Raqamli texnologiyalar va iqtisodiyot: zamonaviy muammolari va istiqbollari mavzusida Respublika ilmiy-amaliy

Nashrni PDF ko‘rinishida o‘qing

720 bet · PDF · 12.05 MB

Yuklab olish
Matn ko‘rinishi 221–240 / 720 bet

Matn PDF fayldan avtomatik ajratilgan, shuning uchun formatlash buzilgan bo‘lishi mumkin. To‘g‘ri ko‘rinish uchun PDF nusxani oching.

221-bet

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil foydalanadigan dasturiy ta'minot yoki ma'lumotlarning bir qismi. Ekspluatatsiya ko‘proq ^EVEVPMHEWXYVParni o‘rnatish yoki ma'lumotlarni o‘g‘irlash uchun ishlatilishi mumkin. Qo‘rqinchli dastur. Qo‘rqinchli dastur foydalanuvchilarni kompyuterlariga virus yuqtirgan deb o‘ylaydi. Odatda, foydalanuvchi qo‘rqinchli dasturlarni o‘z tizimi MRJIOXWM]EPERKERPMKM LEqida ogohlantiruvchi qalqib chiquvchi oyna sifatida ko‘radi. Ushbu qo‘rqitish taktikasi odamlarni "virusni" yo‘q qilish uchun soxta antivirus dasturlarini o‘rnatishga ko‘ndirishga qaratilgan. Ushbu soxta antivirus dasturi yuklab olingandan so‘ng, ^EVEVPMHEWXYVOSQT]YXIVMRKM^KE^EVEVIXOE^MWLMQYQOMR /I]PSKKIV /I]PSKKIVPEV UYVMPQEHE SHEQ ]S^KER REVWEPEVRM ]S^MF SPEHMKER vositalardir. Keyloggerlar uchun qonuniy va qonuniy foydalanish mavjud bo‘lsada, ko‘p JS]HEPERMWL ^EVEVPM /I]PSKKIV LYNYQMHE OI]PSKKIV HEWXYVM NEFVPERYZGLMRMRK UYVMPQEWMHEKM LEVFMVXYKQERMFSWMWLRM]S^MFSPEHMZEYRMXENSZY^OSVKE]YFSVEHM &SXRIX&SXRIXFYFSXGLSVZEGLMWMXSQSRMHERFSWLUEVMPEHMKER^EVEVPMHEWXYVPEV bilan zararlangan kompyuterlar tarmog‘i. Bot chorvadori botnet MRJVEXY^MPQEWMRM FSWLUEVEHMKER ZE QEUWEHPM XEVQSURM FY^MWL ^EVEVPM HEWXYVPEVRM OMVMXMWL LMWSFKE SPMWL ma'lumotlarini yig‘ish yoki protsessor talab qiladigan vazifalarni bajarish uchun mo‘ljallangan hujumlarni boshlash uchun buzilgan kompyuterlardan foydaPEREHMKER WLE\WHMV /MFIVLYNYQPEVHER UERHE] LMQS]EPERMWL QYQOMR# /IRK UEQVSZPM OMFIV\EZJWM^PMO strategiyasi bugungi bog‘langan dunyoda mutlaqo zarurdir. Biznes nuqtai nazaridan, tashkilotning raqamli aktivlarini himoya qilish yo‘qotish, o‘g‘irlash yoki yo‘q qilish xavfining OEQE]MWLM WLYRMRKHIO OSQTERM]E QE PYQSXPEVM ]SOM XM^MQPEVM YWXMHER RE^SVEXRM XMOPEWL uchun to‘lovni to‘lash zaruratining aniq foydasiga ega. Kiberhujumlarning oldini olish yoki YPEVRMXI^HEFEVXEVEJIXMWLHEXEWLOMPSXFYRHE]LSHMWEPEVRMRKFM^RIWSTIVEXWM]EPEVMKEXE WMVMRM ham kamaytiradi. Nihoyat, tashkilot raqiblarning oldini olish choralarini ko‘rsa, ular brendni ko‘pincha kiber hodisalar bilan bog‘liq bo‘lgan obro‘ga zarar etkazishdan himoya qiladi, E]RMUWEQMNS^PEVQE PYQSXPEVMRM]S‘qotish bilan bog‘liq. Quyida biz 2023 yilgi Global tahdidlar LMWSFSXMHE XEWLOMPSXPEVKE \EZJWM^PMO LSPEXMRM ]E\WLMPEWL ZE OMFIV\EZJWM^PMOOE XE]]SVPMKMRM taʼminlashga yordam berish uchun taklif qilgan baʼzi tavsiyalar keltirilgan: &EVGLEMWL]YOPEVMRMLMQS]EUMPMRK7M^OSVTSVEXMZ\EZJRMRKFEVGLEQYLMQWSLEPEVMRM shu jumladan so‘nggi nuqtalar va bulutli ish yuklarini, identifikatsiya va ma'lumotlarni LMQS]EUMPMWLMRKM^OIVEO (YWLQERMRKM^RM FMPMRK 'VS[H7XVMOI *EPGSRo -RXIPPMKIRGI FYKYRKM OYRRMRK ]SQSR EOX]SVPEVMRMERMUPE]HMZE\EZJWM^PMOKYVYLPEVMKESPHMRMSPMWLRMJESPVEZMWLHESTXMQEPPEWLXMVMWL mudofaani kuchaytirish va hodisalarga javob berishni tezlashtirish uchun ularning o‘yin OMXSFMRMSGLMFFIVEHM Har bir soniya muhim bo‘lganda tayyor bo‘ling: har qanday o‘lchamdagi xavfsizlik KYVYLPEVMTVSJMPEOXMOEERMUPEWLXIVKSZZENEZSFFIVMWLNEVE]SRPEVMRMEZXSQEXPEWLXMVMWLSVUEPM o‘zlarining kundalik va taktik qarorlarini qabul qilishda tezkorlik va chaqqonlikka investitsiya UMPMWLPEVMOIVEO >IVS8VYWXQSHIPMRMUEFYPUMPMRK&YKYRKMKPSFEPMUXMWSHM]SXQE PYQSXPEVKEMWXEPKER ZEUXHEMWXEPKERNS]HEROMVMWLRMXEPEFUMPKERPMKMWEFEFPM>IVS8VYWXQSHIPMRMUEFYPUMPMWLNYHE 221

222-bet

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil muhimdir . CrowdStrike Zero Trust yechimi to‘liq Zero Trust himoyasini ta'mMRPEWLYGLYR QEWLMRERMMHIRXMJMOEXWM]EZEQE PYQSXPEVKEYPE]HM .MRSM]MGLOM OY^EXYZ(YWLQERPEV XYVPM \MP ]EWLMVMR \EFEV EPQEWLMWLTPEXJSVQEPEVM ZE qorong‘u vebforumlardan foydalangan holda hamkorlik qilish uchun to‘planishadi. Sizning FVIRHMRKM^MHIRXMJMOEXSVPEVMRKM^]SOMQE PYQSXPEVMRKM^KE]EUMRPEWLMFOIPE]SXKERXELHMHPEVRM OY^EXMWL YGLYR *EPGSR -RXIPPMKIRGI 6IGSR OEFM VEUEQPM \EZJ QSRMXSVMRKM ZSWMXEPEVMHER JS]HEPERMRK )PMXI 8LVIEX ,YRXMRKKE WEVQS]E OMVMXMRK: eng murakkab tahdidlarni ko‘rish va to‘xXEXMWL YGLYR IOWTIVX XELHMH SZGLMPEVM FMPER XI\RSPSKM]ERMRK OSQFMREXWM]EWM QYXPEUS QENFYVM]HMV *EPGSR 'SQTPIXI ZE *EPGSR 3ZIV;EXGL OEFM ]YUSVM WMJEXPM FSWLUEVMPEHMKER xizmatlar jamoangizni ko‘paytirish uchun zarur bo‘lgan tajriba, resurslar va qamrov bilaR o‘sib borayotgan kiberko‘nikmalardagi bo‘shliqni yopishingizga yordam beradi. Kiberxavfsizlik bo‘yicha keng qamrovli o‘quv dasturini yarating *MWLMRK ZE YRKE EPSUEHSV MNXMQSM] QYLERHMWPMO YWYPPEVMRMRK HEZSQPM XELHMHMKE UEVWLM OYVEWLMWL YGLYR JS]HEPERYZGLMPEVRM\EFEVHSVUMPMWLHEWXYVPEVMRMFSWLPEWLOIVEO Xulosa o‘rnida shularni takidlash joizki, maqolada ko‘rsatilgan kiberxatarlar yildan yilga o‘zgarib yana turli xillari qo‘shilishi mumkin. Agar siz kiberxavfsizlik xodimlarining ko‘rsatmalariga amal qilsangiz bu xatarlardan o‘zingiz va ma’lumotlaringizni muhofaza qilgan bo‘lasiz. %HEFM]SXPEV LXXTW[[[GVS[HWXVMOIGSQ LXXTWGWIGY^ LXXTW[[[SOXEGSQ А.Фишман. Искусственный интеллект: возможности и угрозы. ИТ Безопасность (itworld.ru). Журнал IT 1EREKIV (EZMH4SSPI%PER1EGO[SVXL%VXMJMGMEP-RXIPPMKIRGI*SYRHEXMSRWSJ 'SQTYXEXMSREP%KIRXW'EQFVMHKI9RMZIVWMX]4VIWW Руслан Рахметов Искусственный интеллект в информационной безопасности/ 222

