Текст автоматически извлечён из PDF-файла, поэтому форматирование может быть нарушено. Откройте PDF-копию для корректного отображения.
ma’lumotlarini qo‘shish rejalashtirilgan. Taklif etilgan model sinov ma’lumotlarida Dublikat
murojaatlarni aniqlash aniqligi: F1 = 0.87. Hotspot aniqlashda DBSCAN usuli K-meansga nisbatan
15–20% yuqori aniqlik berdi. Ustuvorlikni avtomatik belgilash dispetcherlik vaqtini 30% ga
qisqartirdi.
Manfaatlar to‘qnashuvi: Mualliflar manfaatlar to‘qnashuvi yo‘qligini e’lon qiladi.
Adabiyotlar
1. Ester, M. et al. A Density-Based Algorithm for Discovering Clusters in Large Spatial
Databases with Noise. KDD, 1996.
2. Campello, R. et al. Hierarchical Density Estimates for Data Clustering. Data Mining and
Knowledge Discovery, 2013.
3. Ngiam, J. et al. Multimodal Deep Learning. ICML, 2011.
4. Baltrusaitis, T. et al. Multimodal Machine Learning: A Survey. IEEE TPAMI, 2019.
5. Redmon, J. et al. You Only Look Once: Unified, Real-Time Object Detection. CVPR, 2016.
6. He, K. et al. Mask R-CNN. ICCV, 2017.
7. Devlin, J. et al. BERT: Pre-training of Deep Bidirectional Transformers for Language
Understanding. NAACL, 2019.
8. Zaynitdinov Kh.N., Koroboev Zh.F., Artikova M.A., S.S. Sadullaev "Problems Electronic
Government System in Uzbekistan". "Intellect-ifo" Scientific-Practical Journal, Tashkent, 2013, No.
3-4, pp. 13-19.
9. Mallaev O., Gazatov J., Aliyev J. Algorithm for forming a geo-map of citizen appeals using
artificial intelligence. E3S Web of Conferences 627, 04018 (2025) GEOTECH-2025.
https://doi.org/10.1051/e3sconf/202562704018
10. Mallaev O., Azimov B., Muslimjon K., Kamola A. Algorithm for Digital Processing of
Seismic Signals in Distributed Systems. Lecture Notes in Computer Science (including subseries
Lecture Notes in Artificial Intelligence and Lecture Notes in Bioinformatics) 13741 LNCS, pp. 586593.
220
E’LON QILINGAN MA’LUMOTLARNING STILISTIK VA LINGVISTIK
XUSUSIYATLARI ASOSIDA INTERNET FOYDALANUVCHILARINI TANIB OLISH
METODLARI
Xudayberganova Nargiza
Urganch Davlat universiteti Axborot xavfsizligi yo'nalishi magistranti
littlemadam1337@gmail.com
Yo'ldasheva Bibihojar
Urganch Davlat universiteti Axborot xavfsizligi yo'nalishi magistranti
yoldashevabibihojar@gmail.com
Xudayberganov Temur
Urganch davlat universiteti, Axborot xavfsizligi kafedrasi mudiri
doctordrebek@gmail.com
Annotatsiya. Ushbu maqolada internet foydalanuvchilari tomonidan yaratilgan matnlarning
stilistik va lingvistik xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi — matnlardagi til
birliklari orqali foydalanuvchilarning kommunikativ xatti-harakatlari va demografik ko‘rsatkichlarini
aniqlash imkoniyatlarini o‘rganishdir. Tahlil natijalari matnlarda qisqa yozuvlar, emoji, slang,
qisqartmalar va hashtaglar kabi elementlarning faol qo‘llanilishini, shuningdek, yosh, platforma va
ijtimoiy guruhga qarab stilistik farqlanishlar mavjudligini ko‘rsatadi. Shuningdek, onlayn
kommunikatsiya muhitida yangi lingvistik shakllar, innovatsion ifoda vositalari va stilistik moslashuv
jarayonlari ham chuqur tahlil qilinadi. Ushbu tadqiqot stilometrik profiling, tilshunoslik,
kommunikatsiya tahlili va internet madaniyati doirasidagi amaliy va nazariy ishlanmalarga zamin
yaratadi.
