaning Internet komiteti ko‘p qiziqarli tomonlarni boshqarish modellari muvaffaqiyatli ishlatadi. Innovatsion CGI.br modeli ijtimoiy tashkilotning xususiyatlari bo'lib, texnik, tijoraviy, ijtimoiy va siyosiy savollarga moslashtirilgan protokollar va prinsiplarni moslashuvchanligini ta'minlaydi. Shuningdek, ko'p tomonlama boshqarish usullari raqamli rivojlanishning muvaffaqiy strategiyalarining asosiy prinsipi bo'lib, raqamli iqtisodiyotdagi barcha qiziqarli tomonlarni samarali boshqarishga imkon beradi. Shveytsariya raqamli strategiyasi dasturi ham, raqamli rivojlantirishni muvaffaqiyatli boshqarish uchun jamiyatning turli sohalarining hamkorligi muhimligini ta'kidlashni ham ko'rsatadi. Umumiy ravishda, raqamli rivojlantirishning ko'p tomonlama xususiyatlarini boshqarishning samarali boshqarilishi, barcha qatnashchilarning qiziqishlarini hisobga oladigan prinsiplar va protokollarga ega bo'lishni talab qiladi. CGI.br modeli va Shveytsariya raqamli strategiyasi dasturi kabi tadbirlash modellari, raqamli rivojlantirishni boshqarishda samarali usul yaratishni xohlavchi boshqa mamlakatlar va tashkilotlar uchun namunalar sifatida xizmat qilishi mumkin. Braziliya internetni boshqarishning ko'plab yonalishlarini o'z ichiga olgan bir nechta tomonlama modelarni tuzgan. Bu model fuqarolik jamiyatini, hukumatni, ilmiy ahamiyatdagi shaxslarni va tijorat tashkilotlarini o'z ichiga oladi. Bu model har qanday mamlakat uchun yaxshi namuna hisoblanadi, chunki uni raqamli iqtisodiyotni boshqarishga samarali usul yaratishni xohlaydigan har qanday mamlakat uchun foydali bo'ladi. Shveytsariya raqamli strategiyasi dasturi, dialog orqali o'tkaziladigan tarmoqlashish jarayonlarini yaratishga qaratilgan. Ushbu dasturda hukumat faoliyatining asosiy prinsiplari tavsiflanadi va hukumat organlarining, ilmiy ahamiyatdagi shaxslarning, xususiy sektorning, fuqarolik jamiyatining va siyosatning birlashishi kerakligi ko'rsatiladi, barcha qatnashchilar uchun raqamli rivojlantirish jarayonini amalga oshirish uchun. Dastur, barcha federativ tuzilmalari, xususiy sektor, fuqarolik jamiyati va ilmiy ahamiyatdagi shaxslar o'rtasidagi hamkorlikni ko'rsatadi va raqamli rivojlantirish imkoniyatlaridan foydalanish uchun qo'llaniladigan asosiy vositalardan hisoblanadi. Davlatlarda barqaror Raqamli iqtisodiyot tuzish uchun uchun maqsadga muvofiq planlashtirish va koordinatsiyaga etibor berish, shuningdek, birkator e’lonlarni bajarish kerak. Har bir hukumatning tizimida ushbu ikki modelning gibrid loyihasi amalga oshiriladi. 91