223-bet

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil =)62-1%73*%(%2>32(0%7,8)<2303+-=%0%6-(%2*3=(%0%2-&=%7,-0,9(9( 132-836-2+-2-30-&&36-7, &SFSQYVSH6E\MQSZ “University of Management and Future Technologies” universiteti magistranti FSFSQYVSHVEQE^SRSZMGL$KQEMPGSQ %RRSXEXWM]E1EUSPEKISE\FSVSXXM^MQPEVM +%8 SVUEPMWLELEV]EWLMPQE]HSRPEVMRMRK LSPEXMRMOY^EXMWLQEWEPEPEVMKEbag‘ishlangan.+%8RM]EVEXMWL]EWLMPQE]HSRPEVRMRKLSPEXMRM ]EREHE WEQEVEPM FSWLUEVMWL MQOSRMRM FIVEHM +%8 QEZNYH SFSHSRPEWLXMVMWL SF]IOXPEVM LEUMHE EXVMFYXMZ ma’lumotlarga IKE IPIOXVSR \EVMXERM o‘z MGLMKE SPEHM 7LELEV ]EWLMP QE]HSRPEVMRMRK LSPEXMRM QSRMXSVMRK UMPMWL XM^MQMRM MWLPEF GLMUMWL ZE NSVM]IXMWL XEHUMUSX o‘tkazish, EXVSJQYLMXRM QYLSJE^E UMPMWL GLSVEPEVMRM EQEPKE SWLMVMWL WLELEVRM SFSHSRPEWLXMVMWLRMVINEPEWLXMVMWLWLYRMRKHIOSFSHSRPEWLXMVMWLSF]IOXMRMRKMRJVEXY^MPQEWMRM WEUPEWL YGLYR MWLPEXMPMWLM QYQOMR 8EHUMUSX REXMNEWMHE SFSHSRPEWLXMVMWL SF]IOXPEVMRMRK NS]PEWLMWLMRM KISHI^MO sun’iy yo‘ldosh o‘lchovlari EWSWMHE ZE YPEVRMRKWERMXEVM]E LSPEXMRMRK FEPPMRMHERKEGLEERMUPEWL+%8]SVHEQMHEToshkent shahridagi Do‘stlik bog‘ining\EVMXEWM XY^MPHM YRMRK ]SVHEQMHE WM^ YRMRK LYHYHMHE o‘sadigan FEVGLE XYVHEKM ]EWLMP QE]HSRPEVRMRKLSPEXMto‘g‘risida ma’lumotniko‘rishingizQYQOMR Kalit so‘zlar: +ISE\FSVSX XM^MQPEVM WLELEV QYLMXM ]EWLMP QE]HSRPEV ]IV YGLEWXOEWM HEVE\XPEVRMRKLSPEXMRMo‘rganish,WERMXEVM]ELSPEXM /MVMWL 7LELEVWLEVSMXMHE]EWLMPQE]HSRPEVRMRKLSPEXMRMOY^EXMWLNYHEHSP^EVFQEZ^Ybo‘lib, ko‘pinchaVYW?AZE\SVMNM]?ASPMQPEVRMRKEWEVPEVMHEko‘tariladi. ZamonaviyWLELEVPEVRMRK QYLMQQYEQQSPEVMHERFMVM FYERXVSTSKIRZEXI\RSKIR]YORMRKHSMQM]o‘sishiWLEVSMXMHE WLELEVIOSXM^MQPEVMRMRKWLEOPPERMWLMZEJESPM]EXko‘rsatishi?A=EWLMPQE]HSRPEVRMRKLSPEXMRM WEUPEWL ZE WMJEXMRM ]E\WLMPEWL WLELEVPEVRMRK FEVUEVSV VMZSNPERMWLMKE LE]SX WMJEXM ZE ELSPM WEPSQEXPMKMRM ]E\WLMPEWLKE ]SVHEQ FIVMWLM OIVEO ? A =EWLMP QE]HSRPEV WLELEVRM VMZSNPERXMVMWLHE QYLMQ VSP o‘ynaydi ZE WLELEV ELSPMWMRMRK MWLPEWLM ZE HEQ SPMWLM YGLYR QEUFYP WLEVSMXPEVRM ]EVEXMWLKE ]SVHEQ FIVEHMKER FMV UEXSVJYROWM]EPEVRM FENEVEHM WLYRMRK YGLYR]EWLMPQE]HSRPEVRMRK\EZJWM^PMKMRMta’minlashOIVEOWLYRMRKYGLYRYPEVRMZEUXMZEUXM FMPERMRZIRXEVM^EXWM]EUMPMWLOIVEO?A 1SRMXSVMRKXM^MQMuchun o‘rganilayotganSF]IOXPEVto‘g‘risidama’lumotSPMWLSPMRKER ma’lumotlarni UE]XE MWLPEWL ZE XELPMP UMPMWL ZE^M]EXRM FEWLSVEX UMPMWL WLYRMRKHIO o‘rganilayotgan SF]IOXRM XMOPEWL ZE VIOSRWXVYOXWM]E UMPMWL bo‘yicha zarur qarorlarni qabul qilish uchun kuzatishlar va o‘lchovidir. =EWLMP QE]HSRPEVRMRK LSPEXMRM OY^EXMWL YWYPPEVMRMRK EOWEVM]EXM XEHUMUSXPEVMKE asoslangan bo‘lib, ular katta vaqt va mehnat xarajatlarini talab qiladi. MonitoriRKNEVE]SRMHE ko‘p sonli heterojen ma’lumotlar to‘planadi, ularni keyinchalik tizimlashtirish va tahlil qilish kerak. Olingan katta hajm ma’lumotlar sabablari ehtiyoj yaratilishlar geografik shaharning mavjud yashil maydonlarini saqlash bo‘yicha choraXEHFMVPEVQENQYEWMRMSTXMQEPPEWLXMVMWL YGLYR]EWLMPQE]HSRPEVRMRKLSPEXMRMOY^EXMWLZERE^SVEXUMPMWLYGLYR +%8 ?A =EWLMPQE]HSRPEVRMRKLSPEXMRMOY^EXMWLYGLYR+%8HERJS]HEPERMWLYPEVRMRKYQYQM] 223

224-bet

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil LMWSFMRM ]YVMXMWL SFSHSRPEWLXMVMWL SF IOXPEVMRMRK LSPEXM to‘g‘risidagi ma’lumotlarni XM^MQPEWLXMVMWL YWLFY ma’lumotlardan JS]HEPERMWL UYPE]PMKMRM ta’minlash, obyektlarning KISKVEJMONS]PEWLYZMRMLMWSFKESPKERLSPHE\EVMXEUEXPEQPEVMHEma’lumotlarniZM^YEPM^EXWM]E UMPMWLYGLYRFMVUEXSVJYROWM]EPEVRMSPMWLZE]EWLMPQE]HSRPEVRMLMWSFKESPKERLSPHEWLELEV LYHYHMRMVINEPEWLXMVMWLZEPS]MLEPEWLMQOSRMRMFIVEHM rasm. Toshkent shahridagi Do‘stlik bog‘i davlat kadastr. 8EHUMUSXSF]IOXMToshkent shahridagi Do‘stlik bog‘i.Do‘stlik bog‘i Rosreestr-RXIVRIX TSVXEPMRMRK HEZPEX OEHEWXV \EVMXEWM ]SVHEQMHE SPMRKER ko‘chmas QYPORMRK ]EKSRE HEZPEX VIIWXVMma’lumotlarigaQYZSJMUk№]IVYGLEWXOEWMHENS]PEWLKERbo‘lib, YRMRKQE]HSRMOZEHVEXQIXVRMXEWLOMPIXEHM VEWQ 7SOOMEsun’iyyo‘ldosh+277UEFYPUMPYZGLMPEVto‘plami]SVHEQMHEKISHI^M]EMWLPEVM HEZSQMHESFSHSRPEWLXMVMWLSF]IOXPEVMRMRKNS]PEWLYZMto‘g‘risidaJE^SZM]ma’lumotlar olingan. &YSF]IOXRMRKnisbatan kichik maydoniga bog‘liq, OEXXEVSUPEVMYGLYRQEWSJEHER^SRHPEWL XEZWM]EIXMPEHM?A =EWLMP QE]HSRPEVRM MRZIRXEVM^EXWM]E UMPMWL FSWUMGLHE EQEPKE SWLMVMPHM HEPE o‘lchovlariZEOEQIVEP MWLPSZ FIVMWL (EPE MWLPEVM HEZSQMHE bog‘ hududi yo‘llarZETM]SHEPEV yo‘llari tarmog‘i FMPER GLIKEVEPERKER OMGLMOVSU YGLEWXOEPEVKE bo‘lingan. 6EUEQPERKER YGLEWXOEPEVHE ]EWLMP QE]HSRPEVRMRK NS]PEWLYZM ko‘rsatilgan EFVMWPEV XY^MPHM LEV FMV HEVE\X XIOWLMVMPHMUY]MHEKMko‘rsatkichlarFMPERFY\KEPXIVM]ELMWSFSXMXY^MPHM FEVVIPRMRKHMEQIXVMZEQFEPERHPMOHE QEKMWXVEP^SREWMRMRKWLS\WM^FEPERHPMKM XSNHMEQIXVM WERMXEVM]ELSPEXMRMFELSPEWL OEQGLMPMOPEVRMRKQEZNYHPMKM HEVE\XRMRKFEPERHPMKM Ma’lumotlarning FMVPEQGLM YQYQPEWLXMVMPMWLM ZE UE]XE MWLPERMWLM NEHZEP QYLEVVMVMHE EQEPKEoshirildi. Geodezik o‘lchovlarni qayta ishlash va import qilishdan so‘ng, barcha yashil QE]HSRPEVRMRKNS]PEWLYZM+%8HEWYFWXVEXHELYHYHRMRKsun’iyyo‘ldoshXEWZMVMHEko‘rsatilgan VEWQ 224