Kalit so‘zlar: Internet matnlari, stilistik profiling, lingvistik xususiyatlar, onlayn
kommunikatsiya, foydalanuvchi stili.
Kirish. So‘nggi yillarda internet platformalari — ayniqsa ijtimoiy media, bloglar, forumlar —
shaxsiy fikr almashinuvi, axborot tarqatish va virtual muloqot uchun asosiy vositaga aylangan. Bu
platformalarda yaratilayotgan matnli kontent hajmi mislsiz darajada oshib bormoqda. Shu bilan birga,
bu matnlar — foydalanuvchining til uslubi, ijtimoiy pozitsiyasi, demografik ko‘rsatkichi va hatto
psixologik holati haqida qimmatli signallarni o‘zida mujassam etadi [1]. Shu sababli, internet
foydalanuvchilarining shaxsiy xususiyatlarini (yoshi, jinsi, mintaqasi, kasbi, ruhiy turi) ularning
yozgan matnlari asosida aniqlash — bugungi zamon informatika, sotsiologiya, tilshunoslik va
xavfsizlik tadqiqotlarining muhim yo‘nalishiga aylangan. Bu tadqiqotlar guruhi ilmiy adabiyotda
Author Profiling, Stylometry, yoki Linguistic Profiling nomlari bilan tanilgan [2,3]. Bu sohadagi
dastlabki yondashuvlar, xususan "Stylometric Analysis of Bloggers’ Age and Gender" (2009) [4]
ishida ko‘rsatilganidek, blog postlar asosida muallifning jins va yoshini aniqlashga qaratilgan.
Shundan buyon tadqiqot metodlari sezilarli darajada rivojlanib, an’anaviy n-gram asosidagi statistik
yondashuvlardan tortib, word embeddings, transformer arxitekturalari va ko‘p tilli neyron
modellargacha kengaygan. Masalan, "Author profiling for age and gender using combinations of
features of various types" (2019) [5] tadqiqotida sintaktik va morfologik belgilarni birlashtirish orqali
profiling natijalari sezilarli yaxshilangan. Yana bir muhim loyiha, "TWISTY: a Multilingual Twitter
221
Stylometry Corpus" [6], turli tillardagi foydalanuvchilar stilini taqqoslash imkonini beruvchi korpus
yaratish orqali profiling metodlariga ko‘p tillilik (multilingualism) elementini olib kirgan. "Survey
on profiling age and gender of text authors" (2022) [7] maqolasi bu yo‘nalishda eng keng ko‘lamli
ko‘rib chiqish maqolalaridan biri bo‘lib, mualliflar hozirgacha foydalanilgan lingvistik xususiyatlar,
mashinaviy o‘rganish algoritmlari va datasetlar bo‘yicha chuqur tahlil bergan. Unda aytilishicha,
lingvistik profiling, ayniqsa, stilistik iz (linguistic fingerprint), gap uzunligi, punktuatsiya, emojilar,
va sentimentli so‘zlar kabi belgilar asosida yuqori aniqlik bilan amalga oshirilishi mumkin. So‘nggi
yillarda profiling nafaqat demografik, balki xulq-atvor (behavioral) yoki hujumkorlik xattiharakatlarini aniqlashga ham kengaymoqda. Misol uchun, "Profiling Hate Speech Spreaders on
Twitter using stylistic features and word embeddings" (2021) [8] maqolasida nafratli nutq
tarqatuvchilarni matn stilistikasi va embeddinglar asosida avtomatik aniqlash usullari bayon etilgan.