92-bet

Volume 1, Issue 1 92 April 2024 Management and Future Technologies journal.umft.uz Ma’mul qilingancha, kichik xukumatlar uchun markazlashtirilgan model amalga oshiriladi, katta xukmatlar uchun kengaytirilgan versiya ishlatiladi. Masalan, Singapur (Smart Nation) modelini dasturlashtirish, boshqaruvchi toshkilotni Infokommunikatsiya va rivojlantirlar agentligiga o ‘girdi va markaziy ijrochi agentlik’Texnologiya hukumat agentligiga transformatsiya qilindi. Estoniyada, masalan, har bir vazirlikda ma’lumotlar boshkaruvchisi bor, uning ishini ma’lumot markazi bilan koordinatsiya kiladi [8]. Boshqa tomondan, katta davlatlar elektron xukumat toshkilotlari yaratadi (masalan, Indiyaning Yagona Aniklash Tashkiloti). Ushbu raqamli hukumatlar ko‘plab turli ekosistemalardan foydalanadi, ularda jamoat sektorining qatnashishi zarur. Raqamli Hukumatga ushbu yo ‘lni boshlash uchun: Birinchi qadam, barcha davlat xizmatlarini internetda rivojlantirish uchun umumiy infratuzilma yaratish va kompyuterlashtirishdir. Ikkinchi kadam, hamma davlat hizmatlarini berish uchun yagona platformaga o‘tish. Asosiy urg‘u foydalanuvchining mobilligi va tajribasini o‘zlashtirishga qaratiladi. Estoniya va Hindiston raqamlarining identifikatsiyasi yagona tizimini yaratishga otishdilar, ko'pchilik davlat hizmatlar uchun foydalanuvchilar yagona identifikatsiyasiyadan foydalanishadi. Madaniyat mashtabi va Foydalonish sferalaridagi farklarga qaramay, tizimlar muvofikligi va texnologiya maydonlaridagi integratsiyani ko‘rsatadi. Oxirgi qadam, Singapur Hukumat Texnologiyalari (Singapores GovTech) ishonchli misoli bo‘lib, fuqarolarni proektlarni tahlil qilish va xizmatlarni ko‘rsatishda yunalishlarni ishlatish orqali issiqlik, robototexnika va blokcheyn texnologiyalaridan foydalanib, prognozlashtirish ma’lumotlari va fuqarolar uchun manfaatdor mahsulotlarni va xizmatlarni tahlil qilishda ishlatiladi. Bu yerda, yangi raqamli liderlar kadrlari organik rivojlantirish orqali initsiativalarni o‘tkazishda faolliyat yuritadilar. Shuningdek, Singapur raqamli davlat xizmatlarini ko‘rsatishda jahon lideri bo‘lib, raqamli iqtisodiyotning asosiy oqimi bo‘lib, mamlakat rahbariyati fuqarolarga yangiliklarni tahlil qilish va qisqacha muddatda tashkil etish maqsadida foydalanish fuqarolarni orientirlashtirish va shaxsiylashtirish hamda raqamli xizmatlarini yaratishni maqsad qiladi. Bu yerda, foydalanuvchilar ma’lumotlarini tahlil qilish va ularning raqamli harakatlarini prognozlashtirish orqali shaxsiylashtirilgan raqamli xizmatlar yaratishga qaratiladi, shuningdek, hukumat va fuqarolar orasidagi hamkorlikni kuchaytirishga qaratiladi. Ochiq, xavfsiz va ishonchli internet ishonchli raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishning asosiy shartlari hisoblanadi. Milliy raqamli siyosatni ishlab chiqishda hukumat xavfsizlik va maxfiylikni asosiy faktorlar sifatida ko'rib chiqishi kerak. Xavfsizlik va maxfiylik bir-biriga qarshi kelmaydi, ammo bir nechta tomondan bitta medalning ikki tomonidir. Masalan, Avstraliya Federativ Hukumati to'liq yangi strategiya ishlab chiqarib, yangi siyosiy va fuqarolik xizmatlar yaratdi, yangi moliyaviy vositalarni ajratdi va raqamli taraqqiyotni kuchaytirish va kiber-xavfsizligini oshirish maqsadida hukumat o'zgarishlarini amalga oshirdi. Isroil hukumati mamlakatni iqtisodiy o'sish, ijtimoiy ta'minot va milliy xavfsizlikning yurituvchi sifatida kiber-mehnatni foydalanish qobiliyatida ko‘rsatgan. Isroil kiber-xavfsizlik strategiyasi birinchi navbatda kiber-mehnatni xavfsiz muhit sifatida saqlashga, kiber-tashvishlarga qarshi kurishga va ushbu sohada umumiy riskni pastga oshirishga yo‘naltirilgan. Yaponiya kiber-xavfsizlikni kompaniyalar uchun iqtisodiy investitsiya sifatida ko'rib chiqadi, va intersektorlik ikkita va uchta tomonli hamkorlikni kiber-xavfsizlikni kuchaytirish va operativ ma'lumot almashishni kengaytirish vositasiga aylantiradi. Dunyo iqtisodiy forumining tadqiqotchilari raqamli iqtisodiyotni shakllantirish va rivojlantirish uchun zarur bo'lgan muhim umumiy sharoitlarni ajratishadi.