225-bet

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil rasm. Do‘stlik bog‘ining ko‘rinishi Bog‘LYHYHMHEqarag‘ay,jo‘ka,)QERZEGLMRSVYWXYRPMOUMPEHMYQYQERSPKERHE1MV^S Ulug‘bek XYQERMRMRK FYXYR LYHYHMKE \SW bo‘lgan XE HEVE\X XYVM ERMUPERHM=EWLMP QE]HSRPEVRMNMRWPEVbo‘yichaENVEXMWLNEHZEPHEOIPXMVMPKER NEHZEP Do‘stlik bog‘idagi yashil maydonlarni taqsimlash XV 8YV 1MUHSV 9PYWLM )QER 'LMRSV 0MRHIR %PHIV 3PQEHEVE\XM 3PGLE %OEXWM]E 1ENRYRXSP 8IVEO 5E]MR 'LIXER 2EXMNEPEV =EWLMP QE]HSR TEVEQIXVPEVMRM o‘lchash PIRXE o‘lchovi ]SVHEQMHE EQEPKE SWLMVMPHM O‘rganilganLYHYHHEKMFEVGLE]EWLMPQE]HSRPEVKEWERMXEVM]ELSPEXMFEPPEVMFIVMPHM ^EMJPEWLYZFIPKMPEVMWM^ ^EMJPEWLKER]EWLMPQE]HSRPEV OYGLPM^EMJPEWLKER]EWLMPQE]HSRPEV 225

226-bet

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil UYVMFUSPKER]EWLMPQE]HSRPEV ]ERKMUYVYUyog‘och; IWOMUYVYUyog‘och. Do‘stlikbog‘ining]EWLMPQE]HSRPEVMRMWERMXEVM]ELSPEXMbo‘yichaXEUWMQPEWL HMEKVEQQEHEUY]MHEOIPXMVMPKER VEWQ ▪ >EMJPEWLYZFIPKMPEVMWM^ ▪ 5EXXMU^EMJPEWLKER ▪ >EMJPEWLKER ▪ 5YVMXMWL ▪ Yangi o‘lik yog‘och. ▪ )WOMo‘lik yog‘och rasm. Do‘stlik bog‘idagi yashil maydonlarni sanitariya holati bo‘yicha foizda XEUWMQPEWL 2EXMNEHE+%8HEUY]MHEKMOIXQEOIXPMOHENS]PEWLKERUEXPEQPEV]EVEXMPHM SFSHSRPEWLXMVMWLSF IOXPEVM MRJVEXY^MPQE KMHVSKVEJM]E SFSHSRPEWLXMVMWL^SREPEVM o‘yinQE]HSRGLEPEVM yo‘ltarmog‘i. =IV YGLEWXOEWMRMRK GLIKEVEPEVM k№ +-7 ]SVHEQMHE ma’lumotlarni UE]XE MWLPEKERHER so‘ng, Do‘stlik bog‘ida HEVE\X XYVPEVMRMRK o‘sish ^SREPEVM ko‘rsatilgan \EVMXE SPMRHM YRMRK ]SVHEQMHE WM^ ]EWLMP QE]HSRPEVRMRK LSPEXM to‘g‘risida ma’lumotlarni ko‘rishingiz QYQOMR -RXIVJI]WHER JS]HEPERMFWM^ UEXPEQPEVRM ko‘rsatishni WS^PEWLMRKM^ EXVMFYXPEV LEUMHE ma’lumot TERIPMRM SGLMWLMRKM^ YWXMKE FSWMWL SVUEPM SF]IOXRMRK\YWYWM]EXPEVMRMko‘rishingizZEo‘lchovlarniEQEPKESWLMVMWLMRKM^QYQOMR VEWQ 226

227-bet

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil VEWQ+%8\EVMXEWM <YPSWE 7LYRHE] UMPMF MWLPEVRMRK REXMNEWM +%8 bo‘lib, Y Do‘stlik bog‘i LYHYHMHEKM ]EWLMP QE]HSRPEVRMVEUEQPM\EVMXEPEVUEXPEQPEVMZEQEZNYHSFSHSRPEWLXMVMWLSF]IOXPEVMto‘g‘risidagi EXVMFYX ma’lumotlari]SVHEQMHE ]EREHE WEQEVEPM OY^EXMWLKE MQOSR FIVHM =EVEXMPKER +%8 WM^KE to‘plangan ma’lumotlarni WEUPEWL EXVMFYXMZ ma’lumotlar bo‘yicha SF]IOXPEVRM FSWUMGLQEFSWUMGLUMHMVMWLLYHYHHENS]PEWLKERSF]IOXPEVto‘g‘risidagima’lumotlarniUE]XE MWLPEWL ZE XELPMP UMPMWL ]EWLMP QE]HSRPEVRMRK LSPEXMRM ro‘yxatdan o‘tkazish ZE XELPMP UMPMWL MQOSRMRMFIVEHM %HEFM]SXPEV Jakova, S. N.Perm shahridagi ba’zi bog‘lar va bog‘larning yashil maydonlari va YVFERS^IQEPEVMRMRKIOSPSKMOQSRMXSVMRKM72.EOSZE)*7EXE]IZ4IVQEKVEVKE^IXEWM –2017. № 3FIXPEV 8VYFMRE0/WLELEV]EWLMPQE]HSRPEVM+MWZSWMXEPEVMFMPERMRZIRXEVM^EXWM]EUMPMWL 0/XVYFMRE322MOSPEIZE4-1YPPE]EVSZE)%&EVERSZE\EFEVGLM7KYKMX 7MFMVHEZPEX KISWMWXIQEPEVZEXI\RSPSKM]EPEVYRMZIVWMXIXM –.MPH—№ 3. FIXPEV 'LS ( 9XMPM^EXMSR WXVEXIK] SJ WTEXMEP MRJSVQEXMSR XS QEMRXEMR YVFER TEVOW ERH KVIIRWTEGI(SRGLIVP'LS(SRKFMR7LMR7TEXMEP-RJSVQEXMSR6IWIEVGL––:SP –TT *YVPER 6 4PERRMRK JSV E RIMKLFSVLSSH ERH GMX]WGEPI KVIIR RIX[SVO W]WXIQ MR 5EXEV XLI GEWI SJ 1-% 4EVO 6 *YVPER & 6 7MRGPEMV )RZMVSRQIRX (IZIPSTQIRX ERH 7YWXEMREFMPMX]––:SP–TT %ZHI]IZ]Y1)OSPSKM]EEXVSJQYLMXZEMRWSR]Y1%ZHI]IZ %:&IP]:: +EWWM]?ZEFSWLUEPEVA2MNRM]2SZKSVSHTVSJIWWMSREPJERW %RMWMQSZ 2 5 +ISE\FSVSX ZE OEVXSKVEJMO :SPSKHE ZMPS]EXMRMRK FEVUEVSVVMZSNPERMWLMRMRKIOSPSKMOMUXMWSHM]ZEMNXMQSM]jihatlarini ta’minlash 2:%RMWMQSZ%:&IP]2/1EOWYXSZE?ZEFSWLUEPEVA-RXIVOEVXS-RXIVKMW– .MPH—№ 1. FIXPEV Popov, Y. P. Monitoring of Green Spaces’ Condition Using GISIGLRSPSKMIW=4 4STSZ %ZHIIZ = 1 ,EQMXSZE 7 1 ?IXEPA -RXIVREXMSREP .SYVREP SJ 4LEVQEGIYXMGEP 6IWIEVGL——:SP—№ 4. –T 7XEROIZMGMIRI % 7XEXI QSRMXSVMRK SJ [SSH] TPERXW MR YVFER VIGVIEXMSREP KVIIR TPERXEXMSRWMR0MXLYERME%7XEROIZMGMIRI8LIVSPISJFSXERMGEPKEVHIRWERHEVFSVIXEMR XLIGSRWIVZEXMSRWXYH]ERHWYWXEMREFPIYWISJTPERXFMSHMZIVWMX]1MRWO.YRIXLIXL–.YRI XLIXLSJ––T 227

228-bet

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil Novakovskiy, B. A. havo lazerli skanerlash materiallari bo‘yicha o‘rmon USTPEQMRMKISE\FSVSX\EVMXEWM&%2SZEOSZWOM]27/SZEGL%0+ISMRJSVQEXMOE– —№ 1. FIXPEV :EWMPSZE )% WLELEV ]EWLMP QE]HSRPEVMRM OY^EXMWLHE LYHYHRM LEZS PE^IV ]SVHEQMHEWOERIVPEWLWEQEVEHSVPMKM-RXIVIOWTS+IS7MFMV–.MPH—№2 FIXPEV 2 : %RMWMQSZ XEFMEXHER JS]HEPERMWLRM XELPMP UMPMWL YGLYR IVRM QEWSJEHER zondlash ma’lumotlarini qo‘llash vaqt koordinatalari. Natijalar va istiqbollar. VI Butunrossiya MPQM]EQEPM]OSRJIVIRXWM]EWMQEXIVMEPPEVM:SPSKHEUERM]HM#–—№ 1. 4WELMJEPEV 228