Bu esa profilingni xavfsizlik va sotsial forensika sohalarida qo‘llashni boshlab berdi. Ushbu
tadqiqotlar nafaqat ma’lumotdan, balki metodologik yondashuvdan ham farqlanadi. "Author
Profiling in Social Media with Multimodal Information" (2020) [9] maqolasi matnga qo‘shimcha
ravishda rasm, hashtaglar va foydalanuvchi metama’lumotlarini birlashtirgan holatda profiling
qilishning yangi usullarini taklif etadi. Shu bilan birga, "Cross-linguistic authorship attribution and
gender profiling" (2024) [10] maqolasi profilingning turli tillarda qanday amalga oshirilishini
o‘rganadi. Bu esa muallif profilingi uchun universallik va tilga moslashuvchanlikni ta’minlaydi.
So‘nggi trend esa — deep learning asosidagi profiling. Masalan, "PART: Pre-trained Authorship
Representation Transformer" (2022) [11] maqolasi transformer modellarining stilistik profilingda
qo‘llanilishi, ya’ni matnni shaxsiy "stil embedding" ga aylantirib, foydalanuvchini tanib olishdagi roli
haqida so‘z yuritadi. Bundan tashqari, "Authorship Attribution in the Era of LLMs" (2025) [12]
tadqiqotida ChatGPT, BERT, RoBERTa kabi yirik til modellari profilingdagi afzallik va xavflarini
baholagan. Shu tariqa, matn stilistikasi asosida internet foydalanuvchilarini aniqlash — matematik,
lingvistik va algoritmik jihatlardan murakkab, lekin nihoyatda foydali ilmiy va amaliy yo‘nalishdir.
Bu sohadagi asosiy muammo esa xususiyatlarni to‘g‘ri tanlash, metodlarni muvofiqlashtirish (klassik
va chuqur o‘rganish yondashuvlari o‘rtasida), va profiling algoritmlarining adolat, xolislik, hamda
maxfiylik me’yorlariga mosligini ta’minlashdir.
Adabiyotlar tahlili. Internet foydalanuvchilari tomonidan yozilgan matnlar orqali ularning
shaxsiy, demografik yoki psixologik xususiyatlarini aniqlashga qaratilgan tadqiqotlar so‘nggi yillarda
jadal rivojlandi. Bunday yondashuvlar "muallif profilingi" (author profiling) deb ataladi va asosan
stilometrik (stilistik) va lingvistik xususiyatlarni tahlil qilishga asoslanadi [1,2]. Ilk tadqiqotlar
odatda blog postlari yoki rasmiy matnlar asosida amalga oshirilgan. Masalan, Schler va boshqalar
(2006) tomonidan olib borilgan ishlarda blog matnlaridan foydalangan holda muallifning yoshi va
jinsini bashorat qilishga erishilgan [3]. Bu tadqiqotda so‘z uzunligi, funksional so‘zlar, va gap
tuzilishi kabi klassik stilistik xususiyatlar qo‘llanilgan. Profiling bo‘yicha eng muhim ko‘rib chiqish
maqolalaridan biri — Stamatatos va boshqalar (2022) tomonidan yozilgan "Profiling age and
gender of text authors" nomli maqoladir [4]. Unda 90 dan ortiq tadqiqotlar tahlil qilinib, eng
samarali lingvistik xususiyatlar, mashinaviy o‘rganish algoritmlari va profiling natijalarini baholash
mezonlari umumlashtirilgan.
Ijtimoiy tarmoq matnlari bilan ishlashda stilometrik yondashuvlar yanada murakkablashadi.
Chunki bu matnlar qisqa, norasmiy va ba’zida kod-aralash (code-mixed) ko‘rinishda bo‘ladi. Sittar
va Ameer (2025) tomonidan yozilgan "Stylometric Author Profiling for Social Media"
222
maqolasida bu holat alohida ta’kidlanib, stilistik xususiyatlar uch guruhga ajratiladi: leksik (masalan,
n-gramlar), sintaktik (masalan, gap tuzilishi) va stilistik (masalan, emojilar, katta harflar,
punktuatsiya) [5].