93-bet

Management and Future Technologies journal.umft.uz April 2024 Volume 1, Issue 1 • Siyosiy rahbariyatning raqamli strategiyalarni amalga oshirish va initsiativalarni amalga oshirishga qarshi bo'lgan qattiq qaroratning ahamiyati; • Raqamli iqtisodiyot uchun jadal reagirovchi bo'lish juda muhimdir. Mamlakatlar bajarilayotgan boshqaruv hujjatlari innovatsion, partnerlik va adaptiv bo'lishi kerak; • Raqamli iqtisodiyotni shakllantirish va rivojlantirish uchun kompleks strategiya tashkil etish texnologik sohasidan tashqari turli ijtimoiy va iqtisodiy sohalarni qamrab olishi kerak; • Raqamli o'zgarishlarni ta'minlash va raqamli infratuzilma, xizmatlar va ma'lumotlarni himoya qilish uchun to'liq boshqaruv tuzilmasi yaratish; • Jiddiy tarmoqli aloqalariga javob beradigan ko'p tomonlama raqamli boshqaruv modeliga qarshi bo'lgan ishonch; • Tezroq ijtimoiy-iqtisodiy ta'sirni oshirish va qonuniy muhitni yaratish uchun, xususan, kommunikatsiya infratuzilmasini yaxshilash va raqamli ijtimoiy xizmatlar yaratish uchun qo'llaniladigan muhim sheriklik. Xulosa Raqamli iqtisodiyotning rivojlantirilishi senariyining tuzilishi kabi ko'plab omillar, masalan, fuqarolik tuzilishi, iqtisodiy va siyosiy sharoitlar, aholining demografik tuzilishi kabi omillarga bog'liq. Raqamli iqtisodiyotni shakllantirish va rivojlantirishda turli mamlakatlar tomonidan amalga oshirilgan qabul qilingan qaroratlar, ma'lumotlar foydali misol bo'lishi mumkin. Biz regional raqamli rivojlanish dasturlarini ishlab chiqishda muvaffaq dunyo tajribasidan foydalanishni kerakli deb hisoblaymiz. 93

94-bet

Volume 1, Issue 1 94 April 2024 Management and Future Technologies journal.umft.uz Adabiyotlar 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 3-iyuldagi “O‘zbekiston Respublikasida raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risidagi” PQ-3832-sonli qarori. 2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktyabrdagi ““Raqamli O‘zbekiston-2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-6079sonli qarori. 3. Gulyamov S.S. va boshqalar. ”Raqamli iqtisodiyot” Darslik. –T.:TDIU, 2020 y.–409 b. 4. Digital Economy report 2019, Value creation and capture: implications for developing countries. https://unctad.org/system/files/official-document/der 2019_en. pdf. 5. G20 Digital Economy Developmentand Initiative // http://www.g20chn.com/xwzxEnglish/ sum_ann/201609/P020160912341422794014.pdf 6. World Economic Forum. Transform our lives https://www.weforum. org/agenda /2016/11/ the’digital’economy’what’is’it’and’how’will’it’transform’our’lives

95-bet

Management and Future Technologies journal.umft.uz OLIY HARBIY TA’LIM MUASSASALARIDA RAQAMLI PEDAGOGIKANING O‘RNI VA AHAMIYATI A nnotatsiya: Maqolada oliy harbiy ta’lim muassasalarida ta’lim sifatini ta‘minlashda raqamli pedagogikaning tutgan o‘rni va ahamiyati sanab o‘tilgan. Ta’limning sifat va samaradorligiga ijobiy ta‘sir ko‘rsatuvchi omillar tahlil qilingan. o‘quv jarayonida an‘anaviy va raqamli pedagogikani qo‘llashidagi o‘ziga xos jihatlar tahlili bayon etilgan. April 2024 Volume 1, Issue 1 95 Mualliflar Izbasarov A.F. “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ boshqaruv raisining Elektr tarmoqlaridan foydalanish bo‘yicha birinchi o‘rinbosari Abdurayimov S.S. Chirchiq OTQMBY Boshlig‘ining o‘quv va ilmiy ishlar bo‘yicha o‘rinbosari Nigmatov Z.Z. Chirchiq OTQMBY Qo‘shinlar kundalik faoliyati va qo‘shinlarni boshqarish kafedrasi katta o‘qtuvchisi Kalit so‘zlar: raqamli pedagogika, oliy harbiy ta’lim muassasalari, axborot-kommunikatsiya texnologiyalar, ta’limni raqamlashtirish. Copyright: © 2024 by the authors. Ushbu maqola Creative Commons Attribution (CC BY) litsenziyasi shartlari asosida tarqatiladigan ochiq foydalanish maqolasi hisoblanadi (https://creativecommons.org/ licenses/by/4.0/).