229-bet

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil СОВРЕМЕННЫЕ ТЕНДЕНЦИИ РАЗВИТИЯ ВЕБРАЗРАБОТКИ Покиза Жумабоева Магистрант “University of Management and Future Technologies” TSOM^ENYQEFS]IZE$KQEMPGSQ Аннотация: Сегодня вакансии вебразработчиков включают в себя множество ролей и навыков, предоставляемых интерфейсными, серверными и полнофункциональными разработчиками. В этой теме рассматриваются три основных аспекта разработки вебприложений: интерфейсная часть, серверная часть и полный стек. Тема также подчеркивает важность тенденции к полнофункциональной разработке, объединяющей все аспекты в единое целое для упрощения процесса разработки вебприложений. Ключевые слова: вебтехнология, вебстраница, вебприложение, Интернет, разработка. Вебтехнологии существуют уже давно, предоставляя нам беспрецедентные возможности для создания и обмена информацией в цифровом пространстве. В широком смысле, вебтехнологии относятся к стандартизированным языкам, протоколам и приложениям, используемым через Интернет для доступа и обмена информацией между системами. Сегодня мы не можем представить себе жизнь без Интернета, а вебтехнологии являются основой этой цифровой революции. Эволюция вебтехнологий была поразительной. Из статических HTMLстраниц х годов Интернет превратился в интерактивное пространство с появлением JavaScript, CSS и HTML5 [2]. Кроме того, языки внутренней разработки, серверные языки сценариев, базы данных и протоколы безопасности помогли сделать систему более надежной и безопасной. Учитывая быстрое развитие технологий, мы можем ожидать, что в ближайшие годы Интернет и его технологии станут более универсальными и эффективными. Изучение вебтехнологий очень важно в наше время, будь то начинающий разработчик, бизнес или даже частный человек. Глубокое понимание различных вебтехнологий может помочь людям использовать эти технологии для своего бизнеса. Кроме того, в ИТиндустрии существует множество возможностей трудоустройства для специалистов в области вебтехнологий. В целом веб технологии фундаментально изменили то, как мы взаимодействуем с цифровым миром. Учитывая постоянно растущее внимание к присутствию в Интернете, изучение вебтехнологий больше не вариант, а необходимость. Глубокое понимание вебтехнологий может помочь предприятиям улучшить работу с цифровыми технологиями и улучшить перспективы карьерного роста для специалистов в области технологий. HTML (Hypertext Markup Language) является основой каждой вебстраницы. Это язык разметки, используемый для структурирования контента в Интернете. Проще говоря, HTML —это язык, используемый для создания макета вебстраницы. С помощью HTML мы можем создавать заголовки, добавлять текст, изображения, 229

230-bet

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil видео и даже фигуры. Но просто создать режим недостаточно. Здесь на помощь приходит CSS (каскадные таблицы стилей). CSS отвечает за формирование макета, созданного с использованием HTML. Он помогает вам добавлять цвета, шрифты, границы, тени и многое другое, чтобы сделать вашу вебстраницу визуально привлекательной. Без CSS вебсайт выглядит как простое, скучное и неприправленное блюдо. .EZEWGVMTX — это язык программирования, который помогает добавить динамическое поведение на вебстраницу [1]. С помощью Javascript мы можем создавать всплывающие окна, анимацию и даже изменять содержимое веб страницы без ее перезагрузки. Он также широко используется при создании веби мобильных приложений. И последнее, но не менее важное: наши навыки разработки интерфейса являются ключевыми —адаптивный дизайн [4]. В эпоху множества типов устройств и размеров экранов адаптивный дизайн гарантирует, что вебстраница будет оптимизирована для всех размеров экрана. Это важный элемент при создании веб страниц, которые реагируют на размер экрана пользователя и улучшают взаимодействие с пользователем. В сочетании с HTML, CSS, Javascript и адаптивным дизайном мы можем создавать визуально потрясающие, интерактивные и оптимизированные вебстраницы. Серверная разработка является основой веб приложений, таких как серверные языки сценариев, системы управления базами данных и протоколы безопасности. Когда дело доходит до серверных языков сценариев, существует множество вариантов на выбор —4]XLSR4,P, Node.js и Ruby. У каждого есть свои сильные и слабые стороны, и разработчики часто выбирают тот язык, который лучше всего соответствует потребностям их проекта. Системы управления базами данных необходимы для управления и организации данных в вебприложениях. MySQL, PostgreSQL и MongoDB —лишь некоторые из доступных популярных вариантов [5]. Выбор системы управления базами данных имеет решающее значение для успеха проекта и требует тщательного рассмотрения требований проекта. Что касается протоколов безопасности, от шифрования SSL до двухфакторной аутентификации, меры безопасности имеют решающее значение для защиты конфиденциальных данных в вебприложениях [3]. Разработчикам необходимо знать о новейших протоколах безопасности и передовых методах обеспечения безопасности данных своих пользователей. *YPPWXEGOразработка — новое модное слово в мире технологий. FullWXEGO разработчик полностью понимает интерфейс, серверную часть и все, что между ними. Пакет MERN —одна из таких платформ, которая набирает популярность. MERN означает MongoDB, Express, React и Node.js. MongoDB — это база данных NoSQL, )\TVIWW — это серверная вебинфраструктура для Node.js, React используется для внешнего интерфейса, а Node.js выступает в качестве серверной платформы. С MERN вы можете легко создавать динамические вебприложения. 230

231-bet

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil Однако MEAN —это еще одна структура, использующая аналогичный подход. MEAN означает MongoDB, Express, Angular и Node.js. Вместо React для внешнего интерфейса используется Angular. Angular — это популярная платформа JavaScript, поддерживаемая Google, что делает MEAN лучшим выбором для создания масштабируемых корпоративных приложений. В заключение отметим, что обучение и понимание являются ключевыми элементами успешной карьеры в вебиндустрии frontendразработки, серверной разработки и полнофункциональной разработки. Важно понимать, что каждая из этих специальностей играет уникальную и неописуемую роль в создании веб приложений. Освоив все три аспекта разработки, вы сможете достичь полноты и совершенства в своих способностях создавать современные высокопроизводительные вебпроекты. В конечном счете, переход к полнофункциональной разработке — это не только следующий шаг в профессиональном росте, но и ключ к более гибкому, конкурентоспособному и инновационному подходу к созданию вебприложений. Литературы ;<Y&IRGLQEVO'SQTEVMWSRSJ.EZE7GVMTX*VEQI[SVOW6IEGX:YI%RKYPEVERH 7ZIPXI (:IVQE%GSQTEVMWSRSJ[IFJVEQI[SVOIJJMGMIRG]TIVJSVQERGIERHRIX[SVO EREP]WMWSJQSHIVR[IFJVEQI[SVOW /4IKYIVS2>LERKERH<'LIRK%RIQTMVMGEPWXYH]SJXLIJVEQI[SVOMQTEGX SRXLIWIGYVMX]SJNEZEWGVMTX[IFETTPMGEXMSRWMR'SQTERMSR4VSGIIHMRKWSJXLI8LI;IF 'SRJIVIRGI 7 +YER ; ,Y ERH , >LSY *VSRXIRH ERH FEGOIRH WITEVEXMSRVIEGX FEWIH JVEQI[SVO JSV RIX[SVOIH VIQSXI GSRXVSP PEFSVEXSV] MR XL 'LMRIWI 'SRXVSP 'SRJIVIRGI ''' =<MRK.,YERKERH=0EM6IWIEVGLERHEREP]WMWSJXLIJVSRXIRHJVEQI[SVOW ERH PMFVEVMIW MR IFYWMRIWW HIZIPSTQIRX MR 4VSGIIHMRKW SJ XLI XL -RXIVREXMSREP 'SRJIVIRGISR'SQTYXIVERH%YXSQEXMSR)RKMRIIVMRKTT 231