Tadqiqotlarning amaliy qismi bo‘yicha Markov va boshqalar (2019) tomonidan olib borilgan
profiling tajribasida turli tipdagi belgilar — morfologik, statistik va POS-tag belgilar birgalikda
ishlatilgan va ansambl (ensemble) modellar orqali jins va yoshni aniqlash aniqligi oshirilgan [6].
Bu yondashuvlar tilga moslashtirilgan stilometrik modellarning barqarorligini ko‘rsatadi. Bundan
tashqari, Rangel va Rosso (2017) tomonidan taklif etilgan profiling modeli foydalanuvchilarning
lahjasi (language variety) ni ham tahlil qiladi [7]. Ular Twitter matnlaridagi til o‘zgaruvchanligi
orqali muallifning jinsidan tashqari, mintaqaviy fonini ham aniqlash mumkinligini isbotlagan.
Profilingning ko‘p tillilik (multilingual) masalasi esa hozirgi kunda alohida tadqiqot yo‘nalishiga
aylangan. TWISTY nomli korpus — Verhoeven va Daelemans (2014) tomonidan yaratilgan [8] —
ko‘p tilli Twitter postlari asosida profiling modellarini o‘rgatish va sinash imkonini beradi. Bu
korpusdagi matnlar tilga bog‘liq bo‘lmagan stilistik xususiyatlar bilan tahlil qilinadi. Ko‘p tilli
profiling bo‘yicha yana bir muhim ish — Kestemont va boshqalar (2024) tomonidan e’lon qilingan
"Cross-linguistic authorship attribution and gender profiling" maqolasidir [9]. Unda mualliflar
shuni isbotlaydilar: stilistik xususiyatlar semantik xususiyatlarga qaraganda tilga kamroq
bog‘liq, shuning uchun stilometrik profiling tarjima qilingan matnlarda ham samarali ishlaydi.
Profiling sohasida so‘nggi yillarda chuqur o‘rganish (deep learning) yondashuvlari faol qo‘llanila
boshladi. Masalan, Malmasi va Zampieri (2022) tomonidan ishlab chiqilgan PART (Pre-trained
Authorship Representation Transformer) modeli transformer arxitekturasiga asoslanadi va
matndan stilistik embeddinglar yaratadi [10]. Bu yondashuv an’anaviy n-gram modellarga
qaraganda ancha yuqori aniqlik ko‘rsatgan. Bundan tashqari, Zhang va boshqalar (2025) tomonidan
olib borilgan tadqiqotda yirik til modellari (LLM), xususan GPT, BERT, RoBERTa kabi modellar
muallif profilingida qanday ishlatilishini tahlil qilinadi [11]. Ular bu modellarning imkoniyatlari bilan
birga, etik xavflari haqida ham fikr yuritishadi. Profiling faqat demografik emas, balki xattiharakatga asoslangan profiling sohasida ham qo‘llanilmoqda. Anzovino va boshqalar (2021)
tomonidan e’lon qilingan maqolada Twitter’dagi nafratli nutq tarqatuvchilarning stilistik
xususiyatlari tahlil qilingan [12]. Ular aggressiv foydalanuvchilar o‘ziga xos stil va til izlariga ega
ekanligini ko‘rsatgan. Profilingga multimodal yondashuv ham taklif etilmoqda. Litvinova va
boshqalar (2020) tadqiqotida matndan tashqari — rasm, bio, profil nomi kabi qo‘shimcha
metama’lumotlar ham modelga kiritilgan [13]. Bunday multimodal profiling aniqlikni sezilarli
oshirishini isbotlagan.