96-bet

Volume 1, Issue 1 April 2024 96 Authors Izbasarov A.F. First Deputy Chairman of the Board of “Territory Electric Networks” JSC for the use of Electric Networks Abdurayimov S.S. Chirchik is the deputy head of OTQMBY for educational and scientific affairs Nigmatov Z.Z. Chirchik OTQMBY is a senior lecturer of the Department of Daily Activities of Troops and Troop Management Management and Future Technologies journal.umft.uz THE ROLE AND IMPORTANCE OF DIGITAL PEDAGOGY IN HIGHER MILITARY EDUCATION INSTITUTIONS A bstract: The role and importance of digital pedagogy in ensuring the quality of education in higher military educational institutions is listed in the article. Factors that have a positive effect on the quality and efficiency of education are analyzed. the analysis of the unique aspects of the use of traditional and digital pedagogy in the educational process is described. Keywords: digital pedagogy, higher military educational institutions, information and communication technologies, digitization of education. Copyright: © 2024 by the authors. This article is an open access article distributed under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution (CC BY) license (https:// creativecommons.org/licenses/ by/4.0/).

97-bet

Management and Future Technologies journal.umft.uz April 2024 Volume 1, Issue 1 Kirish Yangi O‘zbekistonda jamiyat xayotining siyosiy, insoniy – iqtisodiy va ma’naviy – madaniy soxalarni, shu jumladan, uzluksiz ta’lim tizimi va kadrlar tayyorlash bo‘yicha tubdan islox qilish jarayonida qadam qo‘ydi. Ta’lim har qanday jamiyatning ajralmas tarkibiy qismi, madaniyatning ko‘rsatkichi va taraqqiyotning asosidir. Yangi O‘zbekistonda amalga oshirilgan ta’limiy isloxotlar yagona maqsad – barkamol shaxs va malakaviy mutaxassisni tarbiyalash hamda tayyorlashga qaratilgan. Barkamol shaxs va malakali mutaxassisni tarbiyalashda muxim o‘rin tutuvchi ta’lim tizimiga ilg‘or g‘oyalarni tadbiq etish va shu soxada uning mazmunini shakllantirish ijtimoiy zaruriyat sanaladi. Ushbu jarayon ta’lim tizimini boshqarish, uni demokratik va insonparvarlik tamoyillariga asoslanishiga ta’minlash hisobiga kechadi. Xozirda ilg‘or texnologiyalarini keng o‘zlashtirilishi, harbiy faoliyatdagi ijobiy o‘zgarishlar, chet el investitsiyalari ko‘lamlarining kengayishi, tadbirkorlik, kichik va xususiy biznesning rivojlanishi, shuningdek, uzluksiz ta’limning fan va ishlab chiqarish bilan integratsiyalashuvi, o‘quvchi – yoshlarning qobiliyatlari va imkoniyatlariga muvofiq ravishda ta’limgacha tabaqalashtirilgan yondashuvning joriy etilishi hamda ta’lim berishning ilg‘or pedagogik texnologiyalari, zamonaviy o‘quv – uslubiy majmualarining yaratilishi, o‘quv – tarbiya