232-bet

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil RAQAMLI TEXNOLOGIYALARDA KIBERXAVSIZLIK HOLATINI TA’MINLASH 7LIV^SH=EVMUYPSZ “University of Management and Future Technologies” universiteti magistranti WLIV^SH]EVMUYPSZ$KQEMPGSQ %RRSXEXWM]E9WLFYQEUSPEVEUEQPMXI\RSPSKM]EPEVWLEVSMXMHEE\FSVSX\EZJWM^PMKMRMRK ahamiyatini o‘rganadi. Unda raqamli muhitda ma’lumotlarni himoyaUMPMWLYGLYRMWLPEXMPMWLM QYQOMRbo‘lganXYVPM\MPWXVEXIKM]EPEVZEXI\RMOEPEVQYLSOEQEUMPMREHM 1EUSPEHE WLMJVPEWL EYXIRXMJMOEXWM]E QI\ERM^QPEVM ZE OMVMWLRM ERMUPEWL XM^MQPEVMRMRK E\FSVSX \EZJWM^PMKMRM SWLMVMWLHEKMELEQM]EXMXE OMHPERKER6MZSNPERE]SXKEROMFIVXELHMHPEVRMFEVXEVEJIXMWLYGLYR TVSEOXMZ\EXEVPEVRMFSWLUEVMWLZELEQOSVPMOUMPMWL^EVYVPMKMRMXE OMHPE]HM Kalit so‘zlar:axborot xavfsizligi, raqamli texnologiyalar, ma’lumotlarni himoya qilish, OMFIV\EZJWM^PMOWLMJVPEWLEYXIRXMJMOEXWM]EOMVMWLRMERMUPEWL\EZJPEVRMFSWLUEVMWL Raqamli texnologiyalar tobora keng tarqalgan bugungi o‘zaro bog‘liq dunyoda E\FSVSX \EZJWM^PMKMRM XE QMRPEWL WLE\WPEV XEWLOMPSXPEV ZE LYOYQEXPEV YGLYR IRK QYLMQ XEWLZMWLKE E]PERHM 8I\RSPSKM]EPEVRMRK NEHEP VMZSNPERMWLM MRRSZEXWM]EPEV ZE UYPE]PMO YGLYR WSRWERSUWM^MQOSRM]EXPEVRMXEUHMQIXHMEQQSYPEVOMFIVXELHMHPEVZE^EMJPMOPEVYGLYR]ERKM yo‘llarni yaratdilar. Ushbu maqola raqamli texnologiyalar sohasida axborot xavfsizligini SWLMVMWL YGLYR MWLPEXMPMWLi mumkin bo‘lgan turli usul va strategiyalarni o‘rganishga UEVEXMPKER Shifrlash: shifrlash tranzit va dam olishda ma’lumotlarni himoya qilishning asosiy usuli hisoblanadi. Ma’lumotni o‘qib bo‘lmaydigan formatga aylantirish orqali shifrlash VY\WEXWM^ OMVMWLRM SPHMRM SPEHM ZE QE\JM]PMORM XE QMRPE]HM 6EUEQPM EPSUE ZE WEUPERKER ma’lumotlar xavfsizligini mustahkamlash uchun ishonchli shifrlash algoritmlari va xavfsiz OEPMXPEVRMFSWLUEVMWLXM^MQPEVMNYHEQYLMQHMV %YXIRXMJMOEXWM]E QI\ERM^QPEVM OYGLPM EYXIRXMJMOEXWM]E QI\ERM^QPEVMRM EQEPKE SWLMVMWLJS]HEPERYZGLMPEVRMRKWLE\WMRMXIOWLMVMWLZEVY\WEXWM^OMVMWLRMSPHMRMSPMWLYGLYRNYHE muhimdir. Ko‘p faktorli autentifikatsiya (TIV), biometriya va raqamli sertifikatlar kabi usullar WLE\WM]EXRMRKFMVRIGLXEHEPMPPEVini talab qilib, xavfsizlik qatlamlarini qo‘shadi. /MVMWLRM ERMUPEWL XM^MQPEVM -(7 -(7 TSXIRXWMEP \EZJWM^PMO FY^MPMWLPEVMRM ERMUPEWL ZE ularga javob berishda muhim rol o‘ynaydi. Ushbu tizimlar tarmoq trafigini kuzatib boradi va WLYFLEPM ]SOM ^EVEVPM LEVEOEXPEVRM ERMUPEWL YGLYR REUWLPEVRM XELPMP UMPEHM ,YNYQPEVRM JESP VEZMWLHE FPSOMVSZOE UMPMWL ZE ]YQWLEXMWL YGLYR OMVMWLRM SPHMRM SPMWL XM^MQPEVM -47 LEQ NS]PEWLXMVMPMWLMQYQOMR Raqamli texnologiyalarda axborot xavfsizligini ta'minlash nozik ma’lumotlarRMLMQS]E qilish, foydalanuvchi maxfiyligini saqlash va ma’lumotlarga ruxsatsiz kirish yoki noto‘g‘ri foydalanishning oldini olish uchun juda muhimdir. Axborot xavfsizligini oshirish bo‘yicha FE ^MQYLMQEQEPM]SXPEVZEGLSVEXEHFMVPEV /YGLPM EYXIRXMJMOEXWM]EHER JS]HEPERMRK JS]HEPERYZGLM OMVMWL FSWLUEVYZMRM kuchaytirish uchun ikki faktorli autentifikatsiya (2FA) yoki ko‘p faktorli autentifikatsiya (TIV) OEFM QYWXELOEQ EYXIRXMJMOEXWM]E QI\ERM^QPEVMRM EQEPKE SWLMVMRK &Y JEUEX TEVSPPEVHER 232

233-bet

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil tashqari qo‘shimchaxavfsizlik qatlamini qo‘shadi. 1YRXE^EQ HEWXYVM] XE QMRSX ]ERKMPERMWLPEVM FEVGLE HEWXYVM] XE QMRSX STIVEXWMSR tizimlar va ilovalarni so‘nggi xavfsizlik yamoqlari va yangilanishlari bilan yangilab turing. Zaifliklar va xatolar ko‘pincha ushbu yangilanishlar orqali aniqlanadi va ko‘rib chiqiladi, bu IWEIOWTPYEXEXWM]E\EZJMRMQMRMQEPPEWLXMVEHM Shifrlash: ma’lumotlarni dam olishda (qurilmalarda yoki serverlarda saqlanadigan) va XVER^MXHE EPSUETE]XMHE LMQS]E UMPMWLYGLYRWLMJVPEWLYWYPPEVMHER JS]HEPERMRK 7LMJVPEWL agar ma’lumotlar ushlangan bo‘lsa ham, tegishli shifrlash kalitisiz o‘qib bo‘lmaydigan bo‘lib USPMWLMRMXE QMRPE]HM <EZJWM^ XEVQSU YPERMWLPEVM ZIFWE]XPEV YGLYR 8VERWTSVX 0E]IV 7IGYVMX] 807 ]SOM 7IGYVI 7SGOIXW 0E]IV 770 QEWSJEHER OMVMWL YGLYR ZMVXYEP \YWYWM] XEVQSUPEV :42 ZE OYGLPM WLMJVPEWL TVSXSOSPPEVM FMPER \EZJWM^ YPERMWL OEFM TVSXSOSPPEV ]SVHEQMHE XEVQSU YPERMWLPEVMRKM^RM\EZJWM^UMPMRK <EZJWM^PMOHIZSVPEVMZEOMVMWLRMERMUPEWLXM^MQPEVMOMVYZGLMZEGLMUYZGLMXEVQSUXVEJMKMRM OY^EXMWL ZE FSWLUEVMWL YGLYR \EZJWM^PMO HIZSVPEVM ZE OMVMWLRM ERMUPEWL XM^MQPEVMRM -(7 o‘rnating. Ushbu tizimlar ruxsatsiz kirish urinishlari va zararli harakatlarni aniqlash va oldini SPMWLKE]SVHEQFIVEHM /MVMWL RE^SVEXM ZE JS]HEPERYZGLM VY\WEXPEVM RS^ik ma’lumotlar va muhim tizimlarga OMVMWLRM GLIOPEWL YGLYR HSREHSV OMVMWL RE^SVEXM ZE JS]HEPERYZGLM VY\WEXPEVMRM EQEPKE SWLMVMWL*EUEXZEOSPEXPM\SHMQPEVQYE]]ERVIWYVWPEVHERJS]HEPERMWLPEVMOIVEOZEMQXM]S^PEV IRKOEQMQXM]S^TVMRXWMTMEWSWMHEXE]MRPERMWLMOIVEO Muntazam ma’lumotlar zaxira: muhim ma’lumotlar muntazam zaxira nusxalarini amalga oshirish va ularni xavfsiz saqlash. Xavfsizlik buzilishi yoki ma’lumotlar yo‘qolgan taqdirda, so‘nggi zaxiralarga ega bo‘lish ma’lumotlarning sezilarli ta'sirisiz tMOPERMWLMRM XE QMRPE]HM Xodimlarni o‘qitish va xabardor qilish: xodimlarga kuchli parol gigienasi, fishing urinishlarini tan olish va nozik ma’lumotlarni to‘g‘ri ishlash kabi axborot xavfsizligining eng yaxshi amaliyotlari to‘g‘risida ma’lumot bering. Muntazam o‘qitish va xabardorlik dasturlari MRWSR\EXSWM\EZJMRMWI^MPEVPMHEVENEHEOEQE]XMVEHMZEYQYQM]\EZJWM^PMORM]E\WLMPE]HM ,SHMWEPEVKENEZSFFIVMWLVINEWM\EZJWM^PMOMRXWMHIRXPEVMKEWEQEVEPMNEZSFFIVMWLYGLYR LSHMWEPEVKENEZSFFIVMWLVINEWMRMMWLPEFGLMUMWL9WLFYVINEFY^MPMWLMXEUHMVHESPMRMWLMYGLYR UEHEQPEV FIPKMPEF OIVEO \EFEV NEVE]SRPEVM WLY NYQPEHER WEUPEWL UE]XE XMOPEWL ZE WYH XIVKSZ 1YRXE^EQ\EZJWM^PMOXIOWLMVYZPEVMZEWMRSZPEVMVEUEQPMMRJVEXY^MPQERKM^HEKM^EMJPMOPEV ZE ^EMJ XSQSRPEVRM ERMUPEWL YGLYR QYRXE^EQ VEZMWLHE \EZJWM^PMO XIOWLMVYZPEVM ZE penetratsion testlarni o‘tkazing. Bu xavfsizlik muammolarini ulardan foydalanishdan oldin JESPVEZMWLHELEPUMPMWLKE]SVHEQFIVEHM)WHEXYXMRKOME\FSVSX\EZJWM^PMKMHSMQM]NEVE]SR bo‘lib, Y \EZJWM^ VEUEQPM QYLMXRM WEUPEWL YGLYR XI\RMO GLSVEPEV JS]HEPERYZGLMPEVRMRK \EFEVHSVPMKM ZE XEWLOMPM] QENFYVM]EXPEVRM FMVPEWLXMVMWLRM XEPEF UMPEHM %\FSVSX \EZJWM^PMKM bo‘yicha mustahkam choraXEHFMVPEVRMEQEPKESWLMVMWLFMVRIGLXEQYLMQREXMNEPEVRMFIVEHM =E\WLMPERKER 1E\JM]PMO WLMJVPEWL ZE \EZJWM^ EPSUE TVSXSOSPPEVM QE\JM] ma’lumotlarning maxfiyligini va ruxsatsiz shaxslar uchun mavjud bo‘lmasligini ta'minlaydi. 233