Metodologiya. Tadqiqotda ishlatilgan materiallar turli internet platformalaridan olingan
foydalanuvchi matnlarini o‘z ichiga oladi. Jumladan, ijtimoiy tarmoqlar (Twitter, Facebook,
Instagram), forumlar, bloglar, chat ilovalari (Telegram, WhatsApp) va onlayn sharhlar (YouTube
izohlar, e-kommerse reytinglari) ham tahlilga kiritildi. Ushbu platformalarda yozilgan matnlar turli
yosh, jins, ijtimoiy qatlam, madaniy muhit va mintaqalarga mansub foydalanuvchilarga tegishli
bo‘lib, stilistik va lingvistik xususiyatlarning rang-barang ifodalanishini ta’minlaydi.
Matnlar faqat ochiq manbalardan, ya’ni foydalanuvchi roziligi talab qilinmaydigan ommaviy
sahifalardan yig‘ib olindi. Bu jarayonda anonimlik va maxfiylik tamoyillari to‘liq saqlangan, shaxsiy
identifikatsiyalovchi ma’lumotlar (ism, profil havolasi, telefon raqami va boshqalar) tahlildan
chiqarib tashlandi.
223
Matnlarni tayyorlash va korpus yaratishda tahlil uchun yig‘ilgan matnlar oldindan maxsus
tozalash va strukturaviy tayyorlov bosqichidan o‘tkazildi. Bunda ortib qolgan HTML teglar, emoji
kodlari, reklamaviy iboralar olib tashlandi, matndagi imlo xatolari va noto‘g‘ri yozuvlar Symspell
algoritmi yordamida avtomatik tuzatildi, so‘zlar lemmatizatsiya qilindi (spaCy Uzbek model
yordamida), har bir foydalanuvchiga tegishli postlar bitta to‘plam (profil) ko‘rinishida guruhlab
saqlandi. Umumiy korpus hajmi 7000+ individual postlar, 150+ foydalanuvchi profili, har bir
foydalanuvchidan o‘rtacha 30–100 post.
Tadqiqotda sifatli (qualitative) va miqdoriy (quantitative) tahlil usullari birgalikda qo‘llanildi.
Miqdoriy tahlilda matnlardagi stilistik elementlar chastotasi, qisqa yozuvlar, slang, emoji,
qisqartmalar, hashtaglar, leksik boylik (TTR), so‘z chastotasi, gap uzunligi kabi statistik o‘lchovlar,
platformalar, foydalanuvchi yoshi, va ijtimoiy guruhlar bo‘yicha o‘zgaruvchanlik tahlillari o’rganildi.
Bundan tashqari Stilistik xususiyatlar (ifoda vositalari, uslubiy qurilmalar, ritorik savollar,
emotsional ton), lingvistik innovatsiyalar (so‘z o‘yinlari, ijtimoiy memlar, kod-aralash tillar),
semantik va kontekstual tahlil (mavzular, kommunikativ niyatlar, o‘quvchiga murojaat shakllari)
o’rganildi.
Quyida foydalanuvchi matnlarida o‘lchangan asosiy stilistik xususiyatlar va ularning
platformalar bo‘yicha taqsimoti keltirilgan. Instagram va Twitter'da qisqa va emotsional postlar
ustunlik qiladi. Bloglar esa rasmiyroq va tahliliyroq yozuvlar bilan ajralib turadi.
Platforma
Qisqa yozuvlar
(%)
38
45
50
20
Slang
(%)
25
32
35
15
Emoji
(%)
18
20
28
10
Qisqartmalar
(%)
Facebook
8
Twitter
10
Instagram
12
Bloglar &
5
Forumlar
1-jadval. Internet platformalari bo‘yicha stilistik elementlar taqsimoti
Hashtaglar
(%)
12
25
30
5
Yosh foydalanuvchilar (13–25) o‘z fikrini tez, qisqa va stilistik jihatdan boy ifodalashga
moyil, keksa foydalanuvchilar esa grammatik me’yorga tayanadi.