jarayoning didaktik jixatdan ta’minlanishi ta’limni boshqarish tizimini takomillashtirishga asos bo‘lmoqda. Yangi O‘zbekiston taraqqiyotining hozirgi bosqichida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining inson hayotining barcha jabhalariga, jumladan, oliy harbiy ta’lim muassasalariga ham kirib borishi kuchaymoqda. Shuningdek, bunday taraqqiyot yo‘lini o‘z vaqtida tanlagan davlatlar muvaffaqiyatga erishmoqda. Aksincha, eski usulda ishlayotgan davlatlar esa taraqqiyotdan ortda qolmoqda. Bu tendentsiya oliy harbiy o‘quv yurtlari uchun ham xosdir. Oliy harbiy ta’lim muassasalarida axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) ta'limning ajralmas qismi hisoblanadi, chunki ko‘plab oliy o‘quv yurtlarining va oliy harbiy ta’lim muassasalarining o‘quv rejasida kursanlarda zamonaviy apparat va texnik vositalardan, shuningdek, dasturiy ta'minotdan hamda kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda professional ma'lumotlarni saqlash, taqdim etish, qayta ishlash va uni uzatish bo‘yicha malaka va ko‘nikmalarni shakllantirishga imkon beradigan axborot texnologiyalari bilan bog‘liq fanlar mavjud. Shuningdek, AKT o‘qitish vositalariga aylanib bormoqda va shuning uchun zamonaviy o‘quv jarayonini elektron pochta, multimedia ilovalarini yaratish uchun mo‘ljallangan dasturiy ta’minotsiz (prezentatsiyalar, video va audio materiallar va boshqalar) tasavvur qilish qiyin. Oliy harbiy ta’lim muassasalarida - fanlar bo‘yicha ta'lim resurslarini va topshiriqlarni joylashtirish, kursanlar bilimini nazorat qilish, o‘qituvchi bilan fikr almashishnishni tashkil etishga yordam beradigan tegishli vositalarni o‘zida mujassamlashtirgan ta'limni boshqarish LMS (Learning Management System) tizimlarini joriy qilinmoqda [1]. Coursera, Udacity, FutureLearn, Udemy kabi platformalarga bo‘lgan qiziqishning ortishi yurtimizda ham oliy harbiy ta’lim jarayonlarini boshqarish uchun mo‘ljallangan “HEMIS” milliy axborot tizimining yaratishga olib kelmoqda va oliy harbiy ta’lim muassasalarining o‘qituvchilari va kursanlari ushbu tizimdan foydalanish imkoniyatini yaratilmoqda [2]. AKTdan turli sohalarda keng qo‘llanila borayotgani bilan bog‘liq vaziyat davlatdan ushbu yo‘nalishda rivojlanish strategiyasini ishlab chiqishni talab qildi. Jahon darajasiga moslashish maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-iyuldagi “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlarini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-6079-son qarori qabul qilindi. Strategiya ikkita dasturni tasdiqlashni nazarda tutadi: hududlarni raqamlashtirish va sohalarni raqamlashtirish. Shunday qilib, ikkita yondashuv taqdim etiladi - hududiy va tarmoq. Bu, shubhasiz, 97