234-bet

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil Kengaytirilgan yaxlitlik: raqamli imzolar va ma’lumotlarni xeshlash kabi mexanizmlarni qo‘llash orqali ma’lumotlarning yaxlitligini saqlab qolish mumkin, bu uning o‘zgarmagan va ishonchli bo‘lishini ta'minlaydi. /YGLE]XMVMPKERQEZNYHPMO\M^QEXRMVEHIXMWL (S7 LYNYQPEVMZEFSWLUEY^MPMWLPEVHER LMQS]E UMPMWL VEUEQPM \M^QEXPEVRMRK QEZNYHPMKMRM SWLMVEHM MWLPEQE] USPMWLRM QMRMQEPPEWLXMVEHMZEY^PYOWM^STIVEXWM]EPEVRMEQEPKESWLMVEHM Axborot xavfsizligi sohasida yutuqlarga erishilgan bo‘lsaHE ]ERKM XELHMHPEV ZE zaifliklar paydo bo‘lishda davom etmoqda. So‘nggi tahdidlar, zaifliklar va eng yaxshM EQEPM]SXPEVFMPER]ERKMPERMFXYVMWLSVUEPMOMFIV\EZJWM^PMOOETVSEOXMZ]SRHEWLYZRMUEFYPUMPMWL juda muhimdir. Shaxslar, tashkilotlar va hukumatlar o‘rtasidagi hamkorlik, shuningdek, ma’lumot almashish, tajriba almashish va kiber tahdidlarga birgalikda jaZSFFIVMWLYGLYR NYHEQYLMQHMV <YPSWEZEXEOPMJPEV 6EUEQPMXI\RSPSKM]EPEVHEE\FSVSX\EZJWM^PMKMRMXE QMRPEWLHSMQM]ZEVMZSNPERE]SXKER vazifadir. Xatarlarni samarali ravishda kamaytirish uchun ko‘p qatlamli xavfsizlik ]SRHEWLYZMRMEQEPKESWLMVMWLQYLMQHMV&E ^MXEOPMJPEVKEUY]MHEKMPEVOMVEHM Muntazam xavflarni baholash: zaifliklarni aniqlash, xavflarni birinchi o‘ringa qo‘yish ZEXIKMWLPM\EZJWM^PMOGLSVEPEVMRMEQEPKESWLMVMWLYGLYRHEZVM]\EZJPEVRMFELSPEWL Xodimlarni o‘qitish va xabardor qilisL\SHMQPEVRM\EZJWM^LMWSFPEWLEQEPM]SXMMNXMQSM] muhandislik tahdidlari va kuchli parollarning ahamiyati to‘g‘risida o‘rgating. Muntazam \EFEVHSVPMOHEWXYVPEVM\EZJWM^PMORMERKPE]HMKERQEHERM]EXRMVMZSNPERXMVMWLKE]SVHEQFIVEHM ,SHMWEPEVKE NEZSF FIVMWLRM VINEPEWLXMVMWL \EZJWM^PMO MRXWMHIRXPEVMKE WEQEVEPM NEZSF FIVMWL ZE YPEVRMRK XE WMVMRM QMRMQEPPEWLXMVMWL YGLYR MRXWMHIRXPEVKE NEZSF FIVMWL VINEPEVMRM ishlab chiqish va sinovdan o‘tkazish. Hamkorlik va axborot almashish: rivojlanayotgan kiber XELHMHPEVKEUEVWLMFMVKEPMOHEOYVEWLMWLYGLYRXELHMHVE^ZIHOEWMZEIRK]E\WLMEQEPM]SXPEVRM EPQEWLMWLYGLYRLEQOSVPMOZEJSVYQPEVXEWLOMPIXMWL 9WLFY XEOPMJPEVRM UEFYP UMPMWL ZE HSMQM] VEZMWLHE E\FSVSX \EZJWM^PMKM EQEPM]SXMKE sarmoya kiritish orqali biz nozik ma’lumSXPEVRMLMQS]EUMPEHMKERQE\JM]PMORMWEUPE]HMKERZE VEUEQPM EWVHE MRRSZEXWM]EPEVRM XE QMRPE]HMKER \EZJWM^VSU VEUEQPM IOSXM^MQRM ]EVEXMWLMQM^ QYQOMR <YPSWEUMPMFE]XKERHEVEUEQPMXI\RSPSKM]EPEVHEE\FSVSX\EZJWM^PMKMRMXE QMRPEWLLEV XSQSRPEQE ZE TVSEOXMZ ]SRHEWLYZRM XEPEF UMPEHM 7LMJVPEWL OYGLPM EYXIRXMJMOEXWM]E QI\ERM^QPEVM OMVMWLRM ERMUPEWL XM^MQPEVM ZE IRK ]E\WLM EQEPM]SXPEVKE VMS]E UMPMWL ma’lumotlarni himoya qilishni sezilarli darajada oshirishi mumkin. Biroq, rivojlanayotgan XELHMH PERHWLEJXM VEUamli sohada paydo bo‘layotgan xavf va zaifliklarga qarshi samarali OYVEWLMWLYGLYRHSMQM]LYWL]SVPMOLEQOSVPMOZEQSWPEWLMWLRMXEPEFUMPEHM %HEFM]SXPEV Иброҳимов Азимжон Абдумўмин Ўғли (2021). Корпорацияни Бошқаришда Фидуциар Мажбуриятлар Ва Уларни Ўзбекистонда Қўллаш Имкониятлари. Oriental 6IREMWWERGI -RRSZEXMZI )HYGEXMSREP 2EXYVEP %RH 7SGMEP 7GMIRGIW (SM 234

235-bet

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil 9WQSRSZE 1YRMWOLSR 8LI 6SPI 3J *SVIRWMG 4W]GLMEXVMG )\EQMREXMSR -R -RZEPMHEXMRK %R %KVIIQIRX )RXIVIH -RXS &] % 'MXM^IR ;LS (SIW 2SX 9RHIVWXERH 8LI 7MKRMJMGERGI3J,MW%GXMSRW3V-W9REFPI8S'SRXVSP8LIQ6IZMI[3J0E[7GMIRGIW Imomniyozov, Doniyorbek Baxtiyor O‘G‘Li (2022). Yuridik Shaxslarning Umumiy Yig‘Ilish Qarorlarini Haqiqiy Emas DeF8STMWLRMRK,YUYUM]3UMFEXPEVM3VMIRXEP6IREMWWERGI -RRSZEXMZI)HYGEXMSREP2EXYVEP%RH7SGMEP7GMIRGIW /SV]SKHM]IZ &SFYV 9QMHNSR 3KPM &MXMQRM ,EUMUM] )QEW (IF 8STMWL :E 9RMRK3UMFEXPEVMRM5SD0PEWL*YUEVSPMO,YUYUPEVMRM,MQS]E5MPMWL:SWMXEWM7MJEXMHE3VMIRXEP 6IREMWWERGI -RRSZEXMZI )HYGEXMSREP 2EXYVEP %RH 7SGMEP 7GMIRGIW (SM 235

236-bet

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil SUN’IY INTELLEKTGA ASOSLANGAN XAVFSIZLIK YECHIMLARI 4SOM^E.YQEFS]IZE,EQMHNSR>M]SVEXUYPSZ 1IRINQIRXZE^EQSREZM]XI\RSPSKM]EPEVYRMZIVWMXIXMQEKMWXVERXPEVM TSOM^ENYQEFS]IZE$KQEMPGSQ %RRSXEXWM]E Sun’iy intellektga (AI) asoslangan xavfsizlik yechimlarid sun’iy MRXIPPIOXRM OMFIV\EZJWM^PMO EQEPM]SXMKE MRXIKVEXWM]EPEWLYZMning keng qamrovli ko‘rinishini XEUHMQ IXEHM ZE YRMRK XELHMHPEVRM ERMUPEWL NEZSF FIVMWL ZE ]YQWLEXMWL WXVEXIKM]EPEVMKE o‘zgartiruvchi ta’sirini ta’kidlaydi. Bundan tashqari AI tomonidan boshqariladigan xavfsizlik ]IGLMQPEVMRMRKEWSWM]MPSZEPEVMRMNYQPEHEn ilg‘or tahdidlarni aniqlash, xattiLEVEOEXPEVXELPMPM bashoratli tahlillar va avtonom javob berish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Mashinali o‘rganish EPKSVMXQPEVM ZE FEWLSVEXPM XELPMPPEVHER JS]HEPERKER LSPHE XEWLOMPSXPEV VIEP ZEUXHE VMZSNPERE]SXKER OMFIVXELHMHPEVHER JESP LMQS]EPERMWLPEVM QYQOMR 7LYRMRKHIO kiberxavfsizlikda sun’iy intellektni qo‘llash bilan bog‘liq axloqiy mulohazalar ko‘rib chiqilib, raqamli asrda ishonch va yaxlitlikni saqlash uchun mas’uliyatli foydalanish va nazorat QYLMQPMKMRMLEm ko‘rib chiqamiz. Kalit so‘zlar: Kiberxavfsizlik, sun’iy intellekt, tahdidlar, ma’lumotlar, xavfsizlik. Bugungi o‘zaro bog‘langan raqamli landshaftda kibertahdidlarning kuchayishi butun dunyo bo‘ylab tashkilotlar uchun jiddiy muammolarni keltirib GLMUEVQSUHE1YVEOOEF^EVEVPM dasturiy ta’minot, to‘lovga oid hujumlar va ma’lumotlar buzilishining tarqalishi bilan an’anaviy kiberxavfsizlik choralari rivojlanayotgan tahdid landshaftiga moslashish uchun OYVEWLQSUHE 9WLFY UM]MRGLMPMOPEVKE NEZSFER XEWLOilotlar o‘zlarining mudofaasini kuchaytirish va raqamli aktivlarini himoya qilish uchun tobora ko‘proq innovatsion XI\RSPSKM]EPEVKEQYVSNEEXUMPQSUHEPEV Kiberxavfsizlik sohasida o‘yinni o‘zgartiruvchi sifatida paydo bo‘lgan shunday XI\RSPSKM]EPEVHER FMVM bu sun’iy intellekt hisoblanadi. Mashinali o‘rganish algoritmlari, neyron tarmoqlari va bashoratli tahlillar imkoniyatlaridan foydalangan holda, sun’iy MRXIPPIOXKE EWSWPERKER \EZJWM^PMO ]IGLMQPEVM XEWLOMPSXPEVRMRK OMFIV XELHMHPEVRM ERMUPEWL YPEVKE NEZSF FIVMWL ZE ]YQWLEXMWL YWYPPEVMRM MRUMPSF UMPQSUHE 6MZSNPERKER XELHMHPEVRM ERMUPEWLHER XSVXMF EZXSRSQ LSHMWEPEVKE NEZSF FIVMWLKEGLE %- OMFIV\EZJWM^PMO PERHWLEJXMRM UE]XEWLEOPPERXMVQSUHEZEXEWLOMPSXPEVKEOMFIVLYNYQGLMPEVHERFMVUEHEQSPHMRHEXYVMWLKE MQOSRFIVEHM?A Tashkilotlar murakkab kiberxavfsizlik landshaftida harakat qilar ekan, sun’iy MRXIPPIOXKE EWSWPERKER \EZJWM^PMO ]IGLMQPEVMRMRK TSXIRXWMEP EJ^EPPMOPEVM ZE QYEQQSPEVMRM XYWLYRMWL QYLMQ ELEQM]EXKE IKE /MFIV\EZJWM^PMO FEVUEVSVPMKMRM SWLMVMWLHE %-RMRK XVERWJSVQEXWMSR WEPSLM]EXM LEUMHE XYWLYRGLE FIVMWL SVUEPM YWLFY QEUSPE XEHUMUSXGLMPEV EQEPM]SXGLMPEV ZE WM]SWEXGLMPEVRM VMZSNPERE]SXKER OMFIV\EZJWM^PMO PERHWLEJXMRM WEQEVEPM boshqarish uchun zarur bo‘lgan bilim va vositalar bilan jihozlashga qaratilgaR?A Raqamli texnologiyalar hukmron bo‘lgan davrda kiberhujumchilar va himoyachilar o‘rtasidagi kurash misli ko‘rilmagan sur’atda avj olmoqda. An’anaviy kiberxavfsizlik choralari XELHMHPEVRMRK QYVEOOEFPMKM ZE LENQMKE QSWPEWLMWL YGLYR OYVEWLQSUHE FY IWE XEWLOMPSXPEVRM VEUEQPM EOXMZPEVMRM LMQS]E UMPMWL YGLYR MRRSZEXWMSR ]IGLMQPEVRM M^PEWLKE undamoqda. Bunday yechimlardan biri bu sun’iy intellektning kiberxavfsizlik amaliyotiga 236