Yosh guruhi Qisqa yozuvlar (%) Slang (%) Emoji (%) Qisqartmalar (%)
13–18
55
38
22
12
19–25
48
34
18
10
26–35
35
22
12
8
36+
25
15
8
5
2-jadval. Yosh guruhlari bo‘yicha stilistik farqlanishlar
Tahlil quyidagi texnologik platformalarda amalga oshirildi:
Funksiya
Vosita / Dastur
Matn yig‘ish
Python, API, BeautifulSoup
Tozalash va lemmatizatsiya spaCy, NLTK, Symspell
Statistika
pandas, matplotlib, seaborn
Semantik tahlil
TextBlob, VADER, LIWC
Vizualizatsiya
Seaborn, Plotly
224
Ushbu tadqiqotda “Stylometric Feature Fusion” nomli yangi kombinatsiyalashgan yondashuv
taklif qilindi. Bu yondashuvda leksik, stilistik, sintaktik va semantik belgilar bir vaqtning o‘zida tahlil
qilinadi va foydalanuvchi profilingi uchun o‘zaro bog‘langan signallarni yuzaga chiqaradi.
Tadqiqot muhokamasi. Tadqiqot natijalari internet foydalanuvchilari tomonidan yaratilgan
matnlarning stilistik va lingvistik xususiyatlari ijtimoiy platforma, foydalanuvchining yoshi va
kommunikativ konteksti bilan bevosita bog‘liqligini ko‘rsatdi. Analiz jarayonida aniqlanishicha,
qisqa yozuvlar, slang, emoji, qisqartmalar va hashtaglar eng ko‘p uchraydigan stilistik elementlar
hisoblanadi. Ushbu elementlar nafaqat matnning shakliy ko‘rinishini, balki uning emotsional
konnotatsiyasi, kommunikativ ohangi va maqsadli auditoriya bilan aloqasini belgilovchi muhim
vositalardir. Ijtimoiy platformalarning tabiati stilistik farqlanishlarga sezilarli darajada ta’sir
ko‘rsatadi. Instagram va Twitter platformalarida foydalanuvchilar, odatda, qisqa, tez o‘qiladigan,
emotsional va vizual jihatdan boy yozuvlardan foydalanadilar. Bu yerda emoji, hashtag, qisqartma va
dialogik ifodalar faol ishlatiladi. Bloglar va forumlar esa aksincha, uzoq, analitik va rasmiyroq
matnlar bilan ajralib turadi, bu esa yozuvning informativlik darajasini oshiradi, lekin interaktivlikni
pasaytiradi. Yosh omili va stilistik o‘zgaruvchanlik. Yosh guruhlari o‘rtasida ham stilistik
foydalanishning aniq farqlari kuzatildi. 13–25 yoshdagi foydalanuvchilar qisqa matnlar, emojilar,
slang va abbreviaturalardan faol foydalanib, internet tilining kreativ va dinamik jihatlariga ko‘proq
tayanadi. Bu yoshlar guruhida til tez o‘zgaruvchan, innovatsion, ko‘pincha normativ qoidalardan
chekinishga moyildir. Aksincha, 26+ yoshdagi foydalanuvchilar orasida matnlar uzunroq, grammatik
jihatdan to‘liq, normativ yozma tilga mos yozilganligi kuzatildi. Bu holat shuni ko‘rsatadiki, internet
tili yoshga qarab adaptiv tarzda rivojlanadi, ya’ni foydalanuvchi yoshi oshgani sayin u stilistik
jihatdan ko‘proq an’anaviy yozma til elementlariga tayanadi, bu esa kommunikatsiyaning
rasmiylashishiga olib keladi. Lingvistik innovatsiyalar va foydalanuvchi yaratuvchiligi. Tadqiqot
davomida matnlarda yangi so‘zlar, so‘z o‘yinlari, vizual va multimodal ifoda vositalari, memlar, va
kod-aralash tillar (masalan, o‘zbek-ingliz yoki rus-ingliz aralash gaplar) kabi lingvistik innovatsiyalar
keng qo‘llanilishi aniqlandi. Bu internet kommunikatsiyasi tilini an’anaviy yozma til normalaridan
ajratib turadigan asosiy farqlardan biridir. Shuningdek, emoji va hashtaglar kabi vositalarning
kommunikatsion samaradorlikni oshirishdagi roli juda muhimdir. Emoji’lar matn ohangini belgilash,
hissiy fonni yaratish, hamdardlik, kinoya yoki kulgi kabi emotsional ma’nolarni tez ifodalashda
yordam beradi. Hashtaglar esa kontekstni belgilash, mavzu doirasini aniqlash va matnni topish
imkonini beradi. Platformalararo stilistik farqlanishlar. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, platformaga
qarab foydalanuvchilar o‘z uslubini o‘zgartiradi — bu holat stilistik moslashuvchanlik (stylistic
adaptation) deb ataladi.