98-bet

Volume 1, Issue 1 98 April 2024 Management and Future Technologies journal.umft.uz hujjatning eng keng qamrovli yoritilishi va samarali amalga oshirilishini ta’minlaydi. Strategiyani muvaffaqiyatli amalga oshirishning eng muhim sharti aholining raqamli savodxonligini oshirishni ta’minlashdan iborat. Hujjatga ko‘ra, oliy harbiy ta’lim o‘qitish tizimining barcha bosqichlarida raqamli ta’limni joriy etish, IT-ta’limni rivojlantirish va hokazolar orqali aholi o‘rtasida raqamli ko‘nikmalar mavjudligini ta’minlash rejalashtirilgan. Shuningdek, mazkur farmonda axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalari sohasida ustuvor yo‘nalishlarda fundamental va amaliy tadqiqotlar olib borishga alohida e’tibor qaratilgan [4]. Oliy harbiy ta’lim muassasalarida o‘quv jarayoniga faol qo‘llaniladigan va joriy etilayotgan axborot texnologiyalarining hajmi ushbu texnologiyalardan ta'lim maqsadlarida samarali va oqilona foydalanish bo‘yicha turli xil qarama-qarshi fikrlar va savollarning paydo bo‘lishiga olib keladi. Raqamli pedagogika aynan nima? Bu savolga javob berish orqali biz terminologik chalkashliklarga yo‘l qo‘ymaslik, pedagogik tadqiqotlarni uslubiy jihatdan malakali olib borish, maqsad va vazifalarni to‘g‘ri shakllantirish, qanday natijaga erishmoqchi ekanligimizni aniq tushunib olish imkoniyatiga ega bo‘lamiz. Oliy harbiy ta’lim muassasalarida ta’limni raqamlashtirish orqali zamonaviy texnik vositalarning yagona transformatsiyasidir. Raqamli pedagogika ta’limning nazariy va amaliy muammolarini, ta’lim jarayonining asosiy tarkibiy qismlarini, shuningdek, raqamli texnologiyalardan foydalangan holda ta’lim xizmatlarini samarali taqdim etishni ta’minlaydigan shart-sharoitlarni o‘rganadi [3]. Darhaqiqat, axborot texnologiyalarining faol joriy etilishi tufayli ta’lim sohasida yangi holat yuzaga keldi. Bunday vaziyatda ko‘p qirrali pedagogik merosning saqlanishi kuzatiladi, ammo u amaliy pedagogik faoliyat modeli bilan bog‘liq quyidagi yangi imkoniyatlar bilan to‘ldiriladi [5]: 1. o‘quv materiallarini oliy harbiy ta’lim muassasalarida qo‘llab-quvvatlash tizimlarida yoki o‘qituvchining shaxsiy veb-saytida joylashtirish; 2. Materiallarni elektron pochta va maxsuz aloqa tarmog‘lari orqali tarqatish; 3. Yuqorida qayd etilgan o‘quv jarayonini qo‘llab-quvvatlash tizimlaridan foydalangan holda testlar yaratish bo‘yicha maxsus dasturiy ta’minot va kompyuter texnologiyalaridan foydalangan holda nazorat faoliyatini amalga oshirish; 4. Elektron pochta, ta'lim jarayonini qo‘llab-quvvatlash tizimlari orqali o‘qituvchi bilan kursanlarning fikr almashinuvini amalga oshirish; 5. Fanning o‘quv rejasiga xorijiy va milliy ta’lim platformalaridan taniqli universitetlarning ommaviy ochiq onlayn kurslarini kiritish, yakuniy nazorat sifatida test sinovlaridan o‘tish va sertifikat olish yoki kurs uchun qo‘shimcha material sifatida ommaviy ochiq onlayn kurslardan foydalanish; 6. o‘quv mashg‘ulotlari va qo‘shimcha maslahatlar sifatida kursanlar bilan onlayn ma'ruzalar yoki onlayn seminarlar o‘tkazish uchun veb-seminarlar [6] va videokonferentsiyalardan [7] foydalanish, taniqli professor-o‘qituvchilarning nutqlaridan takroriy foydalanish uchun yozib olish, kursanlar bilan masofadan turib ishlash; xorijda stajirovka o‘tash yoki boshqa universitetlarda qo‘sh diplom dasturlari bo‘yicha o‘qish; 7. Maxsus tayyorlangan (pedagogik jihatdan moslashtirilgan) hamda tarmoqdagi audio va video materiallardan foydalanish; 8. Kurs uchun taqdimot materiallarini yaratishda turli dasturlardan foydalanish; 9. Elektron kutubxonalar, ma'lumotlar bazalari, ilmiy jurnallarga o‘quv maqsadlarida foydalanish maqsadida tarmoqqa kirish imkoniyati;