237-bet

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil integratsiyalashuvidir. Sun’iy intellektga asoslangan xavfsizlik yechimlari tahdMHPEVRM aniqlash, javob berish va kamaytirishga yondashuvimizdagi paradigma o‘zgarishini ifodalaydi. Mashinani o‘rganish algoritmlari, neyron tarmoqlar va tabiiy tillarni qayta ishlash MQOSRM]EXPEVMHER JS]HEPERKER LSPHE %- XEWLOMPSXPEVKE VIEP ZEUXHE VMZSNPERE]SXKER OMFIV XELHMHPEVHERJESPLMQS]EPERMWLMQOSRM]EXMRMFIVEHM/IPMRK%-UERHE]UMPMFOMFIV\EZJWM^PMORM inqilob qilayotganini chuqurroq ko‘rib chiqamiz: /IRKE]XMVMPKER XELHMHRM ERMUPEWL 2SPMRGLM OYRPMO LYNYQPEV ZE TSPMQSVJ ^EVEVPM HEWXYVPEVRMERMUlashda tahdidlarni aniqlashning anʼanaviy imzoga asoslangan yondashuvlari endi yetarli emas. Sun’iy intellektga asoslangan xavfsizlik yechimlari tarmoq ichidagi normal \EXXMharakatlarning asoslarini o‘rnatish va mumkin bo‘lgan xavfsizlik buzilishlarini OS‘rsatadigan og‘ishlarni aniqlash uchun anomaliyalarni aniqlash algoritmlaridan foydalanadi. Ushbu tizimlar doimiy ravishda ma’lumotlar namunalaridan o‘rganib, ularga inson aralashuvisiz paydo bo‘ladigan tahdidlarga moslashish va rivojlanish imkonini beradi <YPUEXZSVXELPMPM*S]HEPERYZGLMPEVRMRK\EXXMLEVEOEXPEVMRMXYWLYRMWLMGLOMXELHMHPEVRM aniqlash va xavfsizlik buzilishini ko‘rsatadigan anomal harakatlarni aniqlashda muhim ahamiyatga ega. Sun’iy intellektga asoslangan xavfsizlik platformalari o‘rnatiPKER naqshlardan og‘ishlarni aniqlash uchun tarmoqlar, so‘nggi nuqtalar va ilovalar bo‘ylab JS]HEPERYZGLM \EXXMharakatlarini tahlil qiladi. Haqiqiy vaqtda bir nechta ma’lumotlar nuqtalarini o‘zaro bog‘lash orqali AI algoritmlari foydalanuvchining qonuniy LEVEOEXPEVM ZE ^EVEVPM \EXXMharakatlarini farqlay oladi, bu ma’lumotlarning o‘tkazilishi yoki ruxsatsiz kirishning oldini olish uchun tezkor aralashuvni ta’minlaydi. Bashoratli tahlillar: AIga asoslangan xavfsizlik yechimlari tarixiy ma’lumotlar, XELHMHPar bo‘yicha razvedka ma’lumotlari va rivojlanayotgan tendentsiyalar asosida TSXIRXWMEPOMFIVXELHMHPEVRMFEWLSVEXUMPMWLYGLYRFEWLSVEXPMXELPMPPEVHERJS]HEPEREHM/EXXE hajmdagi tuzilgan va tuzilmagan ma’lumotlarni tahlil qilish orqali ushbu tizimlar xavfsM^PMO \EXEVPEVMRM SPHMRHER FMPMWLM ZE YWXYZSVPMKMRM ERMUPEWLM QYQOMR FY IWE XEWLOMPSXPEVKE VIWYVWPEVRM ]EREHE WEQEVEPMVSU XEUWMQPEWL ZE TSXIRXWMEP ^EMJPMOPEVRM XENSZY^OSVPEV XSQSRMHERJS]HEPERMWLHERSPHMR]YQWLEXMWLMQOSRMRMFIVEHM %ZXSRSQNEZSF8I^VMZSNPERE]SXKEROMFIVXELHMHPEVWLEVSMXMHELSHMWEPEVKEVIEPZEUX VINMQMHENEZSFFIVMWLUSFMPM]EXM^EVEVRMQMRMQEPPEWLXMVMWLZERSVQEPJESPM]EXRMXMOPEWLYGLYR juda muhimdir. Sun’iy intellektga asoslangan xavfsizlik yechimlari tashkilotlarga avtonom NEZSFFIVMsh qobiliyatiga ega bo‘lib, hodisalarni avtomatlashtirilgan aniqlash, oldini olish va FEVXEVEJIXMWLMQOSRMRMFIVEHM8YVPM\MP\EZJWM^PMOZSWMXEPEVMZEXM^MQPEVMHENEZSFLEVEOEXPEVMRM tartibga solish orqali AI algoritmlari kiberhujumlar ta’sirini faqat qo‘lda aralashuvga UEVEKERHEXI^VSUZEWEQEVEPMVSU]YQWLEXESPEHM Axloqiy mulohazalar: Sun’iy intellektga asoslangan xavfsizlik yechimlarining potentsial afzalliklari shubhasiz bo‘lsada, ularni qo‘llash maxfiylik, tarafkashlik va NEZSFKEVPMOOE SMH E\PSUM] QYPSLE^EPEVRM OIPXMVMF GLMUEVEHM ?A /EXXE LENQHEKM RS^MO ma’lumotlarni tahlil qilish uchun AI algoritmlaridan foydalanish shaxsiy maxfiylik va ma’lumotlarni himoya qilish bilan bog‘liq xavotirlarni keltirib chiqaradi. Bundan tashqari, sun’iy intellekt modellarida mavjud bo‘lgan o‘ziga xos tomonlar beixtiyor diskriminatsiyani davom ettirishi yoki tahdidlarning ayrim turlarini e’tiborsiz qoldirishi mumkin. Tashkilotlar 237

238-bet

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil kiberxavfsizlik amaliyotlarida AIdan mas’uliyatli foydalanishni ta’minlash uchun mustahkEQ E\PSUM]EWSWPEVZERE^SVEXQI\ERM^QPEVMRMNSVM]IXMWLPEVMWLEVX?A /MFIVXELHMHPEVQYVEOOEFPMOZEQMU]SWHEVMZSNPERMWLHEHEZSQIXEVIOERXEWLOMPSXPEV paydo bo‘ladigan xavflardan himoyalanish uchun innovatsion yondashuvlarni qo‘llashlari OIVEO?A %-KE EWSWPERKER \EZJWM^PMO ]IGLMQPEVM XSFSVE VEUEQPM PERHWLEJXHE XELHMHPEVRM aniqlash, javob berish va kamaytirish imkoniyatlarini oshirish uchun istiqbolli yo‘lni taklif qiladi. Mashinali o‘rganish va bashoratli tahlillar kuchidan foydalangan holda, tashkiloXPEV OMFIVLYNYQGLMPEVHER FMV UEHEQ SPHMRHE XYVMWLM ZE VEUEQPM EOXMZPEVMRM ]EREHE ERMUPMO ZE WEQEVEHSVPMOFMPERLMQS]EUMPMWLMQYQOMR&MVSUE\PSUM]QEWEPEPEVRMLEPUMPMWLZEVEUEQPM EWVHEMWLSRGLZE]E\PMXPMORMWEUPEWLYGLYROMFIV\EZJWM^PMOEQEPM]SXPEVMHEAIning mas’uliyatli tarzda qo‘llanilishini ta’minlash juda muhimdir. <YPSWE Sun’iy intellektning (AI) kiberxavfsizlik amaliyotiga integratsiyalashuvi OMFIVXELHMHPEVKEUEVWLMHEZSQIXE]SXKEROYVEWLHELEPUMPYZGLMHEUMUEHMV9WLFYXEHUMUSX HEZSQMHE FM^ %-KE EWSWPERKER \EZJWM^PMO ]IGLMQPEVMRMRK XEWLOMPSXPEVRMRK QYHSJEEWMRM kuchaytirish va tobora raqamli dunyoda xavflarni yumshatishda o‘zgartiruvchi kuchiga guvoh bo‘ldik. Rivojlangan tahdidlarni aniqlashdan tortib avtonom hodisalarga javob FIVMWLKEGLE%-XEWLOMPSXPEVKEVIEPZEUXVINMQMHEOMFIVXELHMHPEVRMJESPVEZMWLHEERMUPEWLZE zararsizlantirish imkonini beradi. Mashinani o‘rganish algoritmlari va bashoratli tahlillardan foydalangan holda, sun’iy intellektga asoslangan xavfsizlik yechimlari tashkilotlargE kiberhujumchilardan bir qadam oldinda turishga, paydo bo‘ladigan tahdidlarga QSWPEWLMWLKEZEVMZSNPERMWLKEMQOSRFIVEHM Biroq, biz kiberxavfsizlikda sun’iy intellektning potentsialidan foydalanar ekanmiz, uni qo‘llashga xos bo‘lgan axloqiy mulohazalarniXERSPMWLZELEPUMPMWLNYHEQYLMQHMV1E\JM]PMO bilan bog‘liq muammolardan tortib algoritmik tarafkashliklarga qadar mas’uliyatli foydalanish va nazorat sun’iy intellektga asoslangan xavfsizlik yechimlari raqamli asrda ishonch va yaxlitlikni qo‘llabUYZZatlashini ta’minlashda muhim ahamiyatga ega. Doimiy rivojlanib borayotgan kiberxavfsizlik landshaftida AI umid chirog‘i bo‘lib, kibertahdidlardan LMQS]EPERMWL ZE VEUEQPM MRJVEXY^MPQEQM^ ]E\PMXPMKMRM WEUPEWL YGLYR ]ERKM MQOSRM]EXPEVRM XEOPMJIXEHM8EWLOMPStlar sunʼiy intellektga asoslangan xavfsizlik yechimlaridan foydalanish SVUEPMVEUEQPMPERHWLEJXRMRKQYVEOOEFPMOPEVMHEMWLSRGLZEGLMHEQPMPMOFMPERLEVEOEXUMPMWLPEVM mumkin, bu esa barcha uchun xavfsizroq va xavfsizroq kelajakni taʼminlaydi. %HEFM]SXPEV Аbloqulova S.S. Sunʼiy intellekt – FM^RIWWEQEVEHSVPMKM ZE FEVUEVSVPMKMRM SWLMVMWL ZSWMXEWMWMJEXMHE–8SWLOIRX8SWLHEZMUXYRMXM 2. Хисамова З.И., Бегишев И.Р. Правовое регулирование искусственного интеллекта Baikal research journal, 2019. T. 10, № 2. 3. Bozarov S.S. Sun’iy intellekt sohаsini rivojlаntirish doirаsidаgi аxloqiy vа huquqiy tusdаgi mаsаlаlаr. –8SWLOIRX=YVMWXE\FSVSXRSQEWM– 4. Toshbekova M. X. “Problem of Solving Ideological Threats in the Context Globalization” 5 tL-RXIVREXMSREPIQMIRXVITVIRIYVWLMTWSGMEPWGMIRGIWGSRKVIWWNYRI +SWXMZEV21EGIHSRME 238

239-bet

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil 5. Панин В. Н. Международная и региональная безопасность: некоторые теоретикометодологические аспекты исследования. –& 239

240-bet

Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 24-25-aprel, 2024-yil 1-/6346387)77360-596-01%0%62-/314%/88)780%7,97900%6- 7LEL^SH1EQEXUYPSZ 1IRINQIRXZE^EQSREZM]XI\RSPSKM]EPEVYRMZIVWMXIXMQEKMWXVERXM WLEL^SHQEQEXUYPSZ$KQEMPGSQ %RRSXEXWM]EBu ma’lumotlarda, mikroprotsessorli qurilmalar (MCU) uchun kompakt testlash usullari muhokama qilinadi. MCU’lar, elektronika sohasida keng qo‘llaniladigan qurilmalardan biridir, ammo ularning ishlashini tekshirish va sinovdan o‘tkazish o‘ziga xos UM]MRPMOlar tug‘iladi. Bunday qurilmalar yengil yoki integrlangan mahsulotlar sifatida yetarli WMJEXPM XIWX YWYPPEVMKE IKE IQEWPMKM YPEVHE \EXS ERMUPEWLRM ZE YPEVHEKM QEWPELEXPEVRM ERMUPEWLRMUM]MRPEWLXMVEHM Kalit so‘zlar: 1MOVSTVSXWIWWSVPM UYVMPQEPEV 1'9 /SQTEOX XIWXPEWL YWYPPEVM Elektronika sohasi, Testlash maxsusliklari, Xato aniqlash, Sinovdan o‘tkazish, Yengil yechimlar, Sinov jarayonlari, Sifatli sinov, Sinov ma’lumotlari. Ba’zi jarayonlarni testlash o‘zini o‘tkazish QEWEPER QMOVSTVSXWIWWSVPM UYVMPQEPEV (MCU) va ularning muhokama va sinovdan o‘tkazish jarayonlari NYHEQYLMQHMVGLYROMFY elektronika sohasining rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. MCU’lar, ko‘pgina elektronik UYVMPQEPEVRMRK]EVMQQMUHSVMZEYPEVRMMWLPEFGLMUEVMWLNEVE]SRPEVi va xizmatlari o‘rtasidagi hamkorlikning asosiy elementlaridan biridir. Bunday qurilmalar har bir komponentni, o‘zaro aloqani va ishlashni tekshirish uchun muhimdir. Ammo, ularni sinovdan o‘tkazish va xato ERMUPEWL YPEVRMRK ]IRKMP ZE MWLPEF GLMUEVMWL NEVE]SRPEVMHE ]EWLE]HMKER QYEQQSPEVRM bartaraf qilishda bir qancha qiyinliklar tug‘iladi. Bu ma’lumotlarda, mikroprotsessorli qurilmalar uchun kompakt testlash usullari muhokama qilinadi. MCU’lar uchun test usullarining o‘ziga xos maxsusliklari, zaruratlari, maqsadlari, va ularni yaxshiroq va tezsinch tezlashtirishni ta’minlashga qaratilgan tajribalangan yechimlar o‘rganiladi. Bu ma’lumotlar, elektronika sohasidagi yangiliklarga, EZXSQEXPEWLXMVMWLKEZEXI\RSPSKMOVMZSNPERMWLKEUM^MUMWLPEVRMUERHE]]SRHEWLMWLKE]SVHEQ FIVEHM &MVMRGLM REZFEXHE QMOVSTVSXWIWWSVPM UYVMPQEPEVRM XIWXPEWLRMRK QYLMQM]EXM ta’kidlanadi. Ular elektronika va avtomatlashtirish sohasining yirik bo‘limini egallab, har xil istiqbolli qurilmalar va xizmatlarni qo‘llabUYZZEXPEWLEHM &YRHE] QELWYPSXPEVRM WMRSZHER o‘tkazish, ularning ish xususiyatlarini, xato va maslahatlarni aniqlashda juda muhimdir. /SQTEOX XIWXPEWL FY UYVMPQEPEV YGLYR \EXS ERMUPEWL ZE WMRSZRM UMWUEVXMVMWLKE ]SVHEQ FIVEHMWLYRMRKHIO]IRKMPZEXI^OSV]IGLMQPEVRMXEUHMQIXEHM Keyinchalik, test qilish uchun zarur bo‘lgan talablar va maqsadlar ko‘rsatiladi. Bu XEPEFPEV UYVMPQEPEV YGLYR \EXS ]IGLMQPEVMRM ERMUPEWL ]IRKMP ZE XI^OSV WMRSZ NEVE]SRPEVMRM taqdim etish, sinov ma’lumotlarini taqdim etish va ishlab chiqarish jarayonini WMJEXPMUMPMWLRM o‘z ichiga oladi. Ma’lumotlarda bu talablarga asosan, kompakt test usullarining xususiyatlari ZEEJ^EPPMOPEVMXEUUSWPEREHM Berilgan ma’lumotlarda ko‘rsatilgan mashhur test usullari o‘rganiladi va ularning EJ^EPPMOPEVM GLIOWM^PMOPEVM ZE QYEQQSPEVMKE SMH XEUHMQSXPEV FIVMPEHM &Y XIWX YWYPPEVM NYHE qisqa vaqt davom etadi, to‘plamani kichiklash, va yengil yechimlarni taqdim etishga yordam 240

PDF hujjat

1 / 1
Yuklab olish

Universitet litsenziyalari

Litsenziya preview