Masalan:
Twitter — qisqa, tezkor, sarkazm va slang ko‘p uchraydi;
Instagram — emojilar, hashtaglar va qisqa yozuvlar ustun;
Facebook — ko‘proq shaxsiy va hissiy postlar, qisqartmalar mo‘’tadil;
Forum va bloglar — tushuntiruvchi, hujjatli, fikrga asoslangan matnlar.
Bu esa shuni bildiradiki, internet foydalanuvchisi bir nechta stilistik rejimda harakatlana oladi
va u platformaga moslab o‘z tilini va ifoda uslubini o‘zgartiradi. Bunday hodisa stilometrik profiling
jarayonida muhim signal hisoblanadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, internet matnlari
faqatgina axborot yetkazuvchi vosita emas, balki tilning o‘zgarish maydoni, stilistik tajriba poligoni
225
va foydalanuvchi yaratuvchiligining namoyon bo‘lish joyi hamdir. Bundan kelib chiqib, quyidagi
muhim xulosalar olinadi. Onlayn matnlar orqali foydalanuvchilarning yosh, jins, ijtimoiy holat,
madaniy fon kabi omillarini aniqlash mumkin bo‘lgan stilistik izlar mavjud. Til innovatsiyalari
asosan yosh foydalanuvchilar tomonidan yaratiladi va ommaviylashadi. Emoji, slang, hashtag kabi
elementlar klassik lingvistik kategoriya doirasidan tashqarida bo‘lsa-da, matn emotsionalligini va
interaktivligini oshiradi. Foydalanuvchi shaxsiy stili, platforma xususiyati va ijtimoiy-madaniy
kontekstga qarab moslashadi — bu esa stilistik profiling jarayonida hisobga olinishi kerak.
Xulosa. Xulosa qilib aytganda, ushbu tadqiqot internet foydalanuvchilari tomonidan yaratilgan
matnlarning stilistik va lingvistik xususiyatlarini tizimli tahlil qilish orqali onlayn
kommunikatsiyaning tilga ko‘rsatadigan sezilarli ta’sirini ochib berdi. Tadqiqot davomida turli
internet platformalaridan olingan foydalanuvchi yozuvlari asosida matnlardagi qisqa yozuvlar, slang,
qisqartmalar, emoji va hashtaglar kabi stilistik belgilar keng qo‘llanilayotgani aniqlangan. Natijalar
shuni ko‘rsatdiki, foydalanuvchilarning yoshi, ijtimoiy guruhga mansubligi va foydalanayotgan
platformasi ularning ifoda uslubiga bevosita ta’sir qiladi. Yosh foydalanuvchilar (13–25 yosh) asosan
qisqa va emotsional yozuvlar orqali muloqot qilsa, kattaroq foydalanuvchilar (26+) grammatik
jihatdan to‘liq va me’yoriy yozilgan matnlar yaratishga moyil bo‘lishadi. Shuningdek, platformalarga
qarab stilistik farqlanishlar ham yaqqol kuzatildi: ijtimoiy tarmoqlar (Instagram, Twitter) tezkor va
emotsional uslub bilan ajralib turadi, bloglar va forumlar esa ko‘proq analitik va rasmiy matnlarni o‘z
ichiga oladi. Tadqiqot internet matnlarining nafaqat axborot vositasi, balki tilning rivojlanish manbai
sifatidagi rolini ta’kidladi. Foydalanuvchilarning yaratuvchiligi, tilga ijodiy yondashuvi, yangi
lingvistik birliklar va kommunikativ vositalarni shakllantirishi tilshunoslik nuqtayi nazaridan ham