99-bet

Management and Future Technologies journal.umft.uz April 2024 Volume 1, Issue 1 10. o‘quv adabiyotlarining raqamli nusxalaridan, maxsus tayyorlangan elektron darsliklardan foydalanish. Yuqoridagi barcha imkoniyatlar ta’lim jarayoniga yangi axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish bo‘yicha optimal yondashuvlarni ishlab chiqish, ularni qo‘llash bo‘yicha yo‘riqnomalar paydo bo‘lishini taqozo etadi. Oliy harbiy ta’lim muassasalarida yangi texnologiyalardan foydalanishning kuchayishi bilan bog‘liq bo‘lgan hozirgi vaziyat pedagogik muammolarni hal qilishning ilmiy asoslangan nazariy modellari va standartlarini o‘zgartirishni talab qiladi. Bunday ilmiy asoslangan modellarning amaliyotda joriy etilishi amaliy pedagogik faoliyat texnologiyalari shaklida o‘z ifodasini topgan. Oliy harbiy ta’lim muassasalarida o‘quv jarayoniga yangi texnologiyalarni joriy etish bilan bog‘liq vaziyat ko‘rib chiqilayotganda, aynan raqamli pedagogika deb ataladigan model nazarda tutilgan. Amaliy pedagogik faoliyatning yangi texnologiyalarni joriy etish bilan to‘ldirilishi zamonaviy oliy harbiy ta’lim muhitiga yangicha qarashni keltirib chiqaradi. Bu borada oliy harbiy ta’lim muassasalari muayyan muammolarni hal qilishlari kerak, jumladan: • Maxfiy fanlar doyrasida yangi yopiq aloqa kanallarini va nomaxfiy fanlar doyrasida Internetga keng polosali ulanishni joriy etgan holda axborot-kommunikatsiya infratuzilmasini, shuningdek, dasturiy-texnik vositalarni takomillashtirish va yangilash; • Oliy harbiy ta’lim muassasalarining o‘quv jarayonida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishga qaratilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish; • Oliy harbiy ta’lim muassasalaridagi axborot texnologiyalari sohasida pedagog kadrlar malakasini oshirish; • Kasbiy faoliyatida zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini qo‘llashga qodir mutaxassislarni tayyorlash; • Axborotni qayta ishlash sohasida kursanlarning umumiy madaniy kompetensiyalarini shakllantiruvchi hamda “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasida ta’lim muassasalari oldiga qo‘yilgan vazifalar hal etilishini ta’minlovchi o‘quv dasturlari va fanlar mazmunini davriy yangilab boorish. Zamonaviy ta'lim sharoitida pedagogika oldida turgan vazifalar hajmining ortib borishi pedagogik tadqiqotchilardan ham, pedagogik amaliyotchilardan ham jiddiy harakatlarni talab qiladi. Bu borada V.V. Grinshkun o‘z qarashlarini aniq ifodalaydi: “Ta'limni axborotlashtirishga mutanosib va asosli yondashuvlarni izlash zarur, bunda axborotlashtirishning o‘zini yakuniy maqsad deb hisoblab bo‘lmaydi, balki kursanlarni o‘qitish samaradorligini oshirish bilan bog‘liq muammolarni hal qilishga yo‘naltirilishi kerak.” [8]. Xulosa Xulosa qilib aytganda, jadal rivojlanayotgan axborot texnologiyalarini ta’lim jarayoniga joriy etish professor-o‘qituvchilarga aniq ta’limiy natijani olish uchun oqilona va samarali o‘qitishni ta’minlash imkonini beradigan optimal metodikani tanlash imkoniyatidir. o‘qituvchi to‘g‘ri tanlov qila olishi uchun esa oliy ta’lim zamonaviy ta'lim muhitida axborot texnologiyalari qamrovining oshishi bilan yuzaga kelgan o‘zgarishlardan foydalanish bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish talab etiladi. Buning uchun esa pedagog tadqiqotchilar tomonidan ilmiy izlanishlar olib borish zarur. 99

100-bet

Volume 1, Issue 1 100 April 2024 Management and Future Technologies journal.umft.uz Adabiyotlar 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-iyuldagi “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlarini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-6079son qarori. 2. Aglyamzyanova G.N., Gumerova L.Z., Digital pedagogi in higher school: using student simulation learning. Russian Journal of Education and Psychology 2021, Tom 12, № 1-2, http:// rjep.ru 3. Бережнова Е.В. Условия организации skype конференций в профессиональной подготовке переводчиков. / Е.В. Бережнова, Д.А. Петрова // Образование и общество. – 2017. – Т. 4. – № 105. – С. 85–88. 4. Гриншкун В.В. Проблемы и пути эффективного использования технологий информатизации в образовании: Сообщение для обсуждения на заседании бюро отделения философии образования и теоретической педагогики РАО (при участии отделений профессионального образования и общего среднего образования) / В.В. Гриншкун. 27 февраля 2018 г. 5. Калинина С.Д. Вебинар как форма электронного обучения в высшей школе / С.Д. Калинина // Вестник МГИМО Университета. – 2015. – № 2 (41). – С. 291–295. 6. Калинина С.Д. Массовые открытые онлайн курсы (MOOC): педагогический ресурс или маркетинговый ход? // Форум «Преподаватель в среде e_learning»: Сборник докладов и тезисов. – М.: Московский государственный университет экономики, статистики и информатики, 2014. – С. 82–86. 7. Калинина С.Д. Цифровая педагогика: революционный сдвиг педагогической парадигмы или новое видение современной образовательной среды? Образование и общество. № 5 (112). Сентябрь–октябрь. 2018. 8. Тихомирова Е. Живое обучение: Что такое e-learning и как заставить его работать // – М.: Альпина Паблишер, 2016. – 236 с. 9. Ashurov J.Dj., Zamonaviy ta’lim muhitida raqamli pedagogikaning o‘rni va ahamiyati // Eurasian journal of academic research, Innovative Academy Research Support Center / Volume 1 Issue 9, December 2021 ISSN 2181-2020

PDF hujjat

1 / 1
Yuklab olish

Universitet litsenziyalari

Litsenziya preview