katta ahamiyatga ega ekani isbotlandi. Ayniqsa, emoji, hashtag va vizual elementlarning keng
qo‘llanishi onlayn matnlarning emotsional va kontekstual qatlamini kuchaytirib, muloqotni interaktiv
va dinamik holatga olib keladi. Shuningdek, ushbu tahlil foydalanuvchilarni stilometrik profiling
asosida farqlash imkonini yaratdi. Bu yondashuv orqali yozuv muallifining yoshi, jinsiyati yoki
ijtimoiy holati kabi demografik ko‘rsatkichlarini bashorat qilish mumkinligi isbotlandi. Ushbu usullar
xavfsizlik, kontent monitoringi, tilshunoslik, psixologiya va ta’lim sohalarida amaliy natijalar berishi
mumkin. Shu tarzda, tadqiqot internet foydalanuvchilari matnlarining o‘ziga xos stilistik va lingvistik
izlarini aniqlash, ularning kommunikativ odatlari, madaniy va yoshga oid tafovutlarini tushunish,
shuningdek, tilning zamonaviy internet muhitida qanday shakllanishini o‘rganish uchun mustahkam
ilmiy asos yaratadi. Ushbu natijalar kelgusida internet tili, stilistik diversifikatsiya, va muallif
identifikatsiyasi bo‘yicha yangi tadqiqot yo‘nalishlari uchun muhim manba bo‘lib xizmat qiladi.
Adabiyotlar
1. Stamatatos, E. (2009). A Survey of Modern Authorship Attribution Methods. Journal of
the American Society for Information Science and Technology.
2. Rangel, F., Rosso, P. (2013). On the Implications of Author Profiling in Social Media.
Language Resources and Evaluation.
3. Schler, J., Koppel, M., et al. (2006). Effects of Age and Gender on Blogging. AAAI.
4. Stamatatos, E., et al. (2022). Survey on Profiling Age and Gender of Text Authors. Expert
Systems with Applications.
5. Sittar, A., Ameer, M. (2025). Stylometric Author Profiling for Social Media: A Bird’s Eye
View. Computational Social Science Review.
226
6. Markov, I., et al. (2019). Author Profiling Using Combinations of Features. CEUR
Workshop Proceedings.
7. Rangel, F., Rosso, P. (2017). PAN Author Profiling Task. CLEF.
8. Verhoeven, B., Daelemans, W. (2014). TWISTY: A Multilingual Stylometry Corpus.
CLiPS Technical Report.
9. Kestemont, M., et al. (2024). Cross-Linguistic Authorship Attribution. Digital Scholarship
in the Humanities.
10. Malmasi, S., Zampieri, M. (2022). PART: Pre-trained Authorship Representation
Transformer. arXiv preprint arXiv:2209.15373.
11. Zhang, X., Liu, F., et al. (2025). Authorship Attribution in the Era of LLMs. Journal of
Artificial Intelligence Research.
12. Anzovino, M., Fersini, E., & Rosso, P. (2021). Profiling Hate Speech Spreaders on Twitter.
CEUR Workshop Proceedings.
13. Litvinova, O., Seredin, I., Bukhanovskaya, E. (2020). Multimodal Author Profiling in
Social Media. Future Internet.
227
Management
and Future
Technologies
journal.umft